د طالبانو د امربالمعروف او نهی عن المنکر وزارت وايي، په غور ولایت کې یوه نجلۍ د خپلې کورنۍ له لوري له رضایت پرته له یوه کس سره نکاح کولو ته اړه شوې وه خو د محتسبانو له مداخلې وروسته یاده نجلۍ له تحمیلي نکاح ژغورل شوې او له خپلې خوښې کس سره نکاح شوه.
د دغه وزارت مسوولین زیاتوي، د یادې نجلۍ له کورنۍ تعهد اخیستل شوی چې په راتلونکې کې هم دغه ډول کار ونه کړي او خپلې لوڼې د هغو په رضایت سره واده کړي.
له دې سره سم، دغزني په قره باغ او اجرستان ولسوالیو کې هم دوه ښځې له جبري نکاح او همداراز له کورني تاوتریوالي ژغورل شوې دي.
د طالبانو د امر بالمعروف ادارې دا څرګندونې داسې مهال دي، چې دغه ډله له ښځو سره د تبعیضي چلند له امله په کوردننه او بهر له سختو نیوکو سره مخ ده او طالب چارواکي هم تورن دي، چې له ځوانو نجونو سره دویم، درېیم او څلورم ودونه کوي.
د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبریندت د برلین هغه ځانګړی پروګرام لغوه کړ چې له مخې یې افغان، سوریايي او عراقي وګړوکولای شول په خپل لګښت خپلې کورنۍ د برلین له لارې جرمني ته بوځي.
دا ځانګړی پروګرام، چې د پخوانۍ کیڼ اړخې ټلوالې د واکمنۍ پر مهال پیل شوی و، له یوه کال راهیسې د تور او سره ګوندونو ( سي ډي یو او اېس پي ډي)ترمنځ د اختلاف لامل و. د پروګرام له مخې، د یادو دریو هېوادونو وګړو کولای شول خپلې کورنۍ د شخصي ضمانت او د روغتیایي بیمې د لګښتونو په منلو سره برلین ته وبولي.
سوسیال ډیموکراټ ګوندغوښتل چې دا پروګرام وغځېږي، خومسیحي ډیموکراټ اتحادیې مخالف و. اوس الکساندر دوبریندت مداخله کړې او پرېکړه یې روښانه کړې ده.
د بیلډ ورځپاڼې د رپوټ له مخې، د برلین د مالي چارو سناتور سټیفن اورس د برلین د کورنیو چارو سناتورې ایریس اشپرانګر ته په یوه لیک کې ویلي، چې «د جرمني د کورنیو چارو وزارت به نه د نویو پروګرامونو اجازه ورکړي او نه به موجود پروګرامونه وغځوي».
اورس لیکلي چې د کډوالۍ په برخه کې باید لګښتونه تر ممکن حد پورې کم شي.
د هغه په وینا، د کورنۍ غړو له لوري د بیمې د لګښتونو اخیستل کافي تضمین نه دی او لا هم داسې کافي معلومات نشته چې د برلین پر بودجه یې اغیزې و ارزول شي.
یوه اندېښنه دا هم ښودل شوې، چې د ضمانت موده یوازې پنځه کاله ده او وروسته له دې، امکان لري چې مالي بار پر مالیه ورکوونکو واچول شي.
اورس لیکلي: « که له بودیجوي اندېښنو تېر هم شو، د داسې پروګرام غځول یوازې د فدرالي وزارت په موافقه شوني دي. د دوبریندت د لیک له مخې، دا موافقه اوس نه شته».
د دغو پروګرامونو له لارې، تر دې دمه له ۴۰۰۰ ډېر کسان برلین ته تللي دي.
د لبناني کډوالو لپاره هم یو ځانګړی پروګرام له ۲۰۰۱ کال راهیسې موجود و، خو دا پروګرام تېر کال د امنیتي وضعیت له امله ځنډول شوی دی.
د طالبانو د ریاست الوزراء اقتصادي معاونیت په ۸ ولایتونو کې له اوبو څخه د برېښنا د تولید په برخه کې د اوبو ۱۱ بندونه معرفي کړي او ورسره یې له کورنیو او بهرنیو پانګوالو غوښتي چې د یادو بندونو په پروژو کې پانګونې وکړي.
د طالبانو اقتصادي معاونیت د دوشنبې په ورځ، د زمري پر شپږمه، په تخار کې د اوبو دوه بندونه قلعه مامومي چې د ۴۴۵ مېګاواټه برېښنا د تولید او ګردګاو د اوبو بند چې د ۲۳۷ مېګاواټه برېښنا د تولید وړتیاوې لري معرفي کړي دي.
