د هند صدراعظم نریندرا مودي په شانګهای سرمشریزه کې د ګډون لپاره د روانې اګست میاشتې پر ۳۱مه چین ته ځي. د هندي رسنیو د رپوټ له مخې، مودي دا سفر داسې مهال کوي چې له چین سره یې اړیکې یو ځل بیا نرمې شوې، خوله امریکا سره د نوي ډیلي اړیکې تر فشار لاندې دي.
دا به له۲۰۱۸ کال راپه دې خوا لومړی ځل وي چې مودي چین ته سفر کوي.
دواړو هېوادونو له تېرو څو کلونو راهیسې پر سرحدي سیمو تاوتریخوالی تجربه کړی، خو وروستیو اقداماتو ښودلې چې دواړه لوري د اړیکو عادي کولو هڅه کوي.
د هند حکومت لا تر اوسه رسما د دې سفر اعلان نه دی کړی او نه هم چینايي چارواکو تایید کړی دی.
د اسراییل د لومړي وزیر دفتر په یوې خبرپاڼه کې چې «این بي سي» خبري شبکې ته یې لېږلې ویلي، نتنیاهو غواړي «د هغو سیمو په ګډون چې ښايي پکې برمته شوي کسان ساتل کېږي ټوله غزه اشغال کړي.» دغه خبرپاڼه په عبري ژبه لیکل شوې ده او پکې کارول شوې کلمه هم د اشغال او هم د فتحې معناوې ورکوي.
«این بي سي نیوز» وایي چې د نتنیاهو دفتر تر اوسه د دغې شبکې له لوري د یادې کلمې د کره معنا او همداراز د راتلونکو اقداماتو په اړه پوښتنو ته ځوابونه نه دي ویلي.
اسراییلي رسنیو هم راپور ورکړی چې نتنیاهو غواړي دغه «سیمه په بشپړه توګه اشغال کړي.»
د اسراییل ۱۲ کانال هم پرون د نتنیاهو د دفتر د یوه چارواکي له قوله راپور ورکړی چې د اسراییل لومړی وزیر پر غزې پراخو بریدونو او د دغې سیمې بشپړې نیونې ته لېواله دی.
د اسراییلي رسنیو د راپور له مخې، نتنیاهو د سې شنبې په ورځ په یوې محدودې امنیتي غونډه کې په غزه کې د راتلونکو عملیاتو په تړاو د کابینې له غړو سره خبرې کړې دي.
نتنیاهو د دوشبنې په ورځ ویلي وو چې په روانه اونۍ کې به د کابینې په امنیتي غونډه کې پوځ ته لارښوونه وکړي چې د حماس د ماتولو، د برمته شویو کسانو د راخوشې کولو او د اسراییل پر وړاندې د راتلونکو بریدونو د مخنیوي لپاره اقدامات وکړي.
فایننشیل ټایمز ورځپاڼې هم د دوشنبې په ورځ د یوه اسراییلي چارواکي له قول لیکلي، د نتنیاهو حکومت له غزې ورهاخوا د نظامي عملیاتو د غځولو په موخه یې له امریکا سره خبرې روانې دي.
په داسې حال کې چې د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په اوومه پر اسراییل د حماس په مشرۍ بریدونو چې له امله یې ۱۲۰۰ کسان ووژل شول او ۲۵۰ نور برمته شول، په لومړي سر کې له اسراییل سره نړۍوالو خواخوږي وښوده خو په غزه کې د اسراییل د پوځ کړنې بیا د نړۍوالو له پراخې غندنې سره مخ شوې.
د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر له اوومې تر اوسه په غزه کې د لوږې او خوارځواکۍ له امله د ۹۴ ماشومانو په ګډون ۱۸۸ کسان مړه شوي دي.
له دې سره سم، پر غزې د اسراییل د بمباریو او بریدونو له امله څه باندې ۶۱ زره فلسطینیان وژل شوي او شاوخوا ۱۵۰ زره نور ټپيان شوي دي.
د حماس او اسراییل تر منځ د جګړې له پیل راهیسې د غزې ډېری اوسېدونکي د خپلو مېنو پرېښودو ته اړ شوي او دمګړۍ دغه سیمه پر کنډواله بدله شوې ده.
