طالبانو کورني او بهرني پانګوال د اوبو په ۱۱ بندونو کې پانګونې ته وبلل

د طالبانو د هرات ولایت مقام نن دوشنبه د زمري ۶مه وویل، چې د هرات والي نور محمد اسلام‌جار د هریرود_مرغاب سندیزې حوزې له رییس سره په لیدنه کې وویل چې پاشدان بند کې لامبو منعه ده.

نوموړي ټینګار کړی، چې پرمختللې کښتۍ او کافي شمېر روزل شوي او ماهر لامبوزن چې صحي زده‌کړې یې هم کړې وي باید د ژغورنې د ماموریتونو لپاره د پاشدان بند ته ولېږل شي.

همداراز د طالبانو والي امر کړی، چې د خبرداري لوحې باید د بند په بېلابېلو برخو کې ولګول شي او د اوبو لوړوالی باید په ټولو سیمو کې په دقیقه توګه وڅارل شي او په نښه شي، څو خلک له احتمالي خطرونو خبر وي.

د طالبانو د هرات والي نور محمد اسلام‌جار طالب مسوولینو ته لارښوونه کړې، چې ټول لازم امکانات د خلکو د ژغورنې لپاره باید له نن څخه په پاشدان بند کې برابر شي او اړوند قراردادونه پرته له ځنډه عملي شي.

د یادونې وړ ده، چې د هرات پوهنتون د طب پوهنځي د یو تن محصل عبدالرحیم جسد پرون له اوبو څخه را ایستل شوی دی.

اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ، د زمري پر شپږمه په تهران کې یوې خبري ناستې ته وویل، هغه څه چې مطرح شوي، د ایران د نیک نیت اظهار، د ښه ګاونډیتوب پر سیاست ټینګار او له افغانستان سره د ورورولۍ د اړیکو دوام و.

نوموړي وویل، چې که لازم شرایط او مقدمات برابر شي، نو دا موضوع به وڅېړل شي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند د طالبانو د حکومت د رسميت پېژندنې د احتمال په اړه وویل، چې ځینو هېوادونو دا اقدام کړی، خو د رسمیت پېژندنې موضوع یو حاکمیتي تصمیم دی چې هېوادونه یې د خپلو ملي ګټو او مصالحو له مخې نیسي او تهران د دغو تصمیمونو درناوی کوي.

بقايي زیاته کړه، « موږ له افغانستان سره په بېلابېلو برخو کې اړیکې او تماسونه لرو او اراده مو دا ده چې دا ګټورې او رغوونکې اړیکې دوام ومومي. د رسمیت پېژندنې موضوع به هم هغه وخت اعلان شي، چې موږ لازمې نتیجې ته ورسېږو.»

نوموړي له امیرخان متقي سره د ایران د بهرنیو چارو وزیر د ټیلیفوني اړیکې په تړاو وویل، چې دا تماس د هغو تماسونو دوام دی چې د غزې پر وضعیت متمرکز دي.

نوموړي زیاته کړه، « وزارت هڅه کوي چې لږ تر لږه د اسلامي همکاریو سازمان له لارې، د غزې د مظلومو خلکو د مرستې لپاره بېړنۍ همغږي رامنځته شي».

د ایران د بهرنیو چارو وزارت د خپل هېواد د حق‌ا‌بې په اړه وویل، چې «دا موضوع په ټولو ناستو او خبرو کې له افغان لوري سره مطرح شوې، حتا په وروستي ټیلیفوني تماس کې هم، چې تمرکز یې د غزې پر موضوع و، دا مساله د دوه اړخیزو اړیکو په چوکاټ کې یاده شوې».

له دې وړاندې د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان ویلي و، چې چمتو دی افغانستان ته سفر وکړي څو په اړیکو کې یو نوی څپرکی پرانیزي. د ایران د بهرنیو چارو وزارت له چارواکو سره په یوه غونډه کې پزشکیان ټینګار کړی و چې له ګاونډیو سره د اړیکو پراخول د هغه د حکومت د بهرني سیاست لومړیتوب دی.

په کابل کې د ایران سفارت هم د شنبې په ورځ وویل، چې پزشکیان افغانستان ته د سفر لپاره لېواله دی.

د افغانستان د کانونو او صنایعو خونې رییس شېرباز کمین زاده د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته ویلی، چې که د مدرسو او ښوونځیو نصاب کتابونه په هېواد کې دننه چاپ شی نو په چاپخونو کې به زرګونو کسانو ته د کار زمنیه برابره شي.

