ټرمپ: اذربایجان او ارمنستان د سولې تړون لاسلیک کړ او د جګړې پر ځای به سوداګري لومړیتوب وي

د بخښنې نړیوال سازمان مشرې، اګنس کالامارډ، ویلي: «دغه طرحه چې په ظاهر کې د برمته‌ شویو کسانو د خلاصون تر عنوان لاندې وړاندې شوې، د هغوی د کورنیو له مخالفت سره هم مخ شوې ده.»

نوموړې زیاته کړې، که دا طرحه عملي شي، نو هغه فلسطینیان چې له «نسل‌وژنې، لوږې او دوامداره کړاوونو» سره مخ دي، نورې فوق‌العاده بدمرغۍ هم وزغمي.

په خپره شوې اعلامیه کې سازمان ټینګار کړی،چې د غزې بشپړه نیونه د نړیوالو بشري قوانینو ښکاره نقض دی، او اسراییل باید دا «جنایت» تر ډېرېدو مخکې ودروي.

بخښنې نړیوال سازمان یو ځل بیا له حماس او نورو وسله‌والو فلسطیني ډلو غوښتي، چې ټول ملکی برمته‌شوي کسان «سمدستي او بې له شرطه» خوشې کړي.

یاده طرحه، چې له مخې به یې د غزې پر ښار پوځي عملیات پراخېږي، له پراخو نړیوالو نیوکو سره مخ ده.

د ملګرو ملتونو، نړیوالو حقوقي بنسټونو او ګڼو هېوادونو چارواکو دا پرېکړه له انساني او حقوقي اړخه ګواښونکې بللې ده.

په دې وروستیو کې په بریتانیا کې د دې سرتېرو د محرم اسنادو افشا کېدو غبرګونونه را وپارول.

په دې معلوماتو کې د افغان همکارانو نومونه او د دوی د همکارۍ توضیحات شامل وو، چې په ۲۰۲۲ کال کې په تېروتنه کې افشا شول او یوه برخه یې یو کال وروسته په ټولنیزو شبکو کې خپره شوه.

بریتانیا حکومت د یوې ځانګړې محکمې د حکم له مخې دا موضوع پټه وساتله او بیا یې د همدې کسانو د لېږد لپاره یو پټ پلان پيل کړ.

د بریتانیا سترې محکمې حکومت اړ کړ، چې په ۲۰۲۵ کې دا موضوع په عامه توګه افشا کړي.

په ورته وخت کې یو شمېر افغان سرتېري وايي، چې د دوی شخصي معلومات افشا شوي او ژوند یې له خطر سره مخ دی؛ خو د بریتانیا حکومت یې غوښتنو ته هېڅ پاملرنه نه ده کړې.

د همدې افغان امنیتي ځواکونو له ډلې یو شمېر یې افغانستان انترنشنل ته ویلي، چې د دوی غوښتنې په «ډله ییز، ناعادلانه او بېله دقیقې ارزونې» رد شوې دي.

له دې جملې یو د افغانستان د ځانګړو ځواکونو غړی پاتې شوی وايي: «ما په ۲۰۲۲ کال کې بریتانیا ته د افغان همکارانو د انتقال پروګرام له لارې غوښتنه وکړه؛ خو په ۲۰۲۳ کې زما غوښتنه رد شوه. په هم هغه وخت کې زموږ ډېر نورو همکارانو منفي ځوابونه تر لاسه کړه. د۲۰۲۵ کال په پيل کې مې يو ايمیل تر لاسه کړ، چې زما دوسیه بیا ارزول کېږي؛ خو نن جمعه یو ځل بیا زموږ څو کسانو ته ایمیل راغی، چې بریتانیا ته زموږ د انتقال غوښتنه رد شوې ده.»

هغه زیاته کړه: «دا حیرانوونکې ده، چې زموږ شاوخوا ۱۵ کسان یو، چې په یوه پوځي واحد کې مو په یوه اډه او یو ډول ماموریتونو یو ځای کار کړی؛ خو ځيني کسان بریتانیا ته منل شوي او ځينې نه.ِ»

دا پخواني پوځيان وايي په افغانستان کې یې ژوند له خطر سره مخ دی او اړ دی ځانونه پټ وساتي.

