ملا هبت الله د اریانا شرکت پخوانی رییس د روغتیا وزارت مرستیال ټاکلی

د ملګرو ملتونو په راپور کې ویل شوي، چې افغان ښځینه کارکوونکو ته یې د مرګ له ګواښونو وروسته د خپلو کارکوونکو د خوندیتوب لپاره موقتي اقدامات ترسره کړل.

دوی ویلي، چې د ملګرو ملتونو افغان ښځینه کارکوونکو ته د ګواښونو اندېښنه یې له طالبانو سره شریکه کړې، خو طالبانو ویلي، چې د ملګرو ملتونو ښځینه کارکوونکو ته په ګواښونو کې د طالب جنګیالي ښکیل نه دي او د کورنیو چارو وزات له لوري په دې اړه څېړنه پیل شوې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې یوناما د جون په شپږمه نېټه د افغانستان انټرنشنل هغه راپور تایید کړی و، چې په کابل کې یې ښځینه کارکوونکي ګواښل شوي دي.

محمد رضا ظفرقندي د یکشنبې په ورځ رسنیو ته ویلي، هغه افغان کډوال چې په ایران کې د اوسېدو قانوني اسناد لري د ایران په ټولو روغتونو کې د روغتیايي بیمې امتیاز ورکول کیږي، خو اسناد نه لرونکو ته د دولتي روغتیايي بیمې امنتیاز نه ورکول کیږي.

ظفرقندي ویلي:«د افغانستان هغه کډوال چې د اوسېدو او نور قانوني اسناد ولري په ټولو روغتونونو کې ښه راغلاست ورته ویل کیږي او خدمات هم ورته وړاندې کیږي، خو هغه کسان چې قانوني اسناد نه لري، طبیعي ده، چې هغوی ته دولتي سبسایډي نه ورکول کېږي.»

نوموړي ویلي، چې د روغتيايي بیمې تر لاسه کولو لپاره دې افغان کډوال په دغه هېواد کې د قانوني مېشتېدو اسناد ترلاسه کړي.

همدارنګه نوموړی زیاتوي:«هغه کسان چې په ایران کې یې زده کړي کړې دي او یا هم روغتیايي اسناد ولري، که هغوی د اقامت اسناد ولري، روغتیايي خدمات ورکول کیږي.»

د ایران د روغتیا وزیر دا څرګندوني داسې مهال دي، چې ایران له تېرو څو میاشتو راهیسې د غیرقانوني افغان کډوالو د شړلو بهیر پیل کړی او تردې مهاله یې سلګونه زره افغانان بېرته افغانستان ته ستانه کړي دي.

د راپورونو له مخې، په ایران کې غیرقانوني کډوال یوازې په بیړنیو حالاتو کې په ډېره کمه کچه روغتیايي خدماتو ته لاسرسی لري او اوږدمهاله درملنې، جراحي خدماتو او بیمې ته یې لاسرسی محدود دی.

د کابل اوسېدونکې ګل بي بي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې ۳۵ کاله وړاندې په ځوانۍ کې له خپل خاوند سره پاکستان ته راغلې وه، خو اوس یې دلته ماشومان پیدا شوي او نن اړ اېستل کیږي، چې هر څه پرېږدي او بېرته افغانستان ته ستنه شي.

د ننګرهار اوسېدونکی رحمت االله له تېرو ۴۰ کلونو راهيسې له خپلې کورنۍ سره په پاکستان کې مېشت و.

هغه په پنجاب کې د جامو کاروبار کاوه او ژوند يې تر يوه بريده عادي روان و.

نوموړی وايي، « پي او ار د اوسېدو قانوني کارډ لرم، خو بيا هم له موږ سره داسې چلند کېږي لکه موږ چې ناقانونه يو».

د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ (یو اېن اېچ سي ار) د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال د جون تر ۳۰مې نېټې پورې په پاکستان کې له ۱۳ سوه زرو څخه زيات افغان کډوال مېشت ول.

د یادې ادارې په وینا، په دوی کې تر ټولو زيات افغان کډوال چې شمېر یې ۷۱۷ زره او ۵۱۰ تنه کېږي یوازې په خېبر پښتونخوا کې اوسېږي او پاتې نور د پاکستان په نورو سیمو کې مېشت دي.