دغه معاونیت په کونړ کې د اوبو درې بندونه سرتاق چې د ۴۱۰ مېګاواټه برېښنا د تولید، د ساګي بند چې د ۳۰۰ مېګاواټه برېښنا د تولید او شال بند چې د ۷۹۸ مېګاواټه برېښنا د تولید ظرفیتونه لري، پانګوالو ته معرفي کړي دي.
د طالبانو اقتصادي معاونیت همداراز په کابل کې د سروبي ۲ بند، د دایکندي د پای کټه سنګ بند، په پروان کې د ګلبهار بند، په ارزګان کې د اولمباغ بند، په کندز کې د خان اباد ۲ بند او په کاپیسا کې د باغدرې بند چې هر یو یې له ۹۰ تر ۲۴۰ مېګاواټه د برېښنا د تولید ظرفیتونه لري کورنیو او بهرنیو پانګوالو ته د پانګونو لپاره په ګوته کړي دي.
د طالبانو اقتصادي معاونیت د یادو پروژو په اړه ویلي چې د دغو پروژو د شونتیا څېړنې، د پېژندنې راپور او لومړنۍ سروې په تړاو اسناد شته او په وینا یې پانګوال کولی شي په ډاډه زړه سره پر دغو پروژو پانګونې وکړي او همداراز یې د هر ډول همکاریو ډاډ ورکړی دی.
دمګړۍ افغانستان له ۲۰ تر ۳۰ سلنې برېښنا له کورنیو سرچینو برابروي او له ۷۰ تر ۸۰ سلنې بیا له نورو هېوادونو په تېره بیا له ترکمنستان، ازبکستان، تاجکستان او ایران نه را واردوي.
په هرات کې د طالبانو والي نور احمد اسلام جار د پاشدان د اوبو بند په شاوخوا کې د اوسېدونکو خلکو د ژغورنې لپاره د لازمو تدابیرو او لامبو د منعه کولو سپارښتنه کړې ده.دغه لارښوونې داسې مهال کیږي، چې په دغه بند کې په دې وروستیو کې د لامبو وهنې پرمهال څو تنه ډوب شوي دي.
د طالبانو د هرات ولایت مقام نن دوشنبه د زمري ۶مه وویل، چې د هرات والي نور محمد اسلامجار د هریرود_مرغاب سندیزې حوزې له رییس سره په لیدنه کې وویل چې پاشدان بند کې لامبو منعه ده.
نوموړي ټینګار کړی، چې پرمختللې کښتۍ او کافي شمېر روزل شوي او ماهر لامبوزن چې صحي زدهکړې یې هم کړې وي باید د ژغورنې د ماموریتونو لپاره د پاشدان بند ته ولېږل شي.
همداراز د طالبانو والي امر کړی، چې د خبرداري لوحې باید د بند په بېلابېلو برخو کې ولګول شي او د اوبو لوړوالی باید په ټولو سیمو کې په دقیقه توګه وڅارل شي او په نښه شي، څو خلک له احتمالي خطرونو خبر وي.
د طالبانو د هرات والي نور محمد اسلامجار طالب مسوولینو ته لارښوونه کړې، چې ټول لازم امکانات د خلکو د ژغورنې لپاره باید له نن څخه په پاشدان بند کې برابر شي او اړوند قراردادونه پرته له ځنډه عملي شي.
د یادونې وړ ده، چې د هرات پوهنتون د طب پوهنځي د یو تن محصل عبدالرحیم جسد پرون له اوبو څخه را ایستل شوی دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت کابل ته د ایران د ولسمشر مسعود پزشکیان د سفر په اړه وویل، چې په رسنیو کې خپاره شوي مسایل ښايي په کره ډول نه وي منعکس شوي او دوی ته تر اوسه د ولسمشر د کابل د سفر کوم رسمي پلان نه دی ابلاغ شوی.
اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ، د زمري پر شپږمه په تهران کې یوې خبري ناستې ته وویل، هغه څه چې مطرح شوي، د ایران د نیک نیت اظهار، د ښه ګاونډیتوب پر سیاست ټینګار او له افغانستان سره د ورورولۍ د اړیکو دوام و.
نوموړي وویل، چې که لازم شرایط او مقدمات برابر شي، نو دا موضوع به وڅېړل شي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند د طالبانو د حکومت د رسميت پېژندنې د احتمال په اړه وویل، چې ځینو هېوادونو دا اقدام کړی، خو د رسمیت پېژندنې موضوع یو حاکمیتي تصمیم دی چې هېوادونه یې د خپلو ملي ګټو او مصالحو له مخې نیسي او تهران د دغو تصمیمونو درناوی کوي.
