د ازبکستان ولسمشر د افغان-ټرانس پروژې پر چټک پرمختګ ټینګار کړی

د کډوالو عالي کمېشنرۍ د چارشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې د قانوني اسناد لرونکو افغان کډوالو اېستل له نړیوالو ژمنو سره ټکر ګڼلی او پر پاکستان یې غږ کړی، چې جبري ایستنې ودروي او د افغانانو د رضاکارانه، تدریجي او باعزته بېرته ستنولو لپاره بشري دریځ خپل کړي.

که څه هم د پاکستان د کورنیو چارو وزارت له خوا د راجستر شوو کډوالو د بېرته ستنولو رسمي پروسه باید د سپټمبر له لومړۍ وروسته پیل شي، خو رویټرز ته د دغه وزارت یو رسېدلی لارښود ښيي چې دا بهیر پیل شوی دی.

د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویاند قیصر خان افریدي ویلي: «یوازې د اګست له لومړۍ تر ۴مې پورې سلګونه قانوني اسناد لرونکي افغانان نیول شوي او افغانستان ته شړل شوي دي».

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت په دې تړاو د رویټرز پوښتنو ته ځواب نه‌دی ویلی.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، شاوخوا ۱،۳ میلیونه افغانان د "راجسترېشن کارت" لرونکي دي، او ۷۵۰ زره نور د "افغان سټیزن کارډ" په نوم ثبت دي. زیاتره دا کسان له ۱۹۸۰مو کلونو راهیسې د جګړو له امله پاکستان ته کډه شوي دي.

د کډوالو کمېشنرۍ په اعلامیه کې راغلي، چې «دا ډول پراخه او په بېړه ایستنه کولای شي د افغان کډوالو ژوند او ازادي له ګواښ سره مخ کړي او نه یوازې افغانستان، بلکې ټولې سیمې ته د بې‌ثباتۍ ګواښ پېښ کړي».

پاکستاني چارواکو ویلي چې له ویزې پرته هېڅ افغان ته د پاتې کېدو اجازه نه ور کوي.

د کډوالو ایستلو دا کمپاین د «ناقانونه بهرنیانو د ایستلو پلان» تر چتر لاندې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو کې پیل شوی.

پاکستان تل د ترهګریزو بریدونو او نورو جرمونو پړه پر افغان کډوالو ور اچولې، خو د طالبانو حکومت دا تورونه رد کړي او دا ایستنې یې "جبري شړنه" بللې.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس د چهارشنبې په ورځ (د زمري ۱۵مه) د یاد ریاست د رییس مولوي محمد قاسم امیري له قوله لیکلي، چې تر دې دمه د اتو لویو داوطلبیو له لارې ۳۹زره او ۷۲۶ قیراطه زمرد چې ارزښت یې شاوخوا ۱۶۷ میلیونه افغانۍ کېږي، پلورل شوي دي.

نوموړی زیاتوي، چې تازه په دغه ولایت کې ۲۰۰ د زمردو کانونه ثبت شوي او په ځینو کې یې د استخراج چارې پیل شوې دي.

د پنجشېر ولایت ویاند سیف‌الدین لټون ویلي، چې بهرني سوداګر د پنجشېر قیمتي ډبرو پېر ته ډېره لېوالتیا لري او اوس مهال شاوخوا ۱۵ زره کسان د زمردو کانونو د کیندنې او پروسس په برخه کې په کار بوخت دي.

څه موده مخکې د پنجشېر سیمه ییزو چارواکو ویلي و، چې د دغه ولایت ۳۰ سلنه اوسېدونکي د زمردو په استخراج بوخت دي.

پنجشېر د افغانستان له هغو ولایتونو شمېرل کېږي چې لوړکیفیته زمرد لري.

طالبانو واک ته له رسېدو سره سم په افغانستان کې د تېلو، ګازو، ډبرو سکرو او قیمتي ډبرو د کانونو اېستلو ته پاملرنه زیاته کړې ده.

دغې ډلې په تېرو نږدې څلورو کلونو کې د افغانستان د بېلابېلو کاني زېرمو اېستلو قرادادونه د چین او یو شمېر نورو هېوادونو په ګډون، کورنیو شرکتونو ته هم ورکړي دي.

د خوړو نړیوال پروګرام د اندونیزیا له مرستې هرکلی کړی او وايي، په دې پیسو به له ۱۲۰۰ میټریک ټنو زیات بیسکټ واخلي او د درې میاشتو لپاره به د لومړنیو ښوونځیو ۲۰۰ زره هلکانو او نجونو ته د ښوونځي خواړه برابر کړي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام په خبرپاڼه کې د اندونیزیا د بهرنیو چارو وزارت د نړیولې پرمختیايي همکارۍ مشرې رینا ستییاواتي له قوله ویل شوي:« اندونیزیا باور لري، چې زده کړه او مناسب خواړه د ماشومانو د هوساینې او ودې لپاره اړین دي. موږ د خوړو نړیوال پروګرام سره په کډه هڅه کوو، چې د ښوونځیو ماشومانو ته اړین خوراکي مواد ورسوو او هغوی د روښانه راتلونکي لپاره وهڅو.»

پر همدغه مهال د خوړو نړیوال پروګرام ویلي، چې په افغانستان کې د ښوونځینو د خوړو وېش فعالیتونو د زده کوونکو په ګډون، دوام او د زده کړو په پایلو کې مهم رول لوبولی دی.

د خوړو نړیوال پروګرام د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې د دې پروګرام برخه وال لومړني ښوونځي د ۲۰۲۳ کال په پرتله نږدې ۱۱ سلنه زیات زده کوونکي ثبت کړي دي.

