د طالبانو د احصایې او معلوماتو ملي ادارې د خپلو یو کلنو لاسته راوړنو د تشریح پروګرام کې وویل، چې د افغانستان صادرات تېر کال شاوخوا ۱،۷ میلیاردو ډالرو ته رسېدلي دي. طالبانو ویلي، چې د هېواد اصلي صادرات وچ انځر، پنبه، ممیز، انجه او د ډبرو سکاره وو.
طالبان وایي یاد توکي د ټولو صادراتو شاوخوا ۴۱ سلنه جوړوي.
د طالبانو تر واک لاندې د احصایې او معلوماتو ملي ادارې د معلوماتو له مخې، پاکستان، هند، متحده عربي امارات، ازبکستان او ایران د افغانستان پنځه اصلي صادراتي بازارونه دي، چې ټولټال ۸۹سلنه صادرات دغو هېوادونو ته شوي دي.
طالب چارواکي ادعا کوي چې د صادراتو د کچې لوړېدل، د افغانستان د کرنیزو او کاني محصولاتو د اقتصادي ظرفیتونو ښکارندويي کوي.
خو د طالبانو د دغو څرګندونو باوجود، نړیوال بنسټونه او مرستندویه ادارې د افغانستان د خلکو د اقتصادي وضعیت په اړه اندېښمن دي.
د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، د دوامدارې وچکالۍ، بېځایهکیدو او له ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو جبري اېستلو له امله به د ۲۰۲۵کال په ترڅ کې په افغانستان کې غذايي امنیت لا خراب شي.
د مرستندویه ادارو د راپورونو له مخې ۹،۵ میلیونه افغانان د وچکالۍ او د خوراکي محصولاتو د کمښت له امله د خوړو له شدیدې ناامنۍ سره مخ شي.
ددې سند په اساس، همدراز په دې دندو کې عادي خدمتکار، د خوړو او څښاک توکو بس چلوونکی، د پاک کارۍ د مېز همغږی کوونکی، سر پخلیوال، لومړی پخلیلوال، دویم مرستیال، د هوټل د تفریح لارښوود او ریزرف کولو استازی هم شامل دي.
په دې لېست کې یوازې دوه داسې بستونه مسلکی دي چې د برقي انجنیر او برېښنايي وسایطو تخنیکي متخصص بستونه دي.
د ځینو ولایتونو اوسېدونکي وايي چې ددې پروسې د نوملیکنې لپاره ځانګړو شویو دفترونو ته د نوملیکنې لپاره ورغلي خو د سلګونو کسانو ګڼه ګوڼه ددې لامل شوی، چې دا پروسه غیر منظمه پرمخ لاړه شي.
د کابل یو اوسېدونکی وايي:« د خلکو رش ډېر زیات دی او ترڅنګ یې د غیر مسلکي بستونو لپاره دوی د لوړو زده کړو د ادارو سندونه غواړي.»
په ننګرهار کې دې پروسې ته لېواله یو بل کس افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې غواړي دوی هم قطر ته مزدورۍ ته لاړ شي، خو دوی د موټرو داسې مستري غواړي چې د پوهنتون سند ولري.
هغه زیاته کړه، « که اشپز هم غواړي نو له پوهنتون نه باید فارغ وي او یا په پنځه ستوریز هوټل کې کاري تجربه ولري.»
یو شمېر د کار په لټه کې کسان شکایت کوي، چې ډېری د طالبانو نږدې کسانو او هغو خلکو ته لومړیتوب ور کول کیږي، چې له دې ډلې سره تړاو لري.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو ویلي و قطر د ۲۰۰۰ ماهرو او مسلکي افغان کارګرانو د لېږلو هوکړه کړې ده.
طالبانو همدراز تېره ورځ وویل چې نن د زمري میاشتې پر اوومه نېټه به په مختلفو ولایتونو کې قطر ته د لېږل کېدونکو کارګرانو نوملیکنه پيل شي.
د طالبانو په واکمنېدو سره افغانستان کې سلګونه زره کسانو خپلې دندې له لاسه ورکړې دي.
هممهاله په ایران او پاکستان کې پر کار بوخت سلګونه زره افغانان بېرته افغانستان ته اېستل شوي او په کور دننه هم ورته کاري فرصتونه نشته. پر طالبانو تور دی، چې هر څه یې تر خپلې ډلې محدود کړي او ان په حکومتي چوکاټ کې هم د عادي کچې کارګرو ته چې له دغې ډلې سره اړیکې ونه لري، دندې نه ورکوي.
طالبان که څه هم ادعا لري، چې د کانونو د کېندنو تر څنګ یې په بېلابېلو برخو کې کاري فرصتونه پراخ کړي، خو د بشري حقونو نړۍوالو بنسټونو اندېښنې ښوولې، چې په افغانستان کې ورځ تر بلې د بې روزګارۍ له امله لوږه مخ په ډېرېدو ده.