د طالبانو تر واک لاندې د احصایې او معلوماتو ملي ادارې تازه د غبرګولي او چنګاښ میاشتو په راپور کې ویلي چې په دې میاشتو کې ۵ زره او ۱۹۶ بهرنیان د بېلابېلو موخو لپاره افغانستان ته راغلي او یا وتلي دي.
د یادې ادارې د معلوماتو له مخې دې کسانو د ځمکې او هوا له لارې افغانستان ته تګراتګ کړی دی.
په راپور کې همداراز راغلي چې په ثبت شویو کسانو کې نږدې ۵ سوه سېلانیان او پاتې نور د زدهکړو او کار لپاره افغانستان ته راغلي دي.
دا په داسې حال کې چې افغانستان وار لهمخه د بېکارۍ او بېوزلي له جدي ستونزو مخامخ دی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند له رسنیو سره په مرکه کې ویلي چې لا هم په کابل کې ځیني دوکانونه په «ناقانونه» توګه پوځي یونیفورمونه پلوري، خو دوی به یې مخینوی وکړي.
عبدالمتین قانع له بيبيسي سره په مرکه زیاته کړې چې د دندو پرمهال د پوځي یونیفورم د کارونې په اړه جدي دي او هغوی چې په ناقانونه توګه پوځي یونیفورم پلوري، د مخنیوي لپاره یې هڅې روانې دي.
هغه وویل: «ځینې دوکانونه شته چې دوی یونیفورمونه توضیح کوي، دا خلاف کار دی ځکه چې خلک ترې ناوړه ګټه اخلي، تېره اوونۍ په دې اړه ځانګړې کمېټه وټاکل شوه چې یوازې هغو شرکتونو ته چې موږ ورسره هوکړه هغوی به دا کار کوي او د نورو مخه به نیول کېږي.»
نوموړي یو ځل بیا ټینګار کړی چې ټول امنیتي منسوبین باید د دندو پرمهال د طالبانو د مشر لارښوونه په جدي توګه عملي کړي او ډېر ژر به هغه کړنلاره هم وروستۍ شي چې که چا ترې سرغړونه کوله، باید څه ډول سزا ورکړل شي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت معین ابراهیم صدر هرات د خپل سفر په لړ کې له ځايي چارواکو سره د ناستې ترڅنګ د دغې ډلې د پولیسو له قطعاتو لیده کاته کړي دي. هغه د دغه سفر پر مهال تینګار کړی چې د یادې ډلې ځايي پولیس باید په یونیفورم کې خپلې دندې ترسره کړي.
ابراهیم صدر تر دې دمخه بادغیس ولایت ته هم سفر کړی و او هلته یې هم د یونیفوم پر اغوستو ټینګار کړی و. د افغانستان انټرنشنل د مخکېنیو سندونو له مخې، نوموړی د خپلې ډلې د کورنیو چارو وزارت په چوکاټ کې د دغه بهیر د پلي کېدو مشر ټاکل شوی دی.
که څه هم په خواله رسنیو کې د طالبانو د یونیفورم اړوند د جامو په څېر لمنې د طنز وړ موضوعاتو باندې بدلې شوي، خو لا هم په بشپړه توګه د دغې ډلې پولیسو په ولایتونو کې دا امر پر ځان نه دی عملي کړی. خپله د طالبانو ډېر لوړ پوړي نظامي او امنیتي مسووان هم د دغه یونیفورم له اغوستو ډډه کوي.
په هرات کې د طالبانو رسنیز دفتر ویلي چې د ابراهیم صدر په دې ولایت کې د خپلې ډلې والي مولانا اسلام جار سره په ناسته کې په امنیتي برخه کې پر ګډې همغږۍ هم ټینګار کړی دی. همداراز مولانا اسلام جار ویلي، په هرات کې یې ښه امنیت ټینګ کړی دی.
