طالبانو د کابل جوی شیر کتاب پلورنځي سینمای پامیر ته ولېږدول

د طالبانو د نورستان امنیه قوماندانۍ د اعلامیې له مخې، پولیس سملاسي د پېښې ځای ته رسېدلي او ټپیان یې د دواب ولسوالۍ روغتون ته انتقال کړي دي. طالب چارواکي وایي چې د ټپیانو روغتیايي حالت د ډاډ وړ دی او تر درملنې لاندې دي.

په پېښه کې وژل شوی کس ښایسته ګل نومېږي چې د کونړ ولایت د مرورې ولسوالۍ اوسېدونکی و.

ټپیان هم د کونړ ولایت له بېلابېلو سیمو، چپې درې، ماڼوګي، شیګل او مرورې ولسوالۍ څخه دي، چې په ماوې غر کې د معدن په کیندنه بوخت وو.

که څه هم د نورستان طالب چارواکي د کان د قانوني وضعیت په اړه څه نه‌دي ویلي، خو سیمه‌ییزې سرچینې وايي چې په دغه ولایت او ګاونډي کونړ کې د غیر قانوني او غیر معیاري کان‌کیندنو لړۍ له کلونو راهیسې روانه ده.

د طالبانو د برېښنا لوی ریاست د چارشنبې په ورځ (د زمري ۱۵مه) ویلي، چې د برېښنا شرکت عمومي اجرایوي ریس د قرغیزستان سفیر سره کابل کې خپل کاري دفتر کې لیدلي‌ او د کاسا-۱۰۰۰ پروژې تخنیکي اړخونو، ستونزو، حل لارو او تر سره شویو څو اړخیزو ناستو په اړه یې خبرې کړې دي.

نوموړي د دې پروژې له قراردادي هندۍ کمپنۍ شکایت کړی چې د یادې پروژې چارې په چټک ډول پر مخ نه وړي.

یاد ریاست زیاتوي چې عمر د قرغیزستان هېواد سفیر ته ډاډ ورکړ چې د کاسا-۱۰۰۰ پروژې اړوند قراردادي هندي کمپنۍ سره یې په دې اړه هم ناستې کړې او په راتلونکو ناستو کې به، چې د افغانستان برېښنا شرکت رهبرۍ په ګډون ترسره کیږي هر اړخیزې خبرې وکړي، څو ددې پروژې چارې چټکې شي.

د برېښنا ریاست وایي، عمر د قرغیزستان هېواد سفیر ته د افغانستان برېښنا شرکت په نوښت د برېښنا برخو کې د پانګونې د جلب په راتلونکي کنفرانس کې د ګډون بلنه هم ورکړه.

همدا زار عمر د قرغیزستان له سفیر څخه د برېښنا تولید برخو کې د پانګونې غوښتنه کړې ده.

کاسا-۱۰۰۰ له منځنۍ اسیا(قرغیزستان) څخه د تاجکستان او افغانستان له لارو پاکستان ته برېښنا لېږدوي، چې پر ۳۰۰مېګاواټه برېښنا سربېره به یې د ټرانزیټ برخې لګښت هم افغانستان ته ورکول کیږي.

د طالبانو د برېښنا شرکت اجراییه رييس تېره اونۍ د خپلو یو کلنو لاسته راوړنو د تشرېح په پروګرام کې وویل، چې افغانستان ۸۰ سلنه برېښنا د منځنۍ اسیا له هېوادونو او ایران نه راواردوي او اوسمهال د هېواد ۴۰ سلنه نفوس برېښنا ته لاسرسی لري، خو بل خوا هغه هېوادوال چې برېښنا ته لاسرسی لري د برېښنا له دوامداره پرچاویو شکایت کوي.

میرضایف وویل چې د سیمې د سوداګرۍ او ترانسپورت لپاره به دغه پروژه نوې زیربناوې رامنځته کړي.

میرضیا یف په وچه د ایسارو هېوادونو په تړاو د ملګرو ملتونو په غونډه کې وویل، « موږ د ازبکستان–افغانستان–پاکستان د ریل لارې د جوړولو د چمتووالي او پلي کېدو د چټکولو غوښتنه کوو. دا لاره که د چین-قرغیزستان-ازبکستان له رېل لارې سره، چې اوس جوړېږي، یوځای شي، زموږ په پراخه سیمه کې به د سوداګرۍ او اقتصاد نوې فضا او د دوامداره ترانسپورتي زیربناوو د رامنځته کېدو فرصتونه پرانیزي».

نوموړی دغه راز وویل، چې هېواد یې د منځنۍ لارې پراختیا ته هم لومړیتوب ور کوي.

