قزاقستان په افغانستان کې سوله او پرمختګ د سیمې لپاره مهم بولي

نوموړي دغه څرګندونې په کابل کې د یکشنبې په ورځ د (زمري ۱۳مه) له دیني عالمانو سره په یوې ناسته کې کړې دي.

د حنفي په وینا: «داسې زمانه کې یو، چې نسل، نسل به یې مسلمان وي او سهار به له کوره مسلمان وځي؛ خو ماښام چې بېرته ستنېږي، نو کافر به وي».

د هغه په وینا؛ دغه ډول خلکو به د کفر اعلان نه وي کړی؛ خو «د تخریب کوونکو او فسادګرو» د نظریاتو څخه متاثره شوي وي.

د نوموړي په خبره: «اسلامي حدود به تر پښو لاندې وي، اسلامي اصولو ته به سپکه ګوري او کفري مفکورې ته به د عزت په نظر ګوري». هغه وړاندې وایي،‌ دغه ډول خلک به له اسلام څخه وځي.

د طالبانو دغه سختدریځي چارواکي تر دې مخکې هم دغه ډول څرګندونې کړې دي. ده څو، څو ځله په عصري زده‌کړو هم نیوکې کړې او چندان یې د ارزښت وړ نه دي بللي.

خالد حنفي د طالبانو په منځ کې د ښځو پر ضد هم تر ټولو سخت دریځ لري، د هغه په امر کابل کې ښځې هم زندانونو ته اچول شوې او په لارو کوڅو کې یې د محتسبانو له لوري ځورول کېږي. ده د خپلې ډلې د دغه ډول کړنو څخه په وار، وار ننګه هم کړې ده.

که څه هم د طالبانو چارواکي د نامسلمانو هېوادونو پر ضد په کور دننه توندې څرګندونې کوي؛ خو په ډېپلوماټیکو او بهرنیو ناستو کې بیا کچکول پر لاس ترې مرستې غواړي او ورسره د تعامل غوښتنه کوي. ان د دغه ډلې غړي چې د روسیې پر ضد یې توندې څرګندونې کولې، اوس یې تر رسمیت پېژندو وروسته په ستاینو بوخت دي.

هغه دارنګه د پاکستان په خلکو غږ کړی، چې (د اګست پر۵مه نېټه) دې د ريښتنې خپلواکۍ لپاره پاڅون وکړي.

عمران خان د پاکستان اوسنی سیاسي وضعیت د «استعمار» تر دورې بد ګڼلی او زیاته کړې یې ده، چې دغه پاڅون به (د اګست د ۱۴مې) په شان اړین وي.

هغه دارنګه د خیبر پښتونخوا له سر وزیر علي امین ګنډاپور هم غوښتي، چې د پښتونخوا د قبایلي سیمو په ګډون باید په هیڅ یوې سیمه کې پوځي عملیات ونه شي.

نوموړي تازه له ځینو رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې پلار یې د زړه تکلیف لري او باید په دوامداره توګه تر درملنې لاندې وي.

هغه ویلي: « تاسو باید د هغوی عمر ته چې ۸۰ او ۷۶ کاله دی پام وکړئ، دغه عمر د بند او نامناسبو شرایطو د زغم وړ نه‌دی.»

وړاندې د یادې جوړې لور سارا انټویسټل هم ویلي و، چې د پلار روغتیایي حالت یې ښه نه ‌دی او طالبانو د هغې مور او پلار د لوړې کچې امنیتي نامعلوم زندان ته انتقال کړي او د هغې مور ته یې ویلي چې له دې وروسته له خپل خاوند سره نشي کتلی.

سارا همدا راز ادعا کړې وه، چې د بند پر مهال یې پلار وهل شوی او په زنځېرونو تړل شوی دی.

۷۹کلن پیټر رینولډز او د هغه ۷۵ کلنه مېرمن باربي شاوخوا شپږ میاشتې وړاندې په بامیان ولایت کې خپل کور ته د ستنېدو پر مهال د طالبانو له‌خوا ونیول شول، چې بیا وروسته یې طالبانو هم نیونه تایید کړه.