یو افغانستان انټرنشنل ته ويلي: «زموږ یو همکار طالبانو ځکه ونیو، چې په خپل موبایل کې یې د بریتانوي ځواکونو سره د همکارۍ اسناد لرل، یوه میاشت کې هیڅ خبر ورباندې نه لرو، چې څه ورسره شوي دي.»

پخواني امنیتي ځواکونه: زموږ غږ باید واورېدل شي

یو شمېر پخوانیو افغان پوځیانو په یوه اعلامیه کې ویلي، چې دوی مستقیم له بریتانوي ځواکونو سره په نظامي ماموریتونو کې همکاري کړې ده.

دوی اسناد، عکسونه، ویډیوګانې، مننه لیکونه او د ژوند د خطر شواهد وړاندې کړي؛ خو د ARAP پروګرام کې د دوی غوښتنې ځکه رد شوي، چې «رسمي قرارداد نشته» یا «شواهد تایید نه شول».

دوی ټینګار کړی چې په جګړه کې هېڅکله رسمي قرارداد نه وي او د بریتانوي ځواکونو سره یې همکاري ریښتینې، مستنده او په خطرناکو حالاتو کې شوې ده.

په اعلامیه کې یوې قضیې ته اشاره شوې، چې یو افغان پوځي افسر خپل عکسونه او ویډیوګانې د بریتانوي افسرانو سره وړاندي کړي؛ خو ځوا یې ځکه منفي تر لاسه کړی، چې «بریتانوي افسرانو څېرې نه پېژندل کېدې او یا د غوښتونکي حضور په عکسونو کې نه دی تاید شوی.»

په اعلامیه کې غوښتنه شوې، چې رسنۍ، د بشري حقونو بنسټونه او د بریتانیا پارلمان دي د ای ار ای بي غښتنو ارزونه په شفافه او خپلواکه توګه وکړي.

په دې وروستیو کې د بریتانیا ورځپاڼې تلگراف راپور ورکړی، چې د ایران سپاه پاسداران له طالبانو غوښتي، چې د شاوخوا ۲۵ زرو افغانانو نومونه چې د بریتانوي ځواکونو سره یې په افغانستان کې همکاري کړې ایران ته وسپاري.

د تلگراف له قوله د تهران موخه داده، چې ممکن د بریتانیا استخباراتي ادارې (MI6) همکاران وپیژني او دغه معلومات د هسته‌ یي خبرو اترو کې د غرب پر وړاندې د فشار وسیله وګرځوي.

تلگراف دا هم ویلي چې په دغه لېست کې د بریتانیا د ځانګړو ځواکونو او استخباراتي مامورینو له ۱۰۰ څخه ډېر نومونه هم شامل دي.

مارګریتا یوه له هغه ګرځندویانو څخه ده، چې «د ټېک ټاک، انسټګرام، یوټیوب او ټولنیزو رسنیو» لارې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ژوند بېلابیلې ویډیوګانې خپروي.

د هغې په ټک ټاک کې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د خپل سفر هغه ویډوګانې د سختو غبرګونو سره مخ شوي، چې دا پکې يوازې سفرونه کوي.

واک ته د طالبانو له رسېدو را وروسته داغه ډلې له محرم پرته د ښځو پر تګ راتګ بندیز لګولی؛ خو د بهرنیو میرمنو دا ډول ګرځېدل او ویډیو خپرول د ټولنیزو رسنیو د فعالانو په خاص ډول د افغان مېرمنو غبرګونونه پارولې.

مارګریتا، په ټولنیزو رسینو کې ټېک ټاک خپل د خوښې فارمټ یادوی او په کې «د خوړو، ساحلونو، دښتو، غرونو، د خلکو د ژوند، خوړو او بېلابېلې» ويديوګانې نشروې.

۳۳ کلنه مارګریتا د المان د سفرونو ګرځندوې ده، چې په ۲۰۲۴ کال د مې په میاشت کې یې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته له محرم پرته یواځي درې میاشتنی سفر وکړ.