شېرباز کمین زاده وویل:« که هغه په برنامه چې له موږ سره د معارف وزارت اعلان کړې وه او که هغه شکل موږ مخکې لاړ شو نو زه فکر کوم په دې سکتور کې به له پنځوس زرو څخه تر سل زرو کسانو ته د کار زمینه برابره شي.»

په ورته وخت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند حبیب غفران وايي ، چې ددې ډلې تر واک لاندې ټولو ادارو ته ویل شوي، چې د چاپ اړوند اړتیاوې د پوره کولو لپاره له افغاني چاپخونو سره تړونونه وکړي او په دې اړه ټینکار دا دی، چې ټولې چاپ چارې په هېواد کې دننه ترسره شي.

د افغانستان د کانونو او صنایعو خونه وايي، هڅې روانې دي چې د کتابچو په برخه کې هم پرځان بسیا شي.

دا څرکندونې په داسې حال کې دي، چې څو میاشتې وړاندې د افغانستان د کتابپلورنځیو مسوولانو شکایتونه کړي وو، چې په هېواد کې د کار نشتوالي له امله د چاپ صنعت مخ پر ځوړ روان دی.

په هېواد کې د ځینو چاپ خونو د مسوولانو شکایتونه دا ول، چې زیاتره کتابونه د ګاوڼډیو هېوادونو په ځانګړي توګه پاکستان په چاپ خونو کې چاپیږي، خو دا لا روښانه نه ده، چې د طالبانو د پوهنې وزارت تر کومه خپلې ژمنې پوره کوي.

د کانونو او صنایعو خونې د شمېرو له مخې په ټول افغانستان کې شاوخوا ۱۵۰ چاپخونې فعالیت لري.

اغلې فطرت په یوه څېړنیز راپور کې ادعا کړې، چې طالبانو د روانې جولای میاشتې له ۱۶مې نیټې راهیسې د نجونو او مېرمنو د نیولو لړۍ ته دوام ورکړی دی.

په دغه راپور کې د طالبانو تازه نیونې د «امر بالمعروف او نهې عن المنکر» د هغه قانون دوام بلل شوی، چې د تېر کال په اګسټ میاشت کې یې تصویب کړ.

د طالبانو د امر باالمعروف او نهې عن المنکر وزارت د قانون له مخې؛ د ښځو غږ «عورت» بلل شوی او «که ښځه د ضروري حاجت لپاره له کوره ووتله، مکلفه ده چې د خپل غږ، مخ او بدن ستر وکړي.»

د بشري حقونو څار سازمان څېړونکې سحر فطرت وایي، د ښځو پر وړاندې د طالبانو ځپونکي اقدامات د جنسیتي توپیر بڼه لري.

هغې له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د ښځو د حقونو د دفاع لپاره باید د جرم به توګه د «جنسیتي توپیر» په رسمیت بېژندنې برخه کې مرسته وکړي.

د دغه وزارت د اوبو لګولو او طبیعي سرچینو معین بازمحمد فیضان نن دوشنبه د ( زمري ۶مه) په کابل کې د طالبانو د لاسته راوړنو پروګرام په غونډه کې ویلي، چې جوړېدونکې هره سړه خونه به ۱۵۰۰ مټریک ټنه ظرفیت ولري.

نوموړي په دې اړه د لا زیاتو جزییاتو ورکولو پرته ویلي، دغه سړې خونې د چین د حکومت له لوري جوړېږي چې په جوړېدو به یې تر ډېره بریده د افغان بزګرانو او بڼوالو ستونزې حل شي.

په ورته وخت کې نوموړي په افغانستان کې د څښاک اوبو کمښت ته په اشارې سره ویلي، چې له دې وروسته هیڅوک د ځمکې لاندې د څاه وهلو اجازه نه‌لري.

دغه طالب چارواکي ویلي، چې د ځمکې لاندې د اوبو کمښت دوی هم سخت اندېښمن کړي؛ خو د دغه وضعیت د کنټرول لپاره باید خلک ورسره همکاري وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان او بیا په ځانګړې توګه په کابل کې د ځمکې لاندې د اوبو د کمښت په اړه بېلابېلو نړۍوالو بنسټونو وار له مخه خبرداری ورکړی دی.