د اسراییل پوځ د یکشنبې په ورځ وویل، چې په غزه کې یې د یوه برید پر مهال د الجزیرې خبریال انس الشریف وژلی دی. د اسراییل پوځ د خپل دغه اقدام د توجیه لپاره یاد خبریال د غزې په سیمه کې د حماس د یوې څانګې مشر بللی دی.
د اسراییل د پوځ په یوه اعلامیه کې ویل شوي: «انس الشریف د حماس د یوې ترهګرې څانګې مشر و او د اسراییل د ملکي وګړو او د د دفاعي ځواکونو پر ضد د توغندیزو بریدونو د ترسره کولو مسوولیت یې درلود.»
د غزې ښار د الشفاء روغتون مسوولانو ویلي، چې د الجزیرې خبریال انس الشریف له خپلو درېیو همکارانو سره یوځای د اسراییل په برید کې په دې سیمه کې وژل شوی دی.
د الجزیرې شبکې لیکلي، چې ۲۸ کلن انس الشریف د یکشنبې په ورځ هغه مهال ووژل شو، کله چې د خبریالانو پر خیمې چې د روغتون د اصلي دروازې مخې ته وه، ډزې وشوې. د دې رسنۍ د راپور له مخې، انس الشریف چې د الجزیرې د عربي څانګې پېژندل شوی خبریال و، د شمالي غزې په اړه یې ډېر شمېر راپورونه چمتو کړي وو.
یادې رسنۍ دغه راز څرګنده کړې، چې محمد قریقه (خبریال)، ابراهیم ظاهر او محمد نوفل (د دې شبکې انځور او ویډيو اخیستونکي) هم د قربانیانو په ډله کې دي.
د الجزیرې شبکې په وروستیو کې د اسراییل پوځ په غزه کې د خپلو خبریالانو پر ضد د «تحریک د کمپاین» له امله وغندله.
د اسراییل د پوځ ویاند اویخای ادرعي په جولای میاشت کې په ټولنیزو رسنیو کې یوه ویډیو بیا خپره کړې وه، چې پکې الشریف د حماس د پوځي څانګې غړی بلل شوی و؛ دا ادعا د الجزیرې له لوري په کلکه د دروغو په توګه رد شوې ده.
د راپورونو له مخې، په غزه کې د جګړو له پیل راهیسې څه باندې ۲۳۰ خبریالان وژل شوي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې څه موده مخکې د فلسطین د خبریالانو اتحادیې دا وژنې د رسنیو د غلي کولو یوه منظمه هڅه بللې وه.
د ایران ولسمشر په یوه ناسته کې پر خبرو اترو ټینګار کړی او وايي، د خبرو نه کولو صورت کې [اسراییل او امریکا] بیا راځي او برید کوي. پزشکیان په خپلو خبرو کې وویل، « خبرې نه کوې؟ ښه، نو څه غواړې؟ غواړې وجنګېږې؟ ښه، راغی او ویې ویشتې؛ اوس چې بیا هرڅه جوړ کړو، بیا راځي بیا [مو] ولي».
د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د یکشنبې په ورځ، د زمري پر ۱۹مه، د دغه هېواد د رسنیو له مدیرانو سره په یوه ناسته کې وویل، چې « یار او سر » دواړه نه شي کېدای او چې استقلال او خپلواکي ساتل غواړي، بندیزونه به هم زغمل کیږي.
هغه وویل، چې د اسلام سپارښتنه ده، چې که دښمن سوله وړاندیز کوي، باید له خبرو اترو ډار ونه شي.
د پزشکیان پر خبرو ددغه هېواد سپاه پاسداران ته نږدې خبري اژانس تسنیم تبصره کړې او د هغه د خبرو اترو ویډیو یې خپره کړې ده. اژانس ویلي، چې دا خبرې دښمن هم اوري.
دغه اژانس په خپله تبصره کې ویلي، چې « ښاغلیه پزشکیان! داسې خبرې او خپله کمزوري ښودل د هغې مذاکرې لار هم بندوي چې تاسې پرې باور لرئ او دا د ملي ګټو په زیان دي».
پزشکیان وايي، چې دوی د خپل مشر له مشورې پرته هیڅ کار نه کوي، خو هرڅه چې د هېواد او خلکو په ګټه وي، باید ترسره شي.
د امریکا د ناروغیو د کنټرول او مخنیوي مرکز وايي، د کرونا ویروس نوې بڼه چې «سټراټوس» نومېږي، په دغه هېواد کې په چټکۍ خپرېږي. د نړیوالو معلوماتو له مخې، په دغه ویروس د اخته کېدو کچه د می په لومړیو کې ۷،۴ سلنه وه، خو اوس په ۳۸ هېوادونو کې ۲۲،۷ سلنې ته رسېدلې.