الجزیرې ټلویزیون راپور ورکړی، چې واشنګټن تمه لري په غزه کې د بشري مرستو د برابرولو په برخه کې خپل رول لا پراخ کړي. د راپورونو له مخي، داسې ښکاري چې امریکا به په غزه کې د بشري مرستو مدیریت په غاړه واخلي؛ ځکه چې اسراییل دا کار په سمه توګه نه دی اداره کړی.
د راپورونو له مخې د دوشنبې په ورځ د امریکا ځانګړي استازي ویټکوف او ولسمشر ډونالډ ټرمپ ترمنځ د یوې غونډې په جریان کې یو چارواکي ویلي: « پریکړه وشوه چې د ټرمپ اداره به د غزې په سیمه کې د بشري مرستو مدیریت په غاړه واخلي؛ ځکه چې اسراییل په سمه توګه اداره نه کوي.»
یو چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط ویلي، چې ټرمپ له دې پرېکړې خوښ نه وو؛ خو دا یوه داسيموضوع ده، چې باید تر سره شي.
الجزیرې په یو خبر کې ویلي، چې د ټرمپ ادارې ځني غړي د هغو راپورونو په اړه اندېښمن دی، چې د اسراییل لومړی وزیر بنیامین نتانیاهو غواړي جګړه پراخه کړي.
د سعودي عربستان د ولیعهد محمد بن سلمان په مشرۍ د وزیرانو شورا چې د سه شنبې په ماښام (د زمري په ۱۴مه) په نیوم ښار کې جوړه شوې وه، د فلسطین مسالې د سوله ییز حل او د دوو خپلواکو «فلسطین او اسراییل» هېوادونو د جوړېدو په تړاو په نیویارک کې د جوړ شوي نړۍوال کنفرانس پایلې مثبتې وارزولې.
د فلسطین د مسالې سوله ییز حل په تړاو نړۍوال کنفرانس د سعودي عربستان او فرانسې په ګډې مشرۍ سره په نیویارک کې د ملګرو ملتونو په اډانه کې جوړه شوې وه.
د سعودي د رسمي خبري اژانس د راپور له مخې، د سعودي عربستان د وزیرانو شورا په خپله اونیزه غونډه کې د فلسطین د رسمیت پېژندنې لپاره د بېلابېلو هېوادونو له لوري د نېټو له اعلانېدو هرکلی وکړ او د دغې شورا غړو دغه بدلونونه د نړۍوال مشروعیت ښکارندوی وباله.
د سعودي عربستان د وزیرانو شورا یو ځل بیا د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو وغوښتل چې په یاد نړۍوال کنفرانس کې له صادر شوي سند څخه ملاتړ وکړي.
په دغه سند کې د حل لارې په توګه د دوو «فلسطین او اسراییل» هېوادونو د جوړېدو، د نړۍوالې سولې او امنیت د لا ټینګښت او د سیمې لپاره د ښې راتلونکې اړوند مسایل شامل دي.
له دې سره سم، سعودي عربستان له فلسطین هېواد او ملت څخه د هر اړخیز ملاتړ په دوام د سمندر او هوا له لارې د مرستو د دوام خبر ورکړ او د مسجدالاقصی پر وړاندې د اسراییلي چارواکو پر لپسې پاروونکي اقدامات هم په کلکه وغندل شول او همداراز له نړۍوالې ټولنې وغوښتل شول چې د دغه ډول کړنو چې د نړۍوالو قوانینو خلاف دي د مخنیوي لپاره لازم اقدامات وکړي.
د مصر ولسمشر وايي، چې د اسراییل جګړه په غزه کې د دې لپاره روانه ده چې خلک وږې وساتل شي او د فلسطین قضیه په بشپړ ډول له منځه یوسي. عبدالفتاح السیسي د اسراییل له خوا قومي پاکسازۍ په اړه خبرداری ورکړی او ویلي یې دي: «مصر به اجازه ورنکړي چې دا د فلسطیني وګړو جبري کډالۍ دروازه شي.»
د اسراییل حکومت په ځانګړي ډول د دغه هېواد توندلاري وزیران غواړي، چې نړیوال هېوادونه په ځانګړي ډول عرب هېوادونه د غزې اوسېدونکي د کډوالو په توګه ومني.
دا پلان د دې هڅې په توګه ګڼل شوې چې اسراییل غواړي غزه له خپلو اصلي اوسېدونکو خالي کړي.
