اوچا وایي، د سختې ګرمۍ، د ورښتونو د کمېدو او د خاورې د وچوالي له امله د افغانستان پراخې سیمې د اقلیمي بدلون له جدي ګواښ سره مخ دي. دې وضعیت نه یوازې د کرنیزو حاصلاتو پر تولید ناوړه اغېز کړی، بلکې د وچکالۍ، سېلابونو او د مالدارۍ د سقوط ګواښ هم زیات کړی.
د قحطۍ د مخنیوي د خبرداري شبکې د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال د جون تر پای پورې د هېواد شمالي، مرکزي او لوېدیځ ولایتونه د سختې ګرمۍ له څپو سره مخ شوي دي. بادغیس، غور، فاریاب، سرپل، سمنګان، بغلان، تخار، بدخشان، دایکنډي، بامیان، پروان او کابل هغه ولایتونه دي، چې د لوړې تودوخې تر مستقیم اغېز لاندې راغلي دي.
د ملګرو ملتونو د بشري همغږۍ دفتر (اوچا) په یوې نوې خپرې شوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د روان لمریز کال د غبرګولي میاشتې په ترڅ کې په ټول افغانستان کې بارانونه تر معمول کم وو او هوا تر اوسط ډېره توده وه. همداراز، تر مې میاشتې پورې د خاورې لوندوالی د پام وړ راټیټ شوی، چې دې چارې د غنمو پر حاصل مستقیم منفي اغېز کړی دی. راپور زیاتوي، چې د واورې سطحه هم تر اوسط ټیټه ثبت شوې، چې دا د اوبو د کمښت یوه بله نښه بلل کېږي.
ملګري ملتونه خبرداری ورکوي، چې د سږکال د ورښتونو موسم که څه هم ژر پای ته رسېدلی، خو شونې ده چې په ځینو سیمو کې له معمول څخه زیات باران وشي. دا به له یوې خوا د وچکالۍ د کمېدو لامل شي، خو له بلې خوا د ناڅاپي سېلابونو خطر هم زیاتوي.
د مالدارانو وضعیت هم د اندېښنې وړ بلل شوی.
د خوراکي توکو د کمښت، د څړځایونو د نشتوالي او د څښاک اوبو د کمېدو له امله د مالدارو کورنیو اقتصاد له سخت ګواښ سره مخ دی.
یوناما هم مخکې خبرداری ورکړی و، چې د اقلیم بدلون د افغانستان سوېلي او مرکزي اسیا په ګډون د تودو څپو شدت زیات کړی دی. د اقلیم د بدلون څېړنیز مرکز په یوه وروستي راپور کې ویلي، د ۲۰۲۵ کال ګرمۍ د تېرو څو لسیزو پرتله بېسارې ده او بشري، اقتصادي او چاپېریالي زیانونه به زیات کړي.
دا په داسې حال کې ده، چې افغانستان لا له مخکې له جګړو، بېوزلۍ، کډوالۍ، د نړۍوالې مرستې له کمښت او د واکمن رژيم په رسمیت له نهپېژندنې سره مخ دی او هر ډول اقلیمي ناورین کولای شي د خلکو پر ژوند لا زیات منفي اغېز وکړي.
د ایران د کورنیو چارو وزیر اسکندر مومني وایي، د دغه هېواد ولسمشر مسعود پزشکیان د یکشنبې په ورځ په حکومتي ناسته کې تهران ته د نویو کډوالو د راتګ د بندېدو حکم صادر کړی دی.
مومني وایي: «تهران نور د کډوالو د ساتلو ظرفیت نه لري. حتی که موږ د برېښنا او ګاز ستونزې حل کړو، د اوبو تامین به لا هم یوه نهحلېدونکې ننګونه وي.»
نوموړي زیاته کړې: «لومړنۍ پرېکړه دا ده چې نور نفوس باید تهران ته و نه لېږل شي او موجوده حالت باید همداسې وساتل شي.»