په بېلابېلو ولایتونو کې خلکو نیوکې کړي چې د طالبانو پولیس او نور امنیتي کارکوونکي پرته له یونیفور په ښارونو کې ګرځي او د خلکو رواني حالت یې ګډوډ کړی دی. که څه هم تر دې دمخه هم طالبانو د پولیسي او پوځي یونیفارم د تطبیق امرونه کړي وو، خو بیا هم په بشپړه توګه عملي نه کړای شول.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت خبر ورکړی چې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې له اعتیاد څخه رغېدلو زرګونه کسانو ته د حرفوي زدهکړې د مسلکي روزنې اسانتیاوې برابروي. د دغه وزارت ویاند په وینا، تر اوسه یې ۶زره کسانو ته د کسب زدهکړې په برخه کې روزنې ورکړي.
د طالبانو د یاد وزارت ویاند سمېعالله ابراهيمي په خبره، ډېر ژر به د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې ۴زره هغو کسانو ته چې د نشهیي توکو له کارونې څخه ژغورل شوي، د کسب زدهکړې کورسونه چمتو شي. نوموړی زیاتوي: «په کابل، هرات او کندهار کې دا برنامه شروع شوې ده او له اعتیاد څخه ۲زره ژغورل شوي هېوادوال اوس پر عملي زدهکړو بوخت دي».
طالبان داسې مهال له نشهيي توکو څخه رغېدلو کسانو ته د زدهکړې د برابریدو خبره کوي چې د همدې ډلې د دویم ځل واکمنیدو راهیسې پر بېروزګارۍ اخته کسانو نشو ته مخه کړې ده. د راپورونو پر بنسټ د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د پرلهپسې بېکارۍ او بېروزګارۍ له کبله ځوانان اړ شوي چې نشهیي توکي وکاروي.
همدا راز له ایران څخه د ستنېدونکو کډوالو په پراخ بهیر کې هم یو شمېر روږدي کسان افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.
پر طالبانو نیوکې دي چې روږدي کسان په خورا بېرحمانه ډول نېسي، شکنجه کوي، ډبوي یې او بیا یې د درملنې مرکزونو ته لېږدوي. روغتیاپالانو دا ډول چلند له روږدو کسانو سره په رواني لحاظ ناسم بللی او غوښتنه یې کړې چې باید د نرمې ژبې او عامه پوهاوي له لارې روږدي کسان درملنې ته اړ کړي.
که څه هم طالبان ادعا کوي چې په کابل او ولایتونو کې یې د نشهيي توکو د کاروبارونو مخنېوی کړی، خو موندنو ښودلې چې افغانستان کې لا هم په اسانه توګه هر ډول نشهيي توکو ته لاسرسی شته. د مالوماتو پر بنسټ ان د طالبانو فعاله چارواکي او غړي د نشهيي توکو له کاروباریانو شریک دي او له دې تور کاروباره ګټې وټې ترلاسه کوي.
د افغانستان ژغورنې لپاره د مقاومت ملي شورا په یوه بیان کې ادعا کړې چې د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د قومونو تصفیه روانه ده او خلک له خپلو سيمو څخه په زوره شړل کېږي. د دغې شورا په وینا، ملګري ملتونه او نور نړۍوال بنسټونه باید د دغه ظالمانه بهیر مخه ونيسي.
په اعلامیه کې راغلي، دوی کره شواهد لري چې طالبان د میدان وردګ ولایت په بهسودو ولسوالۍ، بامیان ولایت په پنجاب ولسوالۍ او غور ولایت په ځینو سیمو کې ځايي اوسېدونکي له خپلو سیمو څخه په زور شړي.
په اعلامیه کې زیاته شوې چې دا بهیر د کوچیانو په ملاتړ پيل شوی او موخه یې د ځايي نفوسو د توازن ګډوډول او د سیمو د ټولنیز جوړښت کمزوري کول دي.
دې شورا ادعا کړې چې د دې سیمو خلک په منظم ډول ډارول کېږي، له خپلو حقونو څخه بې برخې او له خپلو سیمو څخه وتلو ته اړایستل کېږي.
د یادې شورا په وینا، دا کار نه یوازې دا چې د ګډ اجتماعي ژوند او بشري حقونو خلاف کار دی، بلکې د قومي تبعیض یوه ښکاره بېلګه ده.