د مصر ولسمشر عبدالفتاح السیسي د سې شنبه په ورځ (د زمري ۱۴مه) په قاهره کې د ویتنام له ولسمشر لونګ کوانګ سره په ګډه خبري غونډه کې وویل: «په غزه کې جګړه نور د سیاسي موخو د ترلاسه کولو یا د یرغمل شویو کسانو د ازادولو لپاره نه ده، بلکې دا جګړه د لوږې، نسل وژنې او د فلسطین موخې د له منځه وړلو لپاره ګرځیدلې ده،»
هغه ټینګار وکړ، چې په غزه کې میشت فلسطینیان د «سیستماتیک نسل وژنې» سره مخ دي.
د مصر ولسمشر دا هم وویل، چې د بشري مرستو له ۵ زره څخه زیات لارۍ اوس مهال د مصر په خاوره کې دي، چې غزې ته د ننوتلو لپاره چمتو دي، خو اسراییل د دوی د ننوتلو مخه نیولې ده.
دا څرګندونې په داسې حال کې کیږي، چې د اسراییل سختې کلابندۍ د غزې ۲.۴ میلیونه نفوس د قحطۍ سره مخ کړی دی.
د غزې د روغتیا وزارت په وینا د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر راهیسې د ۹۴ ماشومانو په ګډون لږ تر لږه ۱۸۸ کسان د لوږې او خوارځواکۍ له امله مړه شوي دي.
سربیره پردې، د اسراییل د برید له پیل راهیسې له ۶۱ زره څخه ډیر خلک وژل شوي او له ۱۵۰ زره څخه ډیر ټپیان شوي دي.
د دې سره ترڅنګ د می له ۲۷ راهیسې لږ تر لږه ۱،۵۶۸ کسان د اسراییلي ځواکونو لخوا وژل شوي او له ۱۱ زره ۲۳۰ څخه ډیر ټپیان شوي دي.
د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد په زندان کې د پاکستان د پخواني لومړي وزیر عمران خان د دویمې کلیزې په تړاو ویلي: «دا د پاکستان او هغو کسانو لپاره یوه غمجنه او خواشینوونکې ورځ ده چې د قانون پر حاکمیت باور لري.»
زلمي خلیلزاد پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، عمران خان له دوو کلونو راهیسې د بې بنسټه تورونو له امله بندي دی او په وینا یې دا د ملي پخلاینې وخت دی او د عمران خان ازادي او د قانون حاکمیت اړین ګامونه دي چې باید ترسره شي.
خلیلزاد زیاته کړې: «د عمران خان د بې بنسټه تورونو په تور د بند دویمه کلیزه د هېواد راتلونکې تیاره او د بریالیتوب لپاره یې امکانات کمزوري کوي. ولې دومره ظالم او ناپوه واوسو. دا د ملي پخلاینې وخت دی. د عمران خان ازادي او د قانون حاکمیت اړین ګامونه دي.»
د پاکستان پخوانی لومړی وزیر او د تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان دوه کاله مخکې یعنې د ۲۰۲۳ کال د اګست پر ۵مه د یوې ځایي محکمې له لوري د فساد په تور په ۳ کاله بند محکوم شو او بیا ورسره جوخت په لاهور ښار کې ونیول شو.
د عمران خان ګوندي ملګرو د سې شنبې په ورځ (د زمري ۱۴مه) له بندخونو د عمران خان او نورو ملګرو د خلاصون په موخه لاریونونو ته تابیا نیولې وه، خو په ځينو سیمو کې ځايي چارواکو پر هر ډول لاریونونو او اعتراضونو بندیز لګولی وو.
د تحریک انصاف ګوند د لاهور څانګې مشر امتیاز شېخ (د اګسټ ۵مه نېټه) توره ورځ بللې او په وینا یې ملګري یې د احتجاج لپاره چمتو شوي وو، خو حکومت یې د ګوند شاوخوا ۳۰۰ غړي نیولي دي.
له دې سره سم، د راولپنډۍ سیمې د اډیاله نومي زندان چې پکې عمران خان بندي دی، په شاوخوا کې د اضافي امنیتي ځواکونو د ځای پر ځای کېدو راپورونه هم ورکړل شوي دي.