د ایران ولسمشر: د افغانانو ستنول په ایران کې د هغوی د قانوني حضور د څرنګوالي لپاره مهم دی

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د افغان کډوالو وضعت او ستنېدو ته په اشارې ویلي: «که څه هم دا بهیر ممکن ځیني ننګونې ولري؛ خو باید هڅه وشي، چې د دوی ستنېدل د انساني کرامت په ساتلو تر سره شي.»

پزشکیان پر هغو کسانو نیوکه وکړه، چې د بشري حقونو په پلمه د ایران پر سیاستونو نیوکه کوي؛ خو د افغان ښځو او ماشومانو د وژنو پر وړاندې چوپ پاتې دي.

د نوموړي له دې څرګندونو سره هممهاله په هرات ولایت کې د طالبانو د والي په مشرۍ د افغان چارواکو یو پلاوی مشهد ته تللی، ترڅو د هرات ـ خراسان رضوي ترمنځ د ګډې اقتصادي کمېټې په غونډه کې ګډون وکړي.

یاد پلاوي د کډوالو له کمپونو څخه لیدنه کړې او له ایراني چارواکو سره یې د کډوالو د ستنېدو د اسانتیاوو او د انساني حقونو د رعایت په اړه هم خبرې کړې دي.

د ایراني چارواکو په خبره، د کډوالو په ځانګړې توګه د افغان وګړو د تنظیم موضوع د حکومت او پارلمان له مهمو لومړیتوبونو څخه ده.

د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۸مه) په خپل اېکس کې لیکلي، چې د دوی اړوند د مالي او روغتيايي چارو د تنظيم کمېټو له دغو کورنيو سره په بېلابېلو برخو کې مرستې هم کړې دي.

د نوموړي په وینا، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۱۶۶۵ کورنۍ چې شمېر یې ۱۰،۰۱۸ کسانو ته رسېږي، د نیمروز له ورېښمو له لارې ۷۷۱ کورنۍ چې ۳۸۲۱ کسان کېږي، د کندهار له سپین‌بولدک څخه ۷۵ کورنۍ چې ۳۹۴ غړي لري، د ننګرهار له تورخم څخه ۴۰ کورنۍ چې ۲۱۱ غړي لري، د پکتیکا له انګور اډې څخه د یوې کورنۍ ۸ غړي او همداراز د یو شمېر نورو فرعي لارو له لارې یو شمېر افغان کډوال هېواد ته راستانه شوي دي.

فطرت ویلي، چې دغه کورنۍ يې د ټرانسپورټ د ځانګړې کمېټې له خوا خپلو ولایتونو او سيمو ته لېږلې دي.

هغه زیاته کړې، چې کډوالو ته یې د مالي مرستو، لنډمهاله مېشتېدو، د خپل نظام، کډوالۍ، صبر او زغم په اړه لازمې لارښوونې هم کړې دي.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنر فیلیپو ګرانډي نن د طالبانو د کډوالو چارو وزیر عبدالکبیر سره په لیدنه کې ویلي، چې له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو جبري اېستلو وضعیت به له نړۍوالو سره هم شریک کړي.

طالبانو ویلي، چې هغه به هرات او له هغه وروسته ایران ته سفر وکړي.

د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو میاشتو کې د پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو پروسه چټکه شوې ده، خو په افغانستان کې د سرپناه نشتون د دې کډواله له تر ټولو لویو ستونزو څخه بلل کېږي.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت نن شنبه (د جنګاښ ۲۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره لیکلي چې د یاد وزارت وزیر عبدالکبیر په خپل کاري دفتر کې د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو له عالي کمېشنر ښاغلي فیلیپو ګراندي سره کتلي دي.

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې لیدنه کې له ایران او پاکستان څخه په جبري ډول د شړل شو افغان کډوالو د حالت او د مرستو رسولو په هکله خبرې کړي دي.