د مومني په وینا، حکومت هڅه کوي چې د ایران د نورو ولایتونو له لارې د نفوس معکوس مهاجرت ته زمینه برابره کړي.
د ایران د کورنیو چارو وزیر همداراز وویل: «شاوخوا دوه میلیونه غېرقانوني کډوال باید له دې هېواده واېستل شي.»
نوموړي همداراز زیاته کړه، چې تر دې مهاله یو میلیون افغان کډوال له دې هېواد څخه شړل شوي دي او پاتې نور هم باید بېرته لاړ شي.
دا په داسې حال کې ده، چې ایران په وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو د اېستلو پراخ عملیات پيل کړي دي.
د کډوالو نړۍوال سازمان راپور ورکړی، چې یوازې په تېرو ۱۶ ورځو کې تر نیم میلیون زیات افغانان اېستل شوي، چې دا د وروستیو لسیزو تر ټولو لویه جبري اېستل بلل کېږي.
افغان کډوال وایي، په دې پروسه کې له دوی سره ناوړه چلند شوی دی.
ځینې راپورونه وایي، چې ناوړه چلند ان تر وژنو هم رسېدلې ده او ګڼ شمېر کډوال شکایت کوي، چې دوی ته د کار کولو مزدوري نهده ورکړل شوې او د کور مالکانو یې هم د ګروي پیسې نهدي ورکړي.
د کډوالو ستونزو ته د طالبانو د رسېدنې عالي کمېسیون وایي، چې د شنبې په ورځ شاوخوا ۷۳۶۸ افغانان له ایران او پاکستانه په زور اېستل شوي او هېواد ته راستانه شوي دي. دغه ډله ادعا کوي، له دې کسانو سره د ثبت، لېږد، مالي مرستو، روغتیا، مخابراتو او عامه پوهاوي په برخو کې بېړنۍ مرستې شوي.
د کډوالو ستونزو ته د طالبانو د رسېدنې عالي کمېسیون د شنبې د ورځې په راپور کې ویلي، چې د هېواد له بېلابېلو دروازو څخه ۱۱۴۰ کورنۍ چې شمېر یې ۷۳۶۸ تنو ته رسېږي، افغانستان ته په اجباري ډول راستانه کړل شوي دي.
یاد کمېسیون زیاتوي، چې ډېرې دا کورنۍ له ایران څخه د هرات د اسلامکلا او نیمروز د ورېښمو له بندرونو او له پاکستان څخه بیا د کندهار د سپینبولدک او د ننګرهار د تورخم له لارې هېواد ته داخل شوي دي. همداراز، له کابل څخه هم یو شمېر کورنۍ خپلو اصلي ولایتونو ته لېږدول شوي دي.
د راپور له مخې، یوازې د اسلامکلا له لارې ۹۸۵ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي، چې ټول ۶۶۴۶ تنه جوړوي. په نیمروز ولایت کې بیا د ورېښمو له لارې ۱۰۳ کورنۍ چې ۴۶۴ تنه یې غړي دي، ثبت شوې دي. له دې سره، ۶۴۸ تنه مجرد کسان هم له همدې لارې راستنه شوي دي.
په راپور کې راغلي، چې د سپین بولدک له لارې ۲۰ کورنۍ (۹۹ تنه) او د تورخم له لارې ۵۲ کورنۍ (۲۵۸ تنه) افغانستان ته داخل شوي دي. ټول راستانه شوي کسان ثبت، بایومیټریک او د موقتو اسنادو له مخې راجستر شوي دي.
د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت په خپل اېکس کې لیکلي: «له ټولو راستنېدونکو افغانانو سره د شته امکاناتو په چوکاټ کې بشري، روغتیايي او مالي مرستې شوې دي. موږ ژمن یو چې دا بهیر به منظم دوام ومومي.»
خو د بشري حقونو فعالان بیا د کډوالو جبري اېستل یوه جدي اندېښنه بولي او وایي، چې دا ډول ستنېدنه باید د نړۍوالو اصولو خلاف ونه شي.
