درې افغان پناه‌ غوښتونکي له جرمني پولیسو نه تر شړلو وړاندې تښتېدلي

په کندهار کې د هلې په نوم د اوبو بند چې د کندهار د اوو ولسوالیو(شاولیکوټ، ارغنداب، ژېړۍ، پنجوايي، میوند، ډنډ او دامان) کرنیزې ځمکې او باغونه خړوبوي، تر راتلونکو دوو میاشتو د وچېدو له ګواښ سره مخ دی.

دغه بند چې شاوخوا ۷۰ کاله وړاندې د کندهار په شاولیکوټ ولسوالۍ کې د امریکا په مالي ګښت جوړ شوی، د ۵۰۰ مېلیونه متره مکعبه اوبو زېرمه کولو وړتیا لرله، خو اوس کارپوهان وايي، چې یاد بند ۵۰ سلنه د شګو او رسوباتو له امله ډیرې اوبه نه شي ذخیره کولی.

د اوبو د مدیریت متخصص نجیب الله سدید له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل:« دهلې بند چې د اوبو د ذخیرې کوم لومړنی ظرفیت درلود، اوس د شګو او رسوباتو له امله هغه ظرفیت نه لري، شاوخوا پنځوس سلنه له رسوباتو ډک شوی دی. دا بند د کندهار لپاره د اوبو یواځینۍ سرچینه ده، کندهار د اوبو لپاره بله کومه سرچینه نه لري.»

د اوبو د مدیریت دغه افغان متخصص وايي، چې دمګړۍ د دهلې له بند څخه په ناسمه توګه د اوبو استفاده کیږي او که د دهلې د بند رسوبات پاک نه شي، ښايي په کندهار ښار کې د اوبو د کمښت تر څنګ د دهلې له اوبو څخه په اوو ولسوالیو کې استفاده کوونکي کروندګر له سختو ستونزو سره مخ شي.

نجیب الله سدید زیاتوي:« «زه د دهلې بند له تېرو دوو درېو میاشتو راهیسې څارم، زه ګورم چې سږکال په بند کې اوبه په ډیرې چټکۍ سره کمیږي، ځکه چې د جمهوریت په وخت کې له ارغنداب څخه ځینو لاندې ولسوالیو ته چې هلته طالبان وو، ډیرې اوبه نه رسېدلې، خو اوس طالبان له بند څخه په ډېره اندازه اوبه خوشې کوي، چې لاندې ولسوالیو ته ورسیږي. نو له دې امله په دهلې بند کې اوبه ډیرې کمې شوې دې او کېدای شي ډېر ژر وچ شي.»

په کندهار کې د هلې بند د اوبو د ذخیرې لپاره د بند دیوالونو لوړوېدو پروژه د تېر جمهوري نظام پرمهال د اسیايي بانک له خوا تمویل کېده، خو د طالبانو له واکمنېدو وروسته د یادې پروژې چارې و ځنډول شوې.

کارپوهان په کندهار کې تر ځمکې لاندې د اوبو ذخیرو او د کندهار په اوو ولسوالیو کې د کرنې لپاره د دهلې بند د رسوباتو پاکول او د بند د ذخیرې لوړوالی اړین بولي او د نه اقدام په صورت کې خبرداری ورکوي، چې کندهار به تر راتلونکو کلونو د اوبو له سخت کمښت سره مخ شي.

دا په داسې حال کې ده، چې څو اونۍ وړاندې د کندهار له میوند، غورک او نېش ولسوالیو څخه د اوبو د کمښت له امله سلګونه کورنۍ نورو سیمو ته ګډه شوې دي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت یوې ویاندې فریا ګیزه په یوه خبري ناسته کې وویل، چې په تهران کې له اوږدې مودې راهیسې د ویزې لپاره ډېرې، ډېرې زیاتې غوښتنې کېږي.

هغې زیاته کړه، چې په تهران کې د دوی ویزې دفتر د ۲۰۲۲ کال له اپرېل میاشتې راهیسې د افغانانو د ویزو د غوښتنلیکونو د پروسس مسوولیت هم پر غاړه اخیستی.

فریا ګیزه وايي، په ځینو هېوادونو کې دوی اړ شوي چې خپلې دیپلوماتیکې استازولۍ یا خو لنډمهاله یا ان د اوږدې مودې لپاره وتړي او یو مثال یې افغانستان ښيي، چې هلته د جرمني ډپلومانتیک استازځایونه تړل شوي دي.

نوموړې د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل، « موږ وینو چې د انتظار وختونه خورا ډېر شوي، او اوس مهال حتا په ځینو مواردو کې له ۱۲ میاشتو زیات وخت نیسي. موږ درک کوو چې دا وضعیت د غوښتونکو لپاره، په ځانګړي ډول د کورنیو لپاره، ډېر ستونزمن دی. موږ کار کوو چې دانتظار وختونه راکم کړو، خو لاملونه مې یې هم درته بیان کړل».