د افغانستان لپاره د خوړو نړیوال پروګرام مرستیال موتینتا چیموکا وویل:«د خوړو نړیوال پروګرام په ښوونځیو کې د خوړو پروګرام دوه لسیزي وړاندې پیل کړ، څو د خوړو امنیت او ښه تغذیه له زده کړې سره وتړي. د ډېرو ماشومانو لپاره هغه ورځني خوراکي مواد چې دوی یې د درسونو په لومړۍ وقفه کې ترلاسه کوي، ښايي د ورځې یوازیني مغذي خواړه وي، چې دوی ته روغتیا، تمرکز او د زده کړې چمتووالی ورکوي.»

د خوړو نړیوال پروګرام ویلي، چې په ۲۰۲۴ کال کې یې د افغانستان په اتو هغو ولایتونو کې چې د خوړو له جدي کمښت سره مخ دي ۱،۳ میلیونه زده کوونکو ته د خوړو د وېش له لارې خواړه برابر کړي وو.

د نیو اوسنابروکر ورځپاڼې د معلوماتو له مخې، په جرمني کې د افغان نارینه پناه‌غوښتونکو د ساتنې کچه په شدیده توګه راټیټه شوې ده. دا څرګندونې د جرمني فدرالي حکومت د کیڼ ګوند (دې لېنکه) د یوې رسمي پوښتنې په ځواب کې کړې دي.

د جرمني فدرالي حکومت دا هم تایید کړې چې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان «دې فکټو» ادارې له استازو سره تخنیکي تماسونه موجود دي، خو دا تماسونه د رسمیت پېژندنې معنا نه لري.

د دې لینکه ګوند د کورنیو چارو ویاندې کلارا بیونګر دا وضعیت "اندېښمنوونکی" بللی دی.

هغې ویلي، چې په لنډ وخت کې له نږدې سل سلنې څخه تر درېیمې برخې پورې د پناه ورکولو د کچې رالوېدل د سیاسي فشار نښه ده.

هغې همداراز ټینګار کړی چې حکومت دا هم منلې چې د افغانستان بشري وضعیت نه یوازې کړکېچن دی، بلکې لا پسې خراب شوی، خو بیا هم د پناه سیاست کې دومره سخت بدلون ته قانع کوونکی دلیل نه لري.

بیونګر پر فدرالي ادارې بمف هم نیوکه کړې، چې پناه غوښتنې په کمزوري کیفیت ارزوي، پناه غوښتنې عمومي او ناعادلانه ردوي او محکمې دا پرېکړې بیا پر له‌پسې لغوه کوي.

هغې ویلي چې د افغانانو د پناه غوښتنو پر ردولو باید ژر تر ژره له سره کتنه وشي، ځکه دا ټول مسوولیت د اداري محاکمو پر اوږو نه شي پرېښودل کېدای.

د جرمني د فدرالي حکومت د معلوماتو له مخې، دا مهال په جرمني کې نږدې ۱۱،۲۰۰ افغان اتباع د اخراج امر لري، چې له دوی نه نږدې ۹،۷۰۰ نارینه، ۱،۴۵۰ ښځې او نږدې ۱،۵۰۰ کوچنیان دي.

نږدې ۹،۵۰۰ تنه له دې ډلې د «دولدونګ» یا موقتي زغم موقف لري. تر ټولو ډېر د اخراج امر لرونکي افغانان په بایرن ایالت کې اوسیږي، چې شمېر یې شاوخوا ۱،۸۰۰ تنه دی.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوایي چلند وزارت د چارشنبې په ورځ (د زمري ۱۵مه) وویل، چې د یاد وزارت وزیر ملا حمیدالله اخوندزاده د د روسیې فدراسیون د تاتارستان جمهوريت د لومړي وزير مرستیال د او صنعت او سوداګرۍ وزیر اولیګ کوروبچینکو سره په کابل کې لیدلي.

د یاد وزارت په وینا، په دې ناسته کې د افغانستان او تاتارستان ترمنځ د ټرانسپورټي او لوژستیکي اړیکو د رامنځته کولو او پراخولو، د کوماز ډوله وسایطو لپاره د یو معیاري ورکشاپ د پرانیستلو، د سوداګریزو توکو د لېږد زیاتوالي او یو شمېر نورو موضوعاتو په اړه خبرې شوې دي.

اخوندزاده ویلي، د تاتارستان پانګوال کولی شي په افغانستان کې د ټرانسپورټ او لوژستیکي تاسیساتو په برخه کې پانګونه وکړي او دا زمینه ورته په ښه ډول برابره ده.

طالبانو د تاتارستاني چارواکو له خولې ویلي، چې د افغانستان او تاتارستان ترمنځ به مستقیمې الوتنې پيل شي.

تر دې مخکې نیوز روسیه هم راپور ورکړی و، چې د روسیي سیاحتي شرکتونه افغانستان ته د الوتنو چمتووالی نیسي.

د نیوز روسیه د رپوټ له مخې، لومړۍ ډله روسي سیلانیان، چې له مسکو، تاتارستان او نورو سیمو څخه لس تنه نارینه پکې شامل دي، په اګست میاشت کې کندهار ته ځي.

دا سفر د "طالبان ټور" په نوم یو خصوصي شرکت تنظیموي، چې بنسټ یې روسي سوداګر اناتولي ارونوف ایښی دی. نوموړي دغه نوم د تجارتي نښې په توګه ثبت کړی دی.

ارونوف وايي، د سفر هدف د افغانستان کلتور پېژندل دي.