افغان کډوال، د سیمهییزو فشارونو او د نړۍوال ناورین ترمنځ
د ایران او پاکستان له خوا د افغان کډوالو د جبري ایستنې لړۍ چې له تېرو څو میاشتو راهیسې چټکه شوې ده، د میلیونونو افغانانو ژوند ته لوی ګواښ جوړ کړی دی. په تېره بیا ایران کې د «جاسوسۍ» او «غېر قانوني حضور» تر تورونو لاندې لسګونه زره افغانان نیول شوي او شړل شوي دي. پاکستان بیا د ۲۰۲۳ کال له اکټوبر وروسته، په رسمي توګه د ناقانونه ګڼل شویو افغانانو د اېستنې بهیر پیل کړی، چې له امله یې تر اوسه له یو میلیونه زیات افغانان بېرته افغانستان ته جبري ستانه کړل شوي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ او د بشري حقونو څار ادارې خبرداری ورکړی، چې دغه جبري ستنېدنه به د افغانستان پر بشري وضعیت نور هم ناوړه اغېز وکړي. یاد سازمانونه وایي، چې دا مهال افغانستان له سخت اقتصادي رکود، وچکالۍ، د خوراکي موادو کمښت، بېکارۍ او د ښځو پر حقونو د بندیزونو له امله له ژور بشري ناورین سره مخ دی.
د UNHCR ویاند ویلي و: «زموږ ټیمونه د افغانستان پر پولو ستړي، وږې او ویرېدلې کورنۍ ترلاسه کوي. دغه کسان نه سرپناه لري، نه د بیا مېشتېدو امکانات. د دوی بېرته ستنېدل به پر افغانستان نور هم فشار زیات کړي.»
په ایران کې مېشتو افغانانو ته ډېر کله د تابعیت، تحصیل، قانوني کار، یا ملکیت اجازه نه ورکول کېږي. له همدې امله ان هغه افغانان چې له کلونو راهیسې هلته اوسېدل، اوس بې اسناده ګڼل کېږي او په زوره اېستل کېږي. پاکستان کې هم ګڼ شمېر ثبتشوي کډوال د ځورونې، توقیف او جبري اېستلو له ګواښ سره مخ دي.
د طالبانو حکومت بیا وایي، چې له اېستل شویو افغانانو سره یې د بشري مرستو، مالي همکارۍ، ثبت او انتقال په برخو کې عاجله رسېدنه کړې. خو د بشري چارو نړۍوال سازمانونه خبرداری ورکوي، چې د کورنیو لپاره د سرپناه، کار، زدهکړې او روغتیايي خدمتونو نشتوالی دا بهیر له یوه بشري ناورین سره مخ کوي.
که څه هم د پاکستان او د طالبانو د حکومت تر منځ د غورهوالي سوداګریز تړون د اقتصادي همکارۍ په بڼه اعلان شوی، خو څارونکي وایي چې دا هوکړه یوازې د تعرفو د کمولو معنا نه لري، بلکې یوه نهمنل شوي رژیم ته له نړۍوالو اصولو سره د ژمنتیا پرته، اقتصادي مشروعیت ورکوي.
ماډرن ډېپلوماسۍ د پاکستان او طالبانو تر منځ د وروستي اقتصادي تړون په اړه په خپل راپور کې ویلي، چې اسلاماباد او د طالبانو تر کنټرول لاندې کابل د یوه نوي سوداګریز تړون (PTA) له مخې پر یو شمېر کرنیزو محصولاتو تعرفې راکمې کړې دي. که څه هم دواړه لوري دا هوکړه د سیمهییز ثبات او دوهاړخیزې ګټې یوه "مثبته لاستهراوړنه" بولي، خو تر شا یې جدي اخلاقي او ستراتیژیکې اندېښنې راولاړې شوې دي.
