ترهګري د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ پراختیا پر وړاندې لوی خنډ دی

د راپور له مخې، که څه هم دا څرګنده نه ده چې وژل شوي کسان مستقیم د هغه نوملړ برخه وو چې د برېتانیا له دفاع وزارت څخه یې معلومات افشا شوي وو، خو طالبانو ته رسېدلي معلومات د داسې وژنو لپاره زمینه برابره کړې ده.

ډیلي ټېلګراف وایي، چې د طالبانو دوو چارواکو ورته تایید کړې چې دوی د هغو شاوخوا ۱۹زره افغان همکارانو نوملړ ته لاسرسی پیدا کړی، چې له برېتانوي ځواکونو سره یې همکاري کړې وه او اوس یې ځانګړې ډله چې «یرموک ۶۰» نومېږي، د تعقیب او نیولو لپاره ټاکلې ده.

په راپور کې راغلي، طالبانو دا هم ویلي چې د دوی د مشر هبت الله اخوندزاده له خوا د عامې بخښنې فرمان یوازې د عامو امنیتي کسانو لپاره دی، خو هغه کسان چې دوی یې «د برېتانیا جاسوسان» بولي، له دې معافیت څخه بهر دي.

ډیلي ټېلګراف زیاتوي، چې طالبانو د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې پخواني سرتېري پېژندلي او وژلي دي. د وژنو په لړ کې دګروال تور جان د هلمند د پولیسو یو مشر و، چې په ۱۴۰۳ لمریز کال کې د جومات مخې ته ووژل شو.

د دې ترڅنګ یو بل پخوانی پوځی افسر په خوست کې ووژل شو.

همدارنګه مزمل نجرابي پخوانی نظامي و، چې په ۱۴۰۱ کال په کاپیسا کې په ډزو وژل شوی او حیات‌الله نظامي پخوانی پولیس و، چې د تخار په یوې پوځي قطعه کې د موټر له ورک کېدو وروسته په وینو ککړ حالت کې وموندل شو.

ورځپاڼه زیاتوي، سره له دې چې طالبان وخت ناوخته د پخوانیو امنیتي ځواکونو د نیولو او وژلو راپورونه ردوي، خو نړۍوالو سرچینو لکه نیویارک ټایمز او د بشري حقونو د څار سازمان په خپلواکو څېړنو کې ویلي، چې دا ډول وژنې سیستماتیکې او هدفمندې دي.

نیویارک ټایمز ویلي، چې دا کسان د طالبانو دمخه ټاکل شوي حکم له مخې نیول شوي، شکنجه شوي او هم وژل شوي دي.

د برېتانیا دفاع وزیر جان هیلي منلې، چې د معلوماتو افشا کېدل ممکن د پخوانیو افغان همکارانو لپاره مرګوني پایلې ولري. هغه دا افشا یوه سهوه او تېروتنه بللې ده.

د دې د جبران په موخه، د برېتانیا حکومت نږدې ۷میلیارده پونډه ځانګړې کړي، ترڅو د اغېزمنو افغانانو لېږد ته زمینه برابره کړي.

دا پېښې نه یوازې یو بشري ناورین څرګندوي، بلکې نړۍوالو ته یو حساس پیغام ورکوي چې د معلوماتو د خونديتوب نشتون او د ناوړه ګټو لپاره د دې معلوماتو کارول کولای شي د سلګونو کسانو ژوند له ګواښ سره مخ کړي.

پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته که څه هم دغې ډلې د داعش پر ضد یو لړ عملیات کړي او د دوی یو شمېر لوړپوړي مشران یې هم ور وژلي، خو د ناورین نړۍوال سازمان راپور وایي، چې داعش خراسان ډله اوس هم د دې هېواد دننه او بهر کې د «خونړیو بریدونو» د ترسره کولو ظرفیت لري.

په راپور کې راغلي، چې د داعش یو شمېر مشران له افغانستان څخه پاکستان ته تللي دي او هلته یې خپل فعالیتونه پراخ کړي دي.

په راپور کې دا هم ویل شوي، چې داعش خراسان ډله اوس هڅه کوي ځان د یوازینۍ نړۍوالې جهادي ډلې په توګه معرفي کړي، چې له افغانستانه خپل فعالیتونه پرمخ وړي.