که څه هم وړاندې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع ویلي و، له څېړنو وروسته هڅه کېږي چې دغه جوړه ژر تر ژره خوشې شي؛ خو د دغې ډلې د بهرنیو چارو وزارت سرپرست امیرخان متقي بیا په کابل کې د «طالبانو ادارو د لاسته راوړنې» په غونډه کې ویلي و، چې لاهم د دغه برېتانوۍ جوړې د خوشې کېدو شرایط نه دي برابر شوي.

ټېلیګراف ورځپاڼې د خپلو سرچینو په حواله راپور ورکړی و، چې حقاني شبکې دغه برېتانوۍ جوړه د طالبانو پر مشر ملاهبت الله د نړۍوالو فشارونو د راوستلو لپاره د یوه «سیاسي عمل» په توګه نیولې ده.

۷۹کلن پیټر رینولډز او د هغه ۷۵ کلنې مېرمنې باربي له نږدې دوو لسیزو راهیسې په افغانستان کې په بېلابېلو روزنیزو برخو کې فعالیت کاوه.

د یاد وزارت ویاند شرافت زمان وایي، د دغو ۱۵ ډوله درملو راواردول له نورو هېوادونو څخه په بشپړه توګه بند شوي او یوازې له کورنیو تولیداتو څخه ګټه اخیستل کېږي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د روغتیايي محصولاتو د تنظیم رییس ډاکټر نعیم الله ایوبي په وینا؛ د درملو په برخه کې یې د کورني تولیداتو د ملاتړ لپاره په هېواد کې له بهرنیو او کورنیو ادارو سره خبرې کړې دي، چې تر ممکنه حده کورني درمل وکاروي.

خو طالبانو دا نه ده څرګنده کړې، چې افغانستان د کوم ډول درملو په برخه کې پر ځان بسیا شوی.

پر کابل واکمنه ډله د سیرومو په برخه کې په بشپړه توګه د ځان بسیاینې ادعاوې کوي او وایي، د عراق او یمن تر څنګ ازبکستان ته هم صادرېږي. یو شمېر ډاکټران باور لري، چې د وارداتي درملو پر ځای باید کورنیو تولیدات وکارول شي؛ څو په کور دننه دغه صنعت پیاوړی شي.

د رسمي شمېرو له مخې؛ اوس‌مهال په افغانستان کې د درملو د تولید ۱۰۴ کارخونې فعالیت لري، چې نږدې ۶۵۰ ډوله درمل تولیدوي. همدا راز ادعا کېږي، چې طالبان د تاریخ تېرو او بې کېفیته درملو په مخنېوي کې هم پاتې راغلي او ان د هغو شرکتونو مخه یې هم نه ده ډب کړې چې هېواد ته دغه درمل راواردوي.

دغه سازمان د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، ډېری دغه اعدامونه پټ ترسره شوي چې دا خپله له بشري حقونو ښکاره سرغړونه ده او د عدالت له ټاکل شویو معیارونو سره اړخ نه لګوي.

په راپور کې راغلي، چې ډېری دغه اعدام شوي کسان د نشه‌یي توکو اړوندو جرمونو، قتل یا جنسي تېري په تور د ایران په بېلابېلو زندانونو کې بندیان وو؛ خو د اعدام شویو افغانانو د جرمونو او هویت په اړه یې بیا ډېر جزییات نه دي خپاره کړي.

له بل پلوه د بشري حقونو ملاتړي سازمانونه وایي، په ایران کې د افغان کډوالو د اعدام پېښې ورځ تر بلې ډېرېږي چې دغه وضعیت نه یوازې نړۍوالې اندېښنې راپارولې دي؛ بلکې د عدلي روڼتیا او د مظلومو کسانو د قانوني دفاع په اړه یې جدي پوښتنې هم راولاړې کړې دي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر له‌خوا راټول شوي معلومات ښيي، چې د ۲۰۲۵کال په لومړۍ نیمایي کې په ایران کې د اعدامونو شمېر د ۲۰۲۴کال د ورته مودې پرتله دوه چنده زیات شوی چې په دې موده کې ۲۹۷کسان اعدام شوي دي.