د راپورونو له مخې، د مېوو په ګډون د مهمو کرنیزو توکو تعرفې له ۶۰ سلنې څخه ۲۷ سلنې ته راټیټه شوې، چې د ځینو افغان کروندګرو او سوداګرو لپاره اقتصادي فرصتونه برابروي. خو څېړونکي وايي، دا ډول مثبت انځور ورکول د ژور حقیقت پټولو هڅه ده.
په راپور کې راغلي، چې دا تړون د طالبانو د "سوداګرۍ وزارت" ته د یوه رسمي او مشروع بنسټ بڼه ورکوي، هغه اداره چې تر اوسه د نړیوالو لهخوا د بشري حقونو او ترهګرۍ ضد اصولو له امله په رسمیت نه ده پېژندل شوې. دا ډول سوداګریز تعاملونه، که څه هم په نوم د اقتصادي ثبات لپاره ترسره کېږي، خو په عمل کې د طالبانو مشروعیت پیاوړی کوي او نړیوالې اجماع ته زیان رسوي.
کارپوهان وايي، د طالبانو حکومت چې له ښځو، نجونو او مدني ټولنو سره ظالمانه چلند کوي او له ترهګریزو شبکو لکه تحریک طالبان پاکستان (TTP) او القاعده سره پټ روابط لري، په مستقیم یا غېر مستقیم ډول له دې هوکړې څخه مالي او سیاسي ګټه اخلي.
د تړون پلویان ادعا کوي، چې دا به د خلکو تر منځ اړیکې پیاوړې کړي او اقتصادي ځانبسیا ته به لاره هواره کړي، خو شنونکي وايي، تر هغه چې طالبان ښځو ته تعلیم او کار ته اجازه ورنهکړي او د ټولګډونه حکومت اصولو ته ژمن نه شي، دا ډول اقتصادي تعاملونه یوازې د طالبانو له ملاتړو سره د سوداګرۍ پراخولو فرصتونه دي، نه د افغان ولس د هوساینې تضمین.
همداراز، دا اندېښنه هم شته چې د سوداګرۍ له لارې به د طالبانو د عوایدو سرچینې زیاتې شي او د کرنیزو محصولاتو له وارداتو څخه د عوایدو برخه به د عامو کروندګرو پر ځای، د طالبانو له خوا کنټرولېدونکو شبکو جېب ته ولاړې شي.
د پاکستان هڅه چې د داخلي فشارونو، د کډوالو کنټرول او په کابل کې د نفوذ د ساتلو لپاره له طالبانو سره معامله کوي، یوه ستراتیژیکه تېروتنه بلل شوې. دا کار نه یوازې د اوږدمهاله امنیت پر وړاندې خطر جوړوي، بلکې د پاکستان خپل ثبات هم تر پوښتنې لاندې راولي، ځکه دا له هغه رژیم سره مرسته کوي، چې د TTP غړو ته پناه ورکړې او پر پاکستان بریدونه کوي.
ماډرن ډېپلوماسۍ په دغه راپور کې ځانګړي وړاندیزونه هم کړي:
په وړاندیزونو کې ویل شوي، چې له طالبانو سره باید هر ډول سوداګریزه هوکړه د نړۍوالو اصولو پر بنسټ، د بشري حقونو، د ښځو د زدهکړې او د ترهګرۍ ضد همکارۍ له شرایطو سره وتړل شي. همداراز، نړۍواله ټولنه باید د طالبانو د رسمیت پېژندلو له اجماع څخه وا نه وړي او دا ډول هوکړې باید یوازې د بشري مرستو تر چوکاټ لاندې تفسیر شي.
همدا ډول د هوکړې له لارې تر لاسه کېدونکي عواید باید وڅارل شي، تر څو یوازې ولس ته ورسېږي، نه د طالبانو جېب ته او سوداګري باید د درملو، خوړو او عاجلو اړتیاوو په چوکاټ کې وشي، نه د عمومي عوایدو په پلمه.