د افغان-ترانس ریل لارې د امکان سنجونې تړون تېره میاشت طالبانو د عامه فوایدو وزارت، د ازبکستان د ترانسپورت وزارت او د پاکستان د ریل لارې وزارت ترمنځ په کابل کې لاسلیک شو.

د دغه تړون مراسم د درېواړو هیوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په حضور کې ترسره شول.

پاکستاني وزیر اسحاق ډار ویلي چې دغه ریل لاره به د مرکزي اسیا او جنوبي اسیا ترمنځ د مالونو د ترانزیت لپاره نوې لاره برابره کړي او د سیمه‌ییز تجارت او اقتصادي ودې په پراختیا کې به مهم رول ولري.

د کډوالو عالي کمېشنرۍ د چارشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې د قانوني اسناد لرونکو افغان کډوالو اېستل له نړیوالو ژمنو سره ټکر ګڼلی او پر پاکستان یې غږ کړی، چې جبري ایستنې ودروي او د افغانانو د رضاکارانه، تدریجي او باعزته بېرته ستنولو لپاره بشري دریځ خپل کړي.

که څه هم د پاکستان د کورنیو چارو وزارت له خوا د راجستر شوو کډوالو د بېرته ستنولو رسمي پروسه باید د سپټمبر له لومړۍ وروسته پیل شي، خو رویټرز ته د دغه وزارت یو رسېدلی لارښود ښيي چې دا بهیر پیل شوی دی.

د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویاند قیصر خان افریدي ویلي: «یوازې د اګست له لومړۍ تر ۴مې پورې سلګونه قانوني اسناد لرونکي افغانان نیول شوي او افغانستان ته شړل شوي دي».

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت په دې تړاو د رویټرز پوښتنو ته ځواب نه‌دی ویلی.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، شاوخوا ۱،۳ میلیونه افغانان د "راجسترېشن کارت" لرونکي دي، او ۷۵۰ زره نور د "افغان سټیزن کارډ" په نوم ثبت دي. زیاتره دا کسان له ۱۹۸۰مو کلونو راهیسې د جګړو له امله پاکستان ته کډه شوي دي.

د کډوالو کمېشنرۍ په اعلامیه کې راغلي، چې «دا ډول پراخه او په بېړه ایستنه کولای شي د افغان کډوالو ژوند او ازادي له ګواښ سره مخ کړي او نه یوازې افغانستان، بلکې ټولې سیمې ته د بې‌ثباتۍ ګواښ پېښ کړي».

پاکستاني چارواکو ویلي چې له ویزې پرته هېڅ افغان ته د پاتې کېدو اجازه نه ور کوي.

د کډوالو ایستلو دا کمپاین د «ناقانونه بهرنیانو د ایستلو پلان» تر چتر لاندې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو کې پیل شوی.

پاکستان تل د ترهګریزو بریدونو او نورو جرمونو پړه پر افغان کډوالو ور اچولې، خو د طالبانو حکومت دا تورونه رد کړي او دا ایستنې یې "جبري شړنه" بللې.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس د چهارشنبې په ورځ (د زمري ۱۵مه) د یاد ریاست د رییس مولوي محمد قاسم امیري له قوله لیکلي، چې تر دې دمه د اتو لویو داوطلبیو له لارې ۳۹زره او ۷۲۶ قیراطه زمرد چې ارزښت یې شاوخوا ۱۶۷ میلیونه افغانۍ کېږي، پلورل شوي دي.

نوموړی زیاتوي، چې تازه په دغه ولایت کې ۲۰۰ د زمردو کانونه ثبت شوي او په ځینو کې یې د استخراج چارې پیل شوې دي.

د پنجشېر ولایت ویاند سیف‌الدین لټون ویلي، چې بهرني سوداګر د پنجشېر قیمتي ډبرو پېر ته ډېره لېوالتیا لري او اوس مهال شاوخوا ۱۵ زره کسان د زمردو کانونو د کیندنې او پروسس په برخه کې په کار بوخت دي.

څه موده مخکې د پنجشېر سیمه ییزو چارواکو ویلي و، چې د دغه ولایت ۳۰ سلنه اوسېدونکي د زمردو په استخراج بوخت دي.

پنجشېر د افغانستان له هغو ولایتونو شمېرل کېږي چې لوړکیفیته زمرد لري.

طالبانو واک ته له رسېدو سره سم په افغانستان کې د تېلو، ګازو، ډبرو سکرو او قیمتي ډبرو د کانونو اېستلو ته پاملرنه زیاته کړې ده.

دغې ډلې په تېرو نږدې څلورو کلونو کې د افغانستان د بېلابېلو کاني زېرمو اېستلو قرادادونه د چین او یو شمېر نورو هېوادونو په ګډون، کورنیو شرکتونو ته هم ورکړي دي.