نوموړې په ټېک ټاک کې ۱۸ زره لیدونکي لري، د «این بي سي نیوز» سره په خبرو کې ویلي: «ما ویره نه درلوده، زما سره د ملکیانو په څېر چلند شوی.»

مارګریتا د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې په نشر شویو ویډیوګانو کې هڅه کوې وښيې، چې دغه هېواد «امن، ژوند په کې په خاص ډول د مېرمنو لپاره خوندې دی»

ډېرو خلکو دې ویډیوګانو ته غبرګونو ښودلې او وايي: «دا غواړي د طالبانو حکومت منظم، امن او د ښځو لپاره خوندې ځای وښوي په داسي حال کې چې سخت زورواکی نظام روان دی.»

په ناامنه سیمه کې اغیزمن خلک

مارګریتا د افغانانو د ژوند طریقه ستایلې ده او وايي، چې دا ځان په کې خوندې ګڼي او د یوې ښځې په توګه د ځواکمنه احساس کوي.

خو د بریتانیا حکومت ګرځندیانو او سفرکوونکو په خاص ډول ښځينه مسافرو ته خبردارۍ ورکړی، چې افغانستان ته سفر ونه کړي

د ۲۰۲۱ کال د اګست میاشتي راهیسي کله چې طالبان بیا واک ته ورسېدل په تدريجي ډول یې د ښځو ټولنیز او سیاسي حقونه محدود کړي او پر عامه ژوند یې بندیزونه لګولي.

په دغه هېواد کې ښځې او نجونې په پراخ او سیستماتیک تبعیض او ځورونې سره مخ دي.

له محرم پرته يې د ښځو پر ګرځېدو بندیز لګولی، د ښځو او نجونو په وړاندې یې زده کړې او کار بند کړی دی.

مارګریتا که څه هم دا مني، چې په افغانستان کې طالبان د ښځو پر ژوند سخت محدودیتونه لګولي؛ خو دا قوانین یې د ښځو د ارزښت نښه یاده کړې.

د روغتیا نړیوال سازمان ویلي، چې دا مهال په سوډان کې شاوخوا ۲۵ مېلیونه وکړي د سخت خوراکي خوندیتوب نشتون سره مخ دي او د تېر جولای میاشت راهیسې نږدې ۱۰۰ کسان هم د کولرا په ناروغۍ اخته شوي دي.

ملګرو ملتونو په یوه خبرپاڼه کې د روغتیا نړیوال سازمان د بیړنیو حالاتو مشرې الهام نور له قوله ویلي:« نه درېدونکې تاوتریخوالي د سوډان روغتیايي سیستم تر وروستۍ پولو رسولی دی او دا د یوې داسې فاجعې لامل شوی چې لوږه، ناروغي او ناروین سره ګډ شوي دي.»

نوموړې خبرداری ورکړی، چې د لوږې او ناروغیو د کچې په لوړېدو سره به سږ کال شاوخوا ۷۷۰ زره پنځه کلن او کم عمره ماشومان له شدیدې خوراځواکۍ سره مخ شي.

ملګرو ملتونو په سوډان کې د لوږې او ناغیو د چټک خپرېدو په اړه په داسې مهال اندېښني ښودلي، چې د سوډان د پوځ او د دغه هېواد د چټک ملاتړ ځواکونو (RSF) ترمنځ روانه شخړه د میلیونونو خلکو د بېځایه کېدو لامل شوې او دغه هېواد یې په څو متضادو نفوذي زونونو ویشلی.

د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت په یوې خبرپاڼه کې ویلي، سعودي عربستان د غزې تړانګې د نیولو په اړه د اسراییل پرېکړه غندي.

سعودي عربستان له نړیوالې ټولنې او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا څخه غوښټي چې داسراییل ټولې سرغړونې او تېری دی سمدستي‌بند کړي.

دغه څرګندونې څو ساعته وروسته له هغه شوي، چې اسرایيلي پوځ وویل، د لومړي وزیر بنیامین نتنېاهو د یوه وړاندیز پر بنسټ او د امنیتي کابینې له تصویب وروسته، به د غزې ښار «کنټرول» لاس کې واخلي.