هغه ایالتونه چې د دغه ویروس لوړه کچه پکې ثبت شوې،الاسکا، کالیفورنیا، کولراډو، نیواډا او یوتا دي.
که څه هم د کوویډ–۱۹ له امله د روغتونونو بیړنيو څانګو ته د مراجعې کچه په ټولیز ډول ټیټه ده، خو د تېرې اونۍ په پرتله یې زیاتوالی ښودلی دی.
دغه نوې بڼه لومړی ځل د جنوري په میاشت کې د جنوب ختیزې اسیا په یوه برخه کې وپېژندل شوه.
بریتانیا، فرانسه، جرمني، هسپانیا، ایټالیا، بلجیم، هالېنډ، پرتګال او سویډن هم ورته پېښې موندلې دي.
د روغتیا نړیوال سازمان دا نوې بڼه کروناپه خپل څارنوملړ کې شامله کړې ده.
اوسنۍ څېړنې ښيي چې د دې ناروغۍ خپرېدل د پخوانۍ کرونا د موسمي خپرېدا له ډول سره توپیر لري.
پخوا د کوویډ پېښې زیاتره د ژمي په میاشتو کې کېدې، خو اوس شواهد ښيي چې دا ډول په دوبي کې هم خپرېدای شي.
د دې بدلون لاملونه لا تر اوسه په بشپړه توګه نه دي روښانه، خو کېدای شي د ویروس په جوړښت کې بدلون، د موسمونو له مخې د انسانانو چلند، یا د ناروغیو پر وړاندې د ټولنې د وګړو د معافیت کموالی یې لامل وي.
په دې ناروغۍ کې تبه یا رېږدېدل، ټوخی، د ساه لنډوالی، د ستوني خوږ یا خارښت، د پزې بهېدل یا بندېدل، د خوند یا بوی له لاسه ورکول، ستړیا، د غړو یا بندونو درد، سردرد او زړه بدوالی شامل دي.
ځینې ناروغان د غږ خرابېدو شکایت هم کوي.
په شدیدو حالاتو کې ساتنګي، د سینې درد یا فشار، ناڅاپي ګډوډي، زر نه ویښېدل، یا د شونډو، نوکانو او پوستکي د رنګ بدلون سملاسي طبي پاملرنې ته اړتیا لري.
نن (د زمري ۱۹مه) د زمري نړۍواله ورځ ده. دغه ورځ هر کال (د زمري په ۱۹مه) د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې نمانځل کېږي. د دغې ورځې د نمانځلو موخه د زمريانو د ژوندي پاتې کېدو لپاره د خلکو د پوهاوي لوړول او د ناقانونه ښکار او قاچاق مخنیوی ښودل شوی.
زمریان د وحشي ژوو په نړۍ کې د ځواک، زړورتيا او ښايست نښه بلل کېږي، چې تر ډېره په افریقا او د اسیا په ځینو سیمو کې په طبیعي ډول مېشت دي.
په لومړي ځل د زمري د نړۍوالې ورځې د نمانځنې فکر په ۲۰۱۳ زېږديز کال کې په هند کې د ځنګلي او وحشي ژوو د ساتنې د برخې فعالانو لهخوا وړاندې شو او په رسمي ډول یې د زمري میاشتې ۱۹مه نېټه د زمري نړۍوالې ورځې په نوم ونوموله.
له هغه وروسته بیا دغه ورځ هرکال د زمري د ژغورنې لپاره د لاهمغږۍ په موخه د مدني ټولنو او چاپېریال ساتنې بنسټونو له لوري په پراخه کچه نمانځل کېږي.
د راپورونو پربنسټ؛ په تېرو څو لسيزو کې د زمريانو شمېر په نړۍ کې په چټکۍ سره راکم شوی او په تېرو سلو کلونو کې د وحشي زمريانو شمېر له ۲۰۰زرو څخه تر ۲۰زرو راټيټ شوی دی.
د دغه وحشي ژوي د کمېدو مهم لاملونه ښکار، د طبيعي ځايونو له منځه تلل او د وحشي ژویو ساتنې ته نه پاملرنه ښودل شوې ده.
په افغانستان او بیا په ځانګړې توګه د سوېل او ختیځو سیمو په دښتو او ځنګلونو کې هم پخوا زمریان ډېر وو؛ خو د وخت په تېرېدو یې نسل د څو لسيزو جګړو، د طبيعي چاپېريال د ويجاړۍ او د ښکار له امله لهمنځه ولاړ.