په وړاندیزونو کې دا هم راغلي، چې له طالبانو سره د معامله کوونکو هېوادونو تر منځ باید همغږي وشي، تر څو رژیم ونشي کولای له یوه لوري فشارونه او له بل لوري ګټې تر لاسه کړي او ترڅنګ یې باید د ښځو، مدني ټولنو او ازادو رسنیو لپاره ملاتړ ډېر شي، ترڅو د طالبانو له چوکاټه بهر هم مقاومت او ژوند پاتې شي.
همدا ډول پاکستان ته باید د TTP پر ضد د نړۍوالې همکارۍ فرصتونه ورکړل شي، تر څو د طالبانو پاملرنې ته اړتیا ونه لري.
دا هوکړه که څه هم اقتصادي ارزښت لري، خو په بنسټیز ډول د یوه ظالم، غېرمشروع او د ترهګرۍ سره تړلي رژیم لپاره د مشروعیت یوه بله دروازه پرانیزي. د لنډمهاله ګټو لپاره د اوږدمهاله ارزښتونو قرباني کول، نه یوازې د افغانستان لپاره خطرناک دي، بلکې د پاکستان او ټولې سیمې لپاره هم د ثبات پر ځای د بېثباتۍ زنګ دی.
ایران له افغان کډوالو سره سخت چلند پیل کړی او زرګونه کسان یې تراوسه له دې هېواد څخه اېستلي دي. ایراني چارواکي ادعا کوي، چې افغانانو اسراییل ته جاسوسي کړې ده، خو ملګري ملتونه وایي دغه تورونه نهدي ثابت شوي او جبري اېستل به افغانستان له یوه بشري ناورین سره مخ کړي.
د بلومبرګ خبري اژانس د راپور له مخې، دا اقدامات تر هغه وروسته پیل شوي چې ایراني چارواکو ادعا وکړه، چې بېاسناده افغان کډوالو د ایران او اسراییل ترمنځ د جګړو پرمهال اسراییل ته جاسوسي کړې او د توغندیو په توغولو کې یې مرسته ورسره کړې.
د ایران دولتي ټلویزیون دا تورونه خپاره کړي او تسنیم خبري اژانس راپور ورکړی چې یو شمېر افغانان د جاسوسۍ او د ډرون او چاودېدونکو توکو د زدهکړې وسایلو د لرلو په تور نیول شوي دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویلي، له جون میاشتې راهیسې تر یو میلیون زیات کسان بېرته افغانستان ته ستانه شوي، چې ۶۲۷ زره یې د ایراني چارواکو لهخوا اېستل شوي دي.
د یادې ادارې ویاند بابر بلوڅ په یوه پیغام کې ویلي: «زموږ ټیمونه د پولې په اوږدو کې له ستړو، وږو او وېرېدلو خلکو سره مرسته کوي. زموږ کارکوونکي او اسانتیاوې تر خپلې وسې ډېر فشار لاندې دي.»
د جاسوسۍ دغه ادعاوې د افغان کډوالو پر وړاندې د تاوتریخوالي او ځورونې لړۍ پارولې، هغه ټولنه چې له ۱۹۷۹ کال راهیسې د شوروي یرغل او له هغې وروسته د جګړو له امله له افغانستانه ایران ته تللې ده.
د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، شاوخوا ۲.۶ میلیونه راجستر شوي افغان کډوال او تر ۵ لکه پورې نور بېاسناده افغانان په ایران کې ژوند کوي، خو د ایران حکومت د ټولو افغان مېشتو شمېر نږدې ۶ میلیونه اټکلوي، چې د هېواد د نفوس شاوخوا ۷ سلنه جوړوي.
ایراني چارواکي اکثره افغانان "مېلمانه" بولي، چې یوازې بنسټیزو خدمتونو ته لاسرسی لري، په داسې حال کې چې د ایران اقتصاد د بندیزونو له امله له سختو فشارونو سره مخ دی.