طالبانو د ګراندي په حواله لیکلي چې کابل ته یې د سفر موخه له نږدې، د افغان کډوالو د راستنېدونکو د حالت ارزول او ورسره د مرستې کولو لپاره د مالي سرچینو جلب دی.

همدراز فیلیپو ګراندي هرات ولایت ته د سفر هوډ لري او له هغه ځایه به ایران ته هم لاړ شي او د افغان کډوالو راستنېدونکو او هلته د مېشتو افغانانو په تړاو پيغام به له تهران سره شریک کړي.

د طالبانو د کډوالو چارو وزارت وزیر عبدالکبیر په دې ناسته کې ویلي، چې په داسې حال کې چې افغانستان اقلیمي بدلون او جګړو ځپلی، ایران او پاکستان څخه هر ورځ زرګونه افغانان په جبري ډول راباسي چې دې چارې پر اقتصاد او ټولنیزو خدماتو منفي اغېز کړي ده.

عبدالکبیر په ډله ییز ډول د افغان کډوالو اېستل د اندېښنې وړ وبلل او زیاته یې کړه، چې د افغان راستنېدونکو حقونه او پانګه باید په کوربه هېوادونو کې ضایع نه شي.

د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو میاشتو کې د پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو پروسه چټکه شوې ده خو په افغانستان کې سرپنا نشتون ددې کډواله یوه له غټو ستونزه څخه ده.

د طالبانو د هرات والي دفتر د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۸مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د سفر پر مهال د طالبانو هرات والي او ورسره پلاوی د خراسان رضوي ولایت له مسوولینو سره د لیدنې پرمهال به د کډوالو تدریجي او باعزته بېرته ستنول، موجودو ستونزو ته رسېدنې، د کډوالو کمپونو لیدنه او د اقتصادي، تجارتي، ترانزیټي همکاریو پراختیا او د ترانسپورتي فعالیتونو منظمولو په اړه خبرې وکړي.

په همدې حال کې د ایران دولتي رسنیو هم راپور ورکړ، چې نور احمد اسلام جار به مشهد ته د خپل درې ورځني سفر په جریان کې د همکارۍ څو سندونه لاسلیک کړي او د تولیدي مرکزونو څخه به لیدنه وکړي.

د ایران تسنیم خبري اژانس راپور ورکړ، چې په هرات کې د طالبانو والي به په فریمان کې د سفید سنګ کمپ څخه لیدنه وکړي.

«سفید سنګ کمپ» د ایران او افغانستان پولې ته نږدې د افغان کډوالو یو له کمپونو څخه دی، چې په خراسان رضوي ولایت کې دی.

دا کمپ د دوغارون-اسلام کلا سرحدي لارې ته نږدې موقعیت لري او د افغان کډوالو د زیاتوالي په وخت کې د لنډمهاله استوګنې لپاره په ځانګړې توګه په بحراني حالاتو کې کارول کېږي.

د ایرینا خبري اژانس د ټولنیز رفاه ادارې سرپرست الوند په حواله لیکلي، چې د خیریه موسسې یوازې هغو ماشومانو ته خدمات وړاندې کوي چې والدین یې د استوګنې جواز لري.

هغه همدراز وویل چې د ۱۸ کلونو څخه کم عمر لرونکو وګړو لپاره چې د استوګنې قانوني جواز نه لري کوم حکم نه کوي.

د ایرنا د خبري اژانس د شمېرو له مخې دا مهال په ټول ایران کې ۶۶۶ د ماشومانو د پاملرنې مرکزونه فعالیت لري، چې له دې جملې څخه ۶۱۹ غیر دولتي او ۴۷ دولتي مرکزونه دي.

دوی زیاتوي چې په ټولیز ډول، شاوخوا ۹ زره ۳۰۰ ماشومان چې عمرونه یې له ۱۸ کالونو کم دي په دې مرکزونو کې ساتل کېږي.