هغې ټینګار وکړ چې د سفارت له خوا د ویزو پروسه د ټولو لپاره یو شان ده او یوازې هغو ته استثنايي وخت ورکول کېږي، چې د بیړني حالت څرګند ثبوتونه ولري.

هغې په اسلام اباد کې د افغان پناه غوښتونکو او منل شویو کسانو په اړه وویل، چې هره قضیه یو ځانګړی فردي مورد ګڼل کېږي او په دقت سره ارزول کېږي چې ایا د قبلېدو شرایط پوره شوي او که نه.

نوموړې زیاته کړه، « زه دا مهال نه غواړم دا قضیې طبقه‌بندي کړم. خو په اصولو کې، ټول هغه موارد باید حل شي، چې مخکې هم دلته یاد شوي او د قبولۍ سند ، تثبیت شوی هویت او دا چې د امنیت له اړخه هېڅ اندېښنه موجوده نه وي».

فریا ګیزه وویل، چې دا پروسې لا هم ځنډول شوې دي او د جرمني حکومت پرېکړه کړې چې له بهره د منلو نوي پروګرامونه پیل نه کړي.

په لومړۍ برخه کې به د ۴۷۰ مترو په اوږدوالي، ۲۰ مترو په سور، ۵،۵ مترو په ژوروالي او د ۵۲۵ پایو په درلودلو سره تر ځمکې لاندې سړک جوړ شي.

د ښاروالۍ په وینا، په دویمه برخه کې به د دهن‌باغ څلورلارې له خوا د دویم پروان څلورلارې پر لور، ۷۰۰ متره اوږد هوایي پُل جوړ شي چې ۲۰ متره سور، ۵،۵ متره لوړوالی او ۴۴۰ استحکامي پایې به ولري.

د کابل ښاروالۍ د کار ساتنې او مراقبت ریاست خبر ورکړی چې، په روان کال کې تر ځمکې لاندې سړک د چارو بشپړولو لپاره پوره چمتووالی لري او د هوايي پله د جوړولو چارې به راتلونکی کال پیل شي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت سرچینې وايي، چې یاد مخدره مواد په ډېر مهارت سره د موټر دننه ځای پر ځای شوي وو، خو د پولیسو د دقیقو تلاشیو په پایله کې کشف او ضبط شول.

یاد وزارت د پنجشنبې په ورځ پر اېکس پاڼې لیکلي، چې د عملیاتو پر مهال دوه شکمن کسان هم نیول شوي، چې تر لومړنیو تحقیقاتو وروسته به عدلي او قضايي ارګانونو ته وسپارل شي.

د طالبانو دغه وزارت زیاتوي، چې د مخدره موادو د تولید، قاچاق او پلور پر ضد یې مبارزه دوام لري او هیچا ته به اجازه ور نه کړي چې له قانون څخه سرغړونه وکړي.

په ۲۵ نیول شویو کسانو کې، د کندز ولایت پولیسو ۱۱ تنه او د هرات پولیسو ۸ تنه د غلا په تور نیولي دي. همدارنګه درې تنه په کونړ کې د قتل په تورنیول شوي، دوه تنه غزني کې د غلا او ناقانونه وسلو په تړاو نیول شوي او یو وسله‌وال هم په فاریاب ولایت کې نيول شوی دی.

د طالبانو د پولیسو چارواکي وايي، له دغو نیول شویو کسانو سره به قانوني چلند وشي او د جرمونو د مخنیوي لپاره یې هلې ځلې دوام لري.

د طالبانو د عدلیې وزارت د پنجشبې په ورځ وویل، چې د کابل ښار له بېلابېلو سیمو څخه یې د جایدادونو د مالکانو او د معامعلاتو لارښوونې دفترونو له خوا په بې سارې ډول د کورونو کرايې زیاتولو په اړه شکایتونه ترلاسه کړي دي، چې له امله یې راستنېدونکي کډوال له ستونزو سره مخ شوي دي.

دغه وزارت د کورونو د مالکینو له خوا د کرایو د لوړېدو په په غبرګون کې خبرداری ورکړی، چې که کرایې ټیټې نه کړي له جدي قانوني او شرعي چلند سره به مخ شي.

همدارنګه یاد وزارت زیاتوي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه په ډېر شمېر کې د کډوالو په راستنېدو سره د کورونو مالکان او د معاملاتو د لارښوونې دفترونه د تېرو کلونو په پرتله د کرایې د لوړولو حق نه لري.

د طالبانو د عدلیې وزارت د کورونو مالکینو او د معاملاتو د لارښوونې دفترونو ته دا خبرداری په داسې حال کې ورکړی، چې له پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو له راستېندو سره سم، د هېواد په ګڼو ولایتونو کې د کورونو کرایې څو برابراه لوړې شوې دي.