بقايي زیاته کړه، « موږ له افغانستان سره په بېلابېلو برخو کې اړیکې او تماسونه لرو او اراده مو دا ده چې دا ګټورې او رغوونکې اړیکې دوام ومومي. د رسمیت پېژندنې موضوع به هم هغه وخت اعلان شي، چې موږ لازمې نتیجې ته ورسېږو.»
نوموړي له امیرخان متقي سره د ایران د بهرنیو چارو وزیر د ټیلیفوني اړیکې په تړاو وویل، چې دا تماس د هغو تماسونو دوام دی چې د غزې پر وضعیت متمرکز دي.
نوموړي زیاته کړه، « وزارت هڅه کوي چې لږ تر لږه د اسلامي همکاریو سازمان له لارې، د غزې د مظلومو خلکو د مرستې لپاره بېړنۍ همغږي رامنځته شي».
د ایران د بهرنیو چارو وزارت د خپل هېواد د حقابې په اړه وویل، چې «دا موضوع په ټولو ناستو او خبرو کې له افغان لوري سره مطرح شوې، حتا په وروستي ټیلیفوني تماس کې هم، چې تمرکز یې د غزې پر موضوع و، دا مساله د دوه اړخیزو اړیکو په چوکاټ کې یاده شوې».
له دې وړاندې د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان ویلي و، چې چمتو دی افغانستان ته سفر وکړي څو په اړیکو کې یو نوی څپرکی پرانیزي. د ایران د بهرنیو چارو وزارت له چارواکو سره په یوه غونډه کې پزشکیان ټینګار کړی و چې له ګاونډیو سره د اړیکو پراخول د هغه د حکومت د بهرني سیاست لومړیتوب دی.
په کابل کې د ایران سفارت هم د شنبې په ورځ وویل، چې پزشکیان افغانستان ته د سفر لپاره لېواله دی.
د افغانستان د کانونو او صنایعو خونې رییس شېرباز کمین زاده وايي، د افغانستان چاپخونې دا وړتیا لري، چې د مدرسو او ښوونځیو ټول کتابونه په هېواد کې دننه چاپ کړي. نوموړی زیاتوي چې د طالبانو د پوهنې وزارت ورسره ژمنه کړې، چې د ښوونځیو د ښوونیز نصاب کتابونه په افغاني چاپخونو کې چاپوي.
د افغانستان د کانونو او صنایعو خونې رییس شېرباز کمین زاده د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته ویلی، چې که د مدرسو او ښوونځیو نصاب کتابونه په هېواد کې دننه چاپ شی نو په چاپخونو کې به زرګونو کسانو ته د کار زمنیه برابره شي.
شېرباز کمین زاده وویل:« که هغه په برنامه چې له موږ سره د معارف وزارت اعلان کړې وه او که هغه شکل موږ مخکې لاړ شو نو زه فکر کوم په دې سکتور کې به له پنځوس زرو څخه تر سل زرو کسانو ته د کار زمینه برابره شي.»
په ورته وخت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند حبیب غفران وايي ، چې ددې ډلې تر واک لاندې ټولو ادارو ته ویل شوي، چې د چاپ اړوند اړتیاوې د پوره کولو لپاره له افغاني چاپخونو سره تړونونه وکړي او په دې اړه ټینکار دا دی، چې ټولې چاپ چارې په هېواد کې دننه ترسره شي.
د افغانستان د کانونو او صنایعو خونه وايي، هڅې روانې دي چې د کتابچو په برخه کې هم پرځان بسیا شي.
دا څرکندونې په داسې حال کې دي، چې څو میاشتې وړاندې د افغانستان د کتابپلورنځیو مسوولانو شکایتونه کړي وو، چې په هېواد کې د کار نشتوالي له امله د چاپ صنعت مخ پر ځوړ روان دی.
په هېواد کې د ځینو چاپ خونو د مسوولانو شکایتونه دا ول، چې زیاتره کتابونه د ګاوڼډیو هېوادونو په ځانګړي توګه پاکستان په چاپ خونو کې چاپیږي، خو دا لا روښانه نه ده، چې د طالبانو د پوهنې وزارت تر کومه خپلې ژمنې پوره کوي.
د کانونو او صنایعو خونې د شمېرو له مخې په ټول افغانستان کې شاوخوا ۱۵۰ چاپخونې فعالیت لري.