د پاکستان حکومت د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې په مرسته افغان کډوالو ته د پي او آا کارډونه ورکړي دي.

دوه ورځې وړاندې د ملګرونو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنري له پاکستان څخه غوښتنه وکړه، چې د زیانمنو افغان کډوالو ایستل ودروي. دغې ادارې خبرداری ورکړی، چې د ښځو، نجونو او ناروغانو جبري ایستل کولی شی د اساسي بشري حقونو او خوندیتوب څخه سرغړونه وي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د پنجشنبې په ورځ له پاکستان څخه د هغو افغان کډوالو د شړلو پر پرېکړه اندېښنه وښوده، چې د اوسېدو لنډمهالي اسناد لري.

پاکستان په داسې حال کې دا پرېکړه کړې، چې په ظاهر یې له طالبانو سره اړیکې ډېرې ښې نه دي او ویل کېږي چې پاکستان دا کار له دې امله کوي څو د طالبانو پر واکمنۍ فشار زیات کړي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخي، په ۲۰۲۵ کال کې له ۲،۱ میلیونه څخه زيات افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي او یا جبري لېږل شوي دي.

له دې جملې څخه یې یوازې ۳۵۲ زره تنه له پاکستان څخه ایستل شوي دي.

ځايي سرچینو د یکشنبې په ورځ، د زمري پر ۱۹مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د نادعلي ولسوالۍ د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې مدیر ملا ضمیر هغه مهال د ناڅرګندو وسله والو له لورې په نښه شو، چې د هلمند امنیه قوماندانۍ ته پر لاره و.

برېدګر د پېښې له ځایه په تېښته بریالي شوي دي.

په هلمند کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ د یادې پیښې په اړه رسنیو ته څه نه دي ویلي.

په هلمند کې د طالبانو د نادعلي ولسوالۍ د نشه یې توکو پروړاندې د مبارزې مدیر داسې مهال وژل شوی، چې له تېرو پنځو میاشتو راهیسې طالبانو د نشه يي توکو د نیولو کمپاین پیل کړی او د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې تېره ورځ یې په دغه ولایت کې څه د‌پاسه ۹زره کیلوګرامه نشه يي توکو سوځولي او په تړاو یې له ۱۰۰ ډېر کسان نیولي دي.

امین حسین رحیمي د ایران دولتي اژانس ایرنا ته په خبرو کې ویلي، چې د افغان وګړو بېرته ستنېدل د اعزاز او درناوي په فضا کې ترسره کېږي او باید د ټولو دولتي او محلي ادارو له هڅو مننه وشي.

رحیمي زیاته کړې، چې افغان غیرقانوني مهاجر له څلورو لسیزو راهیسې د ایران د خلکو مېلمانه دي او په ستنولو کې یې هر ډول ناوړه چلند د قانون له مخې تعقیبېږي.

هغه ټینګار کړی، چې هېڅ هېواد د غیرقانوني اتباعو ننوتل نه مني او هر کډوال باید د هر هېواد د قوانینو او شرایطو په منلو سره قانوني لارې غوره کړي.

د تایباد ولسوال، حسین جمشیدي ادعا کړې، چې ټولې دولتي ادارې، خدماتي برخې، ولسي ډلې او امنیتي ځواکونه د دې لپاره کار کوي چې افغانان په درناوي سره ووځي او تر اوسه په دې برخه کې هېڅ هڅه نه ده سپمول شوې.

نوموړي زیاته کړه چې درې بندرونه ماهیرود په جنوبي خراسان کې، میلک په سیستان او بلوچستان، او دوغارون په خراسان رضوي کې د غیرقانوني افغان مهاجرو د ستنېدو لپاره ځانګړي شوي دي.

د هغه په وینا، د دوغارون له لارې د وتلو ټول بهیر له تنظیم نه تر ستنېدو پورې په دوه ساعتونو کې بشپړېږي او ۷۰ سلنه افغان غیرقانوني مهاجر دغه لار کاروي.

ایراني چارواکي داسې مهال د اخراج پرمهال له افغان کډوالو سره د ښه او له درناوي ډک چلند یادونې کوي، چې افغان کډوالو افغانستان انټرنشنل ته په خپلو پیغامونو کې د ایران د پولیسو او ادارو له چلند نه ګڼ شکایتونه کړي دي.