د ناورین نړۍوال سازمان وایي، چې د داعش خراسان ډلې بریدونه یوازې د افغانستان پورې محدود نه دي پاتې شوي، بلکې دا ډله اوس له سیمې بهر هم خونړي بریدونه تنظیموي؛ په ځانګړي ډول هغه بریدونه چې په مسکو، ایران، ترکیه او ان اروپايي هېوادونو کې شوي.

د راپور په حواله، د داعش د مرکزي اسیا مشران اوس د دې بریدونو طراحان او مشران دي، چې له ترکیې، روسیې، ایران او اروپايي هېوادونو سره د اړیکو پراخې شبکې لري.

راپور وایي، چې دا ډله اوس د انلاین شبکو، مجازی اړیکو او غېر متمرکزو بڼو له لارې خپل فعالیتونه تنظیموي. دوی کوچني، خو دوامدار او تکرارېدونکي بریدونه موخه ګرځوي، څو له افغانستانه بهر د ناامنۍ لمن پراخه کړي.

د ناورین نړۍوالې ډلې په خپلو ملاحظاتو کې خبرداری ورکړی، چې د طالبانو د حکومت څخه د داعش پر ضد د «متقابلې مبارزې» تمه یو ګواښوونکی تاکتیک دی.

دا سازمان باور لري، چې طالبان ښايي د داعش ګواښ د نړۍوال مشروعیت د ترلاسه کولو لپاره د فشار د وسیلې په توګه وکاروي.

د ناورین دغه نړۍوال سازمان په راپور کې وړاندیز کړی، چې نړۍواله ټولنه باید د طالبانو ادعاوې له جدي تحلیل پرته ونه مني، ځکه داسې ښکاري چې طالبان د داعش د خطر له مسلې د یوې سیاسي وسیلې په توګه ګټه پورته کوي، نه د اصلي امنیتي ستونزې د حل لپاره.

د ناورین نړۍواله ډله په خپل راپور کې وایي، چې طالبان باید خپلې ژمنې عملي کړي او د داعش خراسان شتون او وده وځپي. سیمه‌ ییز هېوادونه، په ځانګړي ډول پاکستان، ایران، روسیه او منځنۍ اسیا باید پر ګډو امنیتي اقداماتو تمرکز وکړي.

د ناورین نړۍواله ډله وړاندیز کوي، چې نړۍواله ټولنه دې د طالبانو ادعاوې په کره ډول و ارزوي او یوازې د داعش پرضد لفظي جګړه کمه اغېزه لري.

د دوی په خبره، د انلاین شبکو په بندولو او د رښتینې استخباراتي همکاریو جوړېدو سره باید د داعش وړتیاوې کمې شي.

د دې ډلې په باور، که څه هم سلفیزم د داعش د فکري بنسټ اساس جوړوي خو ډېر شمېر سلفیان په خپله له داعش سره مخالف دي.

د خپاره شوي راپور له مخې، د سلفیانو پروړاندې د طالبانو د تاوتریخوالي ډک چلند برعکس پایله ورکړې او د دې لامل شوې، چې د دې مذهبي ډلې ډېری غړي داعش ته نږدې شي. ان د هېواد په شمال کې یو شمېر تاجک وسله وال له طالبانو جلا شوي دي.

راپور زیاتوي، چې طالبان د ختیځ افغانستان د غرنیو سیمو په بشپړ کنټرول کې پاتې راغلي دي.

دا ستونزمنې سیمې د داعش لپاره پټنځایونه دي، لکه څنګه چې یو وخت د طالبانو او د شوروي سره د جنګېدونکو مجاهدینو لپاره وې.

طالبانو تر ډېرو خونړیو عملیاتو وروسته بیا بیا ویلي، چې داعش د دوی لپاره ګواښ نه دی، خو د ناورین نړۍواله ډله په دې باور ده، له هغه وخته چې طالبانو د افغانستان کنټرول ترلاسه کړی، د داعش ډله په نړۍوال امنیتي ګواښ بدله شوې او اوس له افغانستان څخه بهر بریدونه پلانوي.

راپور ټینګار کوي، چې که څه هم په ۲۰۲۵ کال کې د داعش د بریدونو شمېر کم شوی؛ خو احتمال لري، چې خپل بریدګر ځواک بېرته ترلاسه کړي.

وروسته له هغه چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې واک ته ورسېدل، داعش خپل تمرکز له کورنیو بریدونو څخه چې زيات يې د هزاره شیعه ګانو پروړاندي ځانمرګي بریدونه وو، بهرنیو بریدونو لکه ایران، روسیې او پاکستان ته واړوه.