ایراني چارواکي وايي، یوازې هغه افغانان شړل کېږي چې "غېرقانوني" بلل کېږي، خو د افغانستان د څېړونکو شبکې (AAN) په وینا، هغوی داسې راپورونه ترلاسه کړي، چې د پاسپورټ او قانوني اسنادو لرونکي افغانان هم له دې اقدام څخه خوندي نهدي، چې له امله یې د کډوالو ترمنځ وېره او ګډوډي خپره شوې ده.
ویجاړونکي عواقب
ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی، چې د جبري اېستلو دا پراخه لړۍ به نه یوازې افغانستان، بلکې د بېځایه شویو کورنیو لپاره هم «ویجاړونکي عواقب» ولري. د دوی په وینا دا جبري اېستل به هغه میلیونونه ډالر چې افغان کارکوونکي له ایرانه خپلو کورنیو ته لېږي، له منځه یوسي.
د طالبانو د حکومت رییس الوزرا محمد حسن اخوند له ایراني چارواکو غوښتي، چې «د اخراج بهیر دې له حوصلې سره او تدریجا ترسره کړي».
دا څرګندونې د هغه څه سره متضاد دي، چې یو شمېر اېستل شویو کسانو له بلومبرګ سره شریکې کړې دی.
هغوی وايي، ایراني چارواکي افغانان له سړکونو راټولوي، لرې توقیفځایونو ته یې لېږي او بیا د بسونو له لارې د اسلام کلا بندر ته باسي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنر فیلیپو ګراندي د اسلام کلا له بندره د لیدنې پر مهال وویل: «ډېری خلک له کلونو راهیسې له خپلې خاورې لرې دي، نه کور لري نه سرپناه. ډېر کسان د فقر له کرښې ښکته ژوند کوي او دا نوی بهیر به پر افغانستان دروند بار واچوي.»
نامعلوم برخلیک
اېستل شوي کسان باید اوس یو ځل بیا په داسې افغانستان کې ژوند پیل کړي، چې هم د بندیزونو تر فشار لاندې دی او هم له اقتصادي، خوراکي او بشري ناورینونو سره مخ دی.
راپور وایي، ډېریو کسانو له پخواني حکومت یا لوېدیځو موسسو سره کار کړی و او اوس د طالبانو له ګواښ سره مخ دي. نجونې او ښځې تر شپږم ټولګي پورته زدهکړې نشي کولی او له کاري فرصتونو هم بېبرخې دي.
احمد صابر چې تازه له ایرانه اېستل شوی، بلومبرګ ته ویلي: «احساس کوم چې تر ټولو ستر زندان ته ننوتی یم، که څه هم دا زما خپله خاوره ده. د خپلو درېیو لورګانو د تعلیم او راتلونکي برخلیک به څه شي؟»
تېره اوونۍ په لندن کې مېشتې د بښنې نړۍوالې ادارې له ایرانه وغوښتل، چې افغانان باید جبري و نه شړي، ځکه دا کار هغه نړۍوال اصول نقضوي چې له مخې یې هېڅوک هغه هېواد ته نهشي شړل کېدای چېرې چې له بشري حقونو سرغړونې سره مخ وي. د بښنې یادې ادارې ویلي، د ښځو او نجونو شړل هغوی په ځانګړي ډول د طالبانو د جندر-محوره ظلم ښکار کوي.
د ملګرو ملتونو د افغانستان مرستندوی ماموریت (یوناما) څېړنه ښيي، چې تېر کال شړل شوي افغانان د طالبانو تر ولکې لاندې له شکنجې، ناوړه چلند، له قانونه پرته توقیف او د شخصي امنیت له ګواښونو سره مخ شوي.
په ایران کې د طالبانو د سفارت سرپرست په تهران کې د یوې افغان مېرمنې او د هغې د درېیو ماشومانو د وژنې له امله د وژل شویو له کورنۍ سره غمشريکي کړې او ویلي یې دي، چې دا قضیه به له ایراني چارواکو سره په جدي ډول تعقیب کړي.