په اعلامیه کې له ملګرو ملتونو، په افغانستان کې د دغه بنسټ له سیاسي دفتر (یوناما)، بشري حقونو عالي کمیشنرۍ او ټولو مسوولو بنسټونو څخه غوښتل شوي چې د دې ظالمانه بهیر پر وړاندې څرګند دریځ غوره کړي.
پاکستاني چارواکو یو ځل بیا په دغه هېواد کې له مېشتو افغان کډوالو غوښتي چې سملاسي خپلې غوټې وتړي او له دغه هېواده دې ووځي. د همدې غوښتنو په لړ کې د بلوچستان له لارې افغانستان ته د ستنېدو لړۍ هم چټکه شوې ده.
د بلوچستان ایالت یو لوړ پوړي حکومتي ارواکي د فرانسې خبري اژانس ته ویلي: «موږ ته د کورنیو چارو وزارت له لوري لارښوونې رارسېدلي چې د ټولو افغانانو د بېرته ستنولو لپاره یوه نوي کمپاین په عزت او منظم ډول پیل کړو».
ځايي چارواکو خبر ورکړی چې د جمعې په ورځ د (زمري ۱۰مه) په چمن کې نږدې پنځه زره افغانان دغې سیمې ته ورغلي وو او خپل هېواد ته اوښتل. په کندهار کې ځايي طالب چارواکو هم رسنیو ته تایید کړې چې تېره ورځ له پاکستانه د ورستنېدونکو افغانانو په شمېر کې زیاتوالی راغلی.
په تېرو څو لسیزو کې مېلیونونه افغانان د جګړو له امله پاکستان ته کډه شوي دي، خو د طالبانو له واک ته رسېدو سره د مخکني جمهوري نظام زرګونه سرتېري، کارکوونکي، خبریالان او مدني فعالان پاکستان ته ورغلي دي. پاکستان د افغانانو د اېستلو بهیر په ۲۰۲۳کال کې پیل کړی و او د روان زېږدیز کال د اپرېل په لومړۍ نېټه یې دا لړۍ لا ګړندۍ او پراخه کړې ده.
باورونه دا دي چې اسلاماباد د کډوالو په اېستل کېدو سره غواړي پر طالبانو فشار راوړي، څو د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د پاکستان ضد وسلهوالو ډلو پناه ځایونه ختم کړي. یاد هېواد ادعا لري چې پر کابل واکمنو ډیورنډ کرښې ته نږدې سیمو کې د «ټي ټي پي» وسلهوالو ته پناه ځایونه ورکړي او له هماغه ځایونو د پاکستان پر ضد بریدونه تنظیموي.
د ۲۰۲۳کال راهیسې له پاکستانه یو مېلیون افغان کډوال اېستل شوي، خو د روان کال اپرېل میاشتې راهیسې بیا دا شمېر ۲۰۰زرو کسانو ته رسېږي. د تازه دمو کډوالو د اېستل موخه له ملګرو ملتونو سره ثبت افغانان چې د «پي او ار» کارتونو لرونکي ښودل شوي دي.
هممهاله له تېرو ۴۵ ورځو راهیسې له ایرانه هم د افغان کډوالو د اېستل کیدو جبري بهیر پیل شوی او په دې لړ کې نږدې ۹۰۰زره کسان ستانه کړای شوي دي. د کډوالې دا څپې داسې مهال پر افغانستان ور برابرېږي چې د طالبانو د واکمنۍ له امله لوی بشري ناورین رامنځته شوی او ورځ تر بلې پراخېدونکی دی. بېروزګاري، ناوړه اقتصادي وضعیت، لوږه او فقر په افغانستان کې ورځ تر بلې زیاتیدونکې چې هم مهاله د بشري حقونو سازمانونو د کډوالو د ستنېدو له امله د دغه ناورین د پراخېدو اټکل کړی دی.
دغو ستنېدونکو ته د سرپناوو، روزګار او د ژوند لومړنیو اړتیاوو په برابرولو کې هم طالبان پاتې راغلي او نیوکې پرې دا دي چې د دغه پروسې مدیریت یې له توانه وتلی دی.