دې ډلې هڅه کړې، چې په اروپا او امریکا کې هم بریدونه وکړي.

دغه سازمان وايي، چې په لوېدیځ کې په داعش باندې د لګول شویو محدودیتونو سره سره، دا ډله توانېدلې، چې د انټرنېټي څارنې او امنیتي کنټرولونو سره ځان عیار کړي.

د راپور له مخې، د طالبانو له خوا د ځپلو وروسته داعش هڅه کړې، چې د سیمې په هېوادونو کې د خونړیو بریدونو په ترسره کولو سره خپلې کمزورۍ پټې او ځواک ښودنه وکړي.

همدا راز راپور څرګندوي، چې د داعش د څانګو په منځ کې د خراسان څانګه د پولې هاخوا عملیاتو باندې تر ټولو ډېر تمرکز لري او د منځني ختیځ سره د قوي اړیکو او په اروپا کې د برید کولو وړتیا له امله یې یو ځانګړی موقعیت موندلی دی.

په راپور کې د داعش استخدام زياتوالي ته په اشارې ویل شوي، چې طالبانو په ۲۰۲۲ کې یوه ډېره پېچلې ستراتیژي غوره کړې. دې ډلې په پوهنتونونو کې د سلفي پلوه اسلامي زده کړې بندې او د ټولنیزو او سیاسي سلفي ډلو ترمنځ یې توپیر وکړ.

د تبلیغي جماعت په څېر ډلې چې د طالبانو واکمنۍ ته وفاداره دي، زغمل شوي یا ان هڅول شوي؛ خو سیاسي ډلې لکه حزب التحریر ځپل شوې او ځیني وختونه له داعش سره په همکارۍ تورنې شوې دي.

په راپور کې د داعش او طالبانو ترمنځ د اختلافاتو ريښې هم څېړل شوي او داعش باور لري، چې طالبان ریښتیني مسلمانان نه دي او د دوی حکومت پر اصیل اسلامي شریعت نه دی ولاړ.

د ناورین نړۍواله ډله وايي، داعش طالبان یو پښتون ملتپال غورځنګ ګڼي، چې د مذهبي اقلیتونو او ان د هغو هېوادونو لکه چين ملاتړ کوي، چې د داعش په وینا د اسلام دوښمنان دي.

د راپور له مخې، داعش پر طالبانو تور لګوي چې له کلونو راهيسي یې ځوانان د بهرنیو ځواکونو پر وړاندې «جهاد» ته هڅول؛ خو اوس له بهرنیو ډیپلوماتانو سره لاسونه ورکوي او اجازه نه ورکوي، چې جهادي ډلې له افغانستان څخه د نړۍوالو عملیاتو د مرکز په توګه کار واخلي.

د داعش له خوا دا ډول تبلیغات د طالب قوماندانانو ترمنځ د درز رامنځته کولو او یو شمېر قوماندانانو خپلې لیکې ته د راجذبولو لپاره ډیزاین شوي.

دا ډله هڅه کوي، چې د هغو قومي اقلیتونو له منځه کسان جذب کړي چې د طالبانو له خوا له پامه غورځول شوي او یا ځانونه محروم احساسوي.

راپور ټینګار کوي، چې د داعش خراسان ګواښ له تېرو وختونو څخه بدل شوی دی.

دا ډله نور د ۲۰۰۰ لسیزې د القاعدې په څېر د لوېدیځ پروړاندې د جګړې یا د تېرو لسیزو د داعش د لویو بریدونو د تکرار هڅه نه کوي.

دوی د دې پر ځای د داعش خراسان (له کښته څخه پورته) د استخدام ستراتيزې خپله کړې او هڅه کوي، چې کوچني خو ډېر بریدونه تر سره کړي، ترڅو د څارنې څخه د تېښتې چانس ولري.

که څه هم لوېدیځو استخباراتي ادارو د دې ډلې له خوا لسګونه دسیسې کشف کړې دي، بیا هم خطر شتون لري چې داعش-خراسان به د امنیتي څارنې څخه د تېښتې لپاره لار ومومي،

دا په داسې حال کې ده، چې د اسیا ۱۶ کلنو کم عمره والیبال سیالۍ په ټایلنډ کې پیل شوي دي.

پاکستان او ایران لوبډلو په اېف ګروپ کې خپلې ټولې سیالۍ ګټلي او سبا پنجشنبه به په نیمه پایلوبه کې یو د بل په وړاندې ولوبېږي.