په ایران کې د طالبانو سرپرست سفیر فضلمحمد حقاني په تهران کې له هغې افغان کورنۍ سره لیدلي، چې د کورنۍ یوه غړې یې له درېیو ماشومانو سره یو ځای په وروستیو ورځو کې په بېرحمانه ډول وژل شوي.
د طالبانو د سفارت په اعلامیه کې راغلي: «ښاغلي فضلمحمد حقاني د دې پېښې له کبله ژوره خواشیني څرګنده کړه او د قربانیانو له کورنۍ سره یې د غمشریکۍ لپاره مستقیمه لیدنه کړې.»
حقاني زیاته کړې، چې د یاد جنایت موضوع یې د ایران له اړوندو چارواکو سره شریکه کړې، ترڅو د پېښې عاملین ونیسي.
د سفارت په اعلامیه کې راغلي: «دا قضیه به له ایراني مقاماتو سره جدي وڅېړل شي، ترڅو عاملین یې وپېژندل شي او د خپلو کړنو سزا وویني.»
دا په داسې حال کې ده، چې یوې ایراني رسنۍ د یکشنبې په ورځ راپور ورکړ چې د تهران په سوېل کې د یوې ځوانې افغانې مېرمنې او د هغې د درېیو ماشومانو مړي موندل شوي دي. صراط نیوز وېبپاڼې لیکلي چې مېرمن په چړو وژل شوې او د هغې درې ماشومان زندۍ شوي دي.
په راپور کې راغلي، چې د تهران په سوېل کې له مرتضی ګرد سیمې څخه یوې ایرانۍ مېرمنې پولیسو ته زنګ وهلی او خبر یې ورکړی، چې ګاونډي یې له څو ورځو راهیسې نهښکاري او له کور څخه یې بد بوی راځي. کله چې پولیس کور ته ورغلي، د یوې مېرمنې او د درېیو ماشومانو مړي یې موندلي چې په وینو ککړ وو.
د مېرمنې عمر ۲۵ کاله او د درېیو ماشومانو عمرونه یو کال، دوه کاله او پنځه کاله ښودل شوي دي.
ایراني پولیس وايي، چې مړي یې د څېړنو لپاره عدلي طب څانګې ته وړي او تر دې دمه د پېښې لامل څرګند نهدی.
رسنیو ویلي، چې د دې مېرمنې خاوند تر دې پېښې وړاندې افغانستان ته تللی، خو معلومه نه ده چې هغه په خپله خوښه خپل هېواد ته تللی او که د ایران حکومت په زور شړلی دی.
یاده دې وي، چې په ایران کې مېشت افغان کډوال له اوږدې مودې راهیسې له ګڼو ستونزو سره مخ دي. یو شمېر یې وایي چې پر وړاندې یې تبعیضي چلند، فزیکي زور زیاتی او حتی د وژنې پېښې ورځ تر بلې ډېرېږي، خو اړوندې ادارې هېڅ جدي اقدام نه کوي.
په تهران کې یو افغان کډوال چې نه غواړي نوم یې واخیستل شي، افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل: «موږ دلته نه امنیت لرو، نه کار، نه تعلیم. کله چې داسې وحشتناکې پېښې پېښېږي، هېڅوک زموږ غږ نه اوري.»
د بشري حقونو یو شمېر سازمانونه لکه «د بشري حقونو د څار سازمان» او د «بښنې نړۍوال سازمان» پر ایران نیوکه کړې، چې له افغان کډوالو سره قانوني چلند نه کوي. د دوی په وینا، «افغانان په ایران کې له سیستماتیک تعصب سره مخ دي.»
په داسې حال کې چې ایران د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، خو د کډوالو چارو اړوند همکاریو لپاره د دواړو لورو ترمنځ تخنیکي تماسونه شته. د طالبانو سفارت ټینګار کوي، چې د افغان وګړو د خوندیتوب لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړي.