ایراني استخباراتو د تهران پوهنتون افغان محصله «سارا ګوهري» پولې ته نږدې نیولې ده

د هغه په وینا، دا عمل د «الله تعالی د فرمان منل» دي، نه د ښځې د کمزورۍ نښه.

که څه هم دا څرګندونې د طالبانو د دودیزو اسلامي تفسیرونو استازیتوب کوي، خو پر دې دریځ سخت انتقادونه هم شوي چې طالبان لا هم ښځه د کنټرول وړ یو موجود ګڼي، نه د یو انسان، نه د یوه فرد او نه هم د یوه ملت د نیمایي برخې په توګه.

ډېری افغان مېرمنې، بشري حقونه فعالان او د مدني ټولنې غړي دا ډول څرګندونې نه یوازې د ښځو پر بنسټیزو ازادیو یو صریح برید ګڼي، بلکې له دې هم اندېښنه لري چې د افراطي ذهنیت پراختیا ته لاره هواروي.

په یو داسې هېواد کې چې له تېرو څلورو کلونو راهیسې ښځې له کار، زده کړو، سفر او ان له پارکونو محرومې شوې، دا ډول څرګندونې د یوې بلې ژورې ټولنیزې ستونزې ښکارندویي کوي.

د طالبانو د «عفت» او «اخلاقو» تر نامه لاندې پالیسۍ، عملاً ښځه له ټولنیز، اقتصادي او تعلیمي برخلیک څخه حذف کړې ده.

په داسې حال کې چې طالبانو د واکمنۍ له پیله ادعا کړې، چې «اسلامي اصولو» ته به ژمن وي، خو د دوی له لوري د دین تفسیر یوازې پر محدودیت، کنټرول او سزاوو تمرکز لري.

حجاب چې د یوې شخصي مذهبي باور او انتخاب موضوع ده، په افغانستان کې د زور، فشار او جبر وسیله ګرځول شوې ده.

دا یوازې د دین تعبیر نه، بلکې د وېرې، بې‌باورۍ او فکري بې‌وسۍ نښه ده.

طالبان ښایي له ښځې د حجاب، عفت او شریعت تر نامه لاندې وېره لري، ځکه پوهېږي چې یوه باخبره، لوستلې او فعاله ښځه د دوی د ذهني جوړښت لپاره یوه نا اشنا، خطرناکه او بې‌کنټروله هستي ده.

د امر بالمعروف وزارت ویاند دا څرګندونې داسې مهال کوي، چې له نړۍوالې ټولنې، اسلامي هېوادونو او ان د افغانستان دننه له ګڼو دیني عالمانو له خوا پر طالبانو نیوکې ورځ تر بلې زیاتېږي.

د ښځو پر بدن، جامه، غږ، حضور او پر فکر دا ډول سخت بندیزونه، یوه فرهنګي یا مذهبي اړتیا نه، بلکې د حاکم نظام د قدرت ساتلو هڅه ده، دا هڅه د دې لپاره ده چې د ټولنې نیمایي غږ غلی، د بدلون قوه فلج او د فکر امکانات محدود شي.

منتقدین وايي، چې طالبانو د شریعت مفهوم داسې انحصار کړی چې له یوه لوري د ښځو حقونه تر پښو لاندې کوي او له بل لوري د ټولنې پرمختګ شاته کشوي.

تر ټولو اندېښمن کوونکې خبره دا ده، چې دغه ډول فکري تندلاریتوب د ټول ملت تصویر تر نړۍوالو سترګو لاندې مسخ کوي. دا نه یوازې د ښځو له ازادیو سره تضاد لري، بلکې له افغان ټولنې د یو پرانیستي، متنوع او هوښیار نسل تمثیل هم اخلي.

ډېر شمېر افغان مېرمنې په دې باور دي، چې د حجاب موضوع باید د یوه انتخاب په توګه وکتل شي، نه د یوه اجباري بندیز په توګه.

د دوی په خبره، کله چې یو حکومت د ښځو د جامو، مخ او ویښتانو کنټرول ته لومړیتوب ورکړي، دا ښيي چې هغه نظام له بنسټیزو مسایلو لکه فقر، بې‌کارۍ، فساد او امنیتي ګواښونو څخه یا بې‌وسه دی یا یې سترګې پټې کړي دي.

طالبانو پر اغېزناکو هېوادونو او سازمانونو غږ کړی، چې د اسراییل د تېریو پروړاندي خپل مسوولیت ادا کړي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۵مه) په خپل اېکس کې د یوې اعلامیې په خپرولو سره پر دمشق او نورو سیمو د اسراییل بریدونه غندلي دي.

هغه ویلي، چې دغه بریدونه «د سيمې د لا بې ثباته کولو او هرج و مرج خپرولو سیستماتیک جنایت دی.»

نوموړي له اسراییل څخه غوښتي، چې «دغه ډول تجاوزونه ژر تر ژره ودوي او د سوريې د ولس او مشروع حکومت خپلواکۍ او ملي حاکمیت ته درناوی وکړي.»

د اسراییل پوځ اعلان کړی، چې د چهارشنبې په ورځ یې په دمشق کې د سوریې د دفاع وزارت ورودي دروازه په نښه کړې او دا بریدونه یې د دې لپاره کړي، چې د دروزو اقلیت د سوریې د دولتي ځواکونو له احتمالي زیانونو وساتي.

دا درېیمه ورځ ده، چې اسراییلی پوځ پر سوریې هوايي بریدونه کوي.

دغې محکمې د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۵مه) همداراز زیاته کړې، چې دغه پرېکړه د ګوسفندې ولسوالۍ د ابتدایه محکمې له خوا شوې ده.

د خبرپاڼې له مخې، یاد کسان له ۶ میاشتو څخه تر ۲ کلونو تنفيذي بند او له ۲۰ څخه تر ۳۵ دورو محکوم شوي و.

په خبرپاڼه کې دغه راز راغلي، چې دې کسانو ته د ولایتي طالب مسوولینو، عامو خلکو او د طالبانو د ادارې کارکوونکو په حضور کې سزاوي ورکړل شوي.

طالبانو لس ورځې وړاندې هم په کابل او غزني کې د یوې ښځې په ګډون دوو کسانو ته سزا ورکړې وه.

څه موده وړاندې د ملګرو ملتونو کارپوهانو او د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ د عامو خلکو پر وړاندې د اعدام او دورو وهلو سزاګانې غندلي و او له دغه ډلې یې غوښتي چې ژر تر ژره دغه سزاګانې ودروي.

متقي پر اېکس خواله رسنۍ په یوه خپور کړي غږیز پیغام کې ویلي، چې دا لړۍ لا هم دوام لري او هره ورځ د زرګونو افغان کډوالو اېستل ثبتېږي.

د هغه په وینا، یوازې په تېرو څلورویشتو ورځو کې ۲۵۳،۰۲۹ تنه افغانان په خپله خوښه بېرته ستانه شوي، خو ۳۶۷،۱۲۲ تنه نور بیا په زور له ایرانه رااېستل شوي دي.

دا شمېرې په ټولییز ډول ۶۲۰،۱۵۱تنو ته رسېږي، چې د یوه میاشتني مهال‌وېش لپاره خورا لوړه شمېره بلل کېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې ایراني چارواکو څو ورځې مخکې ویلي و چې اویا سلنه ستانه شوي کسان په خپله خوښه د ایران له خاورې وتلي دي.

د راپورونو له مخې، ډېری راستانه شوي کسان هغه کډوال دي چې د کار، امن او اقتصادي فرصتونو په لټه کې ایران ته تللي وو، خو د اسنادو نشتوالي، قانوني محدودیتونو او سختو شرایطو له امله له ایران څخه راشړل شوي دي.

د راستانه شویو په ډله کې ښځې، ماشومان، عمر خوړلي او ناروغان هم شامل دي، چې له سرحدي سیمو څخه بېرته خپلو اصلي سیمو ته د تګ لپاره له جدي ستونزو سره مخ دي.

د طالبانو سیمه‌ییز چارواکي وايي، چې د راستانه شویو کډوالو لپاره د لنډمهالي استوګنځایونو، خوراکي توکو او لومړنیو خدماتو برابرولو هڅې روانې دي، خو د امکاناتو محدودیت او د لوی شمېر کډوالو ورتګ دا بهیر له ستونزو سره مخ کړی دی.

له بلې خوا، د بشري حقونو ځینې ملي او نړۍوال بنسټونه د ایران له خوا دا ډول جبري اېستنې د کډوالۍ د نړۍوالو اصولو خلاف ګڼي او له دواړو هېوادونو غوښتنه کوي، چې د کډوالو وضعیت ته جدي پاملرنه وشي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو نړۍوال سازمان «ای او اېم» او نورو اړوندو بنسټونه تر دې وړاندې هم د افغان کډوالو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.

په ورته وخت کې، ځینې کورنۍ چې له ایرانه اېستل شوي، شکایت کوي چې نه یوازې د ژوند اساسي امکاناتو ته لاسرسی نه لري، بلکې له سرحدي سیمو څخه خپلو اصلي ولایتونو ته د تګ زمینه هم ورته په سمه توګه نه‌ده برابره شوې. دوی له نړۍوالو ادارو او مرستندویو بنسټونو غواړي چې له دوی سره ژر تر ژره مرستې وکړي.

په افغانستان کې د کډوالو چارو مسوولین سره له دې چې د راستانه شویو د ثبت، تنظیم او لومړنیو مرستو هڅې کوي، خو ټینګار کوي چې دا یو بشري ناورین ته ورته وضعیت دی او نړۍواله ټولنه باید خپله ژمنه عملي کړي

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د چارشنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې سراج الدین حقاني د ولایتونو د دفتر رییسانو لپاره د ظرفیت لوړونې اونیز سیمینار په وروستۍ ورځ، په خپلو خبرو کې د دولت او ولس ترمنځ د اړیکې قوي کول مهم بللي.

سراج الدین حقاني ویلي:« پر رییسانو د ادارې ستر مسوولیت پروت دی. له خلکو سره د نږدې اړیکو ساتل د نظام د اعتماد بنسټ جوړوي.»

همدارنګه نوموړي ټینګار کړی، چې د طالبانو د ادارې د نېک نامۍ لپاره دې پوره هڅې وشي.

سراج الدین حقاني دا څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې ډیر کسان په ولایتونو کې د طالبانو له ناسم چلند او د خلکو د خصوصي ازادیو له سلبولو شکایتونه کوي.