د پاکستان د والیبال لوبډله نیمه پایلوبې ته په رسېدو د راتلونکي کال د والیبال د ۱۷ کلنو د نړۍوال جام لپاره هم مستقیم ګډون خپل کړی دی.

یوه افغان ژباړن چې په مستعار نوم علي یاد شوی، سکای نیوز ته ویلي چې درې کاله وړاندې د برېتانیا د دفاع وزارت له‌خوا د معلوماتو د افشا کېدو په پېښه کې د هغه شخصي معلومات طالبانو ته رسېدلي وو، خو دی یوازې پرون په رسمي توګه خبر شو چې دی هم د دې معلوماتي تېروتنې قرباني شوی دی.

علي وایي، د ډېر وخت راهیسې یې شک درلود چې ښایي طالبان د هغه پر هویت خبر شوي وي، خو اوس ډاډمن شوی چې ده ته او کورنۍ ته یې ګواښ جدي دی.

هغه زیاتوي: «زه سخت خپه یم. زما د کورنۍ معلومات طالبانو ته رسېدلي او هغوی له تېرو پنځو میاشتو راهیسې پټ ژوند کوي. هره ورځ، هره دقیقه داسې تېرېږي لکه چې د مرګ د خبر انتظار کوو. که دروازه څوک وټکوي، موږ فکر کوو چې دا طالبان دي.»

سکای نیوز په خپل راپور کې وایي، علي د برېتانوي ځواکونو سره ژباړن، مخابرې اورېدونکی او استخباراتي همکار و.

دی وایي، چې طالبانو به دوی ته «د برېتانویانو سترګې» ویل، ځکه چې دوی د طالبانو خبرو ته غوږ نیوو او بیا به یې پوځ ته ژباړلې.

علي سکای نیوز په خپلو خبرو کې وویل: «موږ د جګړې لومړۍ کرښه کې وو. زموږ دنده له خطره ډکه وه او تل مو د وژل کېدو وېره لرله.»

هغه تر دې مخکې هم د طالبانو له خوا په نښه شوی و، چې د موټر بم چاودنې له امله ټپي شوی و او کله چې طالبانو په ۲۰۲۱م کال کې واک ترلاسه کړ، نوموړی د برېتانیا له خوا د افغانانو د بیا مېشتېدو پروګرام له لارې دې هېواد ته لېږدول شوی دی.

علي وایي، شک یې هغه وخت جدي شو کله چې یې پلار د طالبانو له خوا ونیول شو، ووهل شو او وروسته له وهلو مړ شو.

هغه تېرکال د دفاع وزارت ته په لیکلې بڼه خبر ورکړی و، چې اندېښنه لري او وېره لري چې اطلاعات یې افشا شوي.

نوموړي په اېمېل کې لیکلي و: «زه ډارېږم. تاسې ته زارۍ کوم، دا معلومات مه خپروئ.»

خو دی وایي، هېڅ ځواب یې ترلاسه نه کړ او خبرې یې له پامه وغورځول شوې.

علي وایي، تر اوسه یې د کورنۍ د لېږدولو لپاره دوه ځلې برېتانوي چارواکو ته غوښتنلیکونه ورکړي، خو دواړه ځلې رد شوي دي. دی اوس یو ځل بیا د برېتانیا له حکومته غواړي، چې د هغه کورنۍ خوندي ځای ته انتقال کړي.

هغه وایي: «ما د برېتانوي سرتېرو جسد پورته کړی، ما له دوی سره اوږه په اوږه کار کړی. اوس چې زما کورنۍ له مرګ سره مخ دي، دوی ولې له مرستې انکار کوي؟.»

علي زیاته کړې، که یې کورنۍ ته قانوني لاره ورنکړل شي، خپل ځان به بېرته افغانستان ته ورسوي: «که موږ دا قضیه ونه ګټو، نو زه بېرته افغانستان ته ځم. زه پوهېږم طالبان ما پسې دي. که حکومت زما کورنۍ خوندي کولی نشی، نو دا مسوولیت زما پر غاړه دی چې هغوی وژغورم. زه نه غواړم زما کورنۍ د یوه داسې جرم سزا وویني، چې هغوی هېڅکله نه‌دی ترسره کړي.»

سکای نیوز ویلي، د برېتاانیا د دفاع له وزارت څخه یې د نظر غوښتنه کړې، خو تر دې دمه کوم رسمي غبرګون نه دی ورکړل شوی.