د وحشي ژوو او د چاپېریال ساتنې برخې پوهان وايي، چې د دغه ژوو ساتنه د ټولو ګډ مسوولیت دی او که دې مسلې ته جدي پام ونشي؛ نو ښايي د وخت په تېرېدو نور ژوي هم چې د چاپېریال د برابرۍ لپاره خورا مهم دي، لهمنځه ولاړ شي چې بیا به یې زیان ټول طبیعت ته اوښتی وي.
د غزې په تړاو د نتنیاهو د نوي پلان پر ضد د شنبې په ماښام (د زمري په ۱۸مه) په تل ابیب کې زرګونه اسراییلیانو لاریون وکړ او ورسره یې د برمته شویو کسانو د تبادلې غوښتنه هم وکړه. د دغه لاریون سمبالوونکي وايي، په دغه لاریون کې لسګونه زره کسانو ګډون کړی وو.
د راپورونو له مخې، د برمته شویو اسراییليانو د کورنیو غړو د دغه لاریون په ترڅ کې هڅې کولې چې له تل ابیب سره نښلېدونکې اصلي لارې بندې کړي، خو پولیسو یې مخنیوی کړی دی.
د رویټرز د راپور له مخې، په اسراییل کې د عامه نظر پوښتنو له مخې، ډېری اسراییلیان په غزه کې د جګړې د سمدستي پایته رسېدو ملاتړ کوي، څو ورسره پاتې ۵۰ برمته شوي اسراییلیان ازاد شي. اسراییلي چارواکي باور لري چې شاوخوا ۲۰برمته شوي کسان به لا هم ژوندي وي.
د اسراییل امنیتي کابینې پرېکړه کړې، چې په غزه کې به خپل عملیات پراخ کړي او ورسره به غزه هم لاندې کړي، خو دغه پرېکړه ګڼ غبرګونونه پارولي دي او ځینو لوېدیځوالو بیا اسراییل ته د وسلو د لېږلو بهیر هم درولی دی.
ویل کېږي، چې د اسراییل کابینه به د یکشنبې په ورځ (د زمري په ۱۹مه) په غزه کې د پراخو عملیاتو په تړاو وروستۍ رایه ورکړي.
دغه لاریون په داسې حال کې دی، چې د اسراییل د «کان» په نوم یوې خبري شبکې د خپلو سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې واشنګټن او نور منځګړي پر حماس او اسراییل فشار راوړي څو په غزه کې د جګړې د درېدو لپاره د خبرو مېز ته وګرځي.
له دې سره سم، د حماس د مشرتابه یوه غړي ویلي، دمګړی په غزه کې د جګړې د څرنګوالي په تړاو په قطر او یا هم مصر کې هېڅ ډول خبرې نشته، خو په وینا یې حماس لا هم د جګړې د درېدو لپاره له منځګړو سره په اړیکه کې دی.
مصر، قطر او امریکا د یادې جګړې د درېدو لپاره منځګړیتوب کوي او په دې موده کې یوازې د لنډ مهال لپاره دوه ځلې اوربند شوی، خو په دې نږدې راتلونکې کې په بشپړه توګه د دغې جګړې د درېدو څه څرک نه لیدل کېږي.
د اسراییل او غزې تر منځ جګړه د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر پر ۷مه هغه مهال پیل شوه، چې حماس پر اسراییل توغندیز بریدونه وکړل او په دغو بریدونو کې شاوخوا ۱۲۰۰ کسان ووژل شول او حماس جنګیالیو ۲۵۱ کسان له اسراییله غزې ته ولېږدول او تر اوسه د خبرو له لارې یو شمېر برمته شوي کسان د دواړو لوریو تر منځ تبادله شوي، خو لا هم ویل کېږي ځینې کسان له حماس سره بندیان دي او ځينې یې ښايي مړه شوي وي.
پر غزې د اسراییل په بمباریو او بریدونو کې بیا څه باندې ۶۱ زره فلسطینیان وژل شوي او لسګونه زره نور ټپيان شوي دي.
د طالبانو له لوري د افغان الاصله امریکایي وګړي محمود شاه حبیبي له نیولو درې کاله پوره کېږي. رويټرز د هغه د نیولو او د طالبانو له خوا پرې د لګول شویو تورونو په اړه اسناد ارزولي، له امریکایي چارواکو سره یې خبرې کړي او تازه معلومات یې خپاره کړي دي.
طالبانو حبیبي د القاعده د پخواني مشر د وژنې او له هغه شرکت سره د سي ای اې د احتمالي اړیکو په تړاو نیولی، چې نوموړي پکې کار کاوه.
حبیبي د «ای ار اېکس» په نوم په یوه خصوصي شرکت کې کار کاوه. دې شرکت په کابل کې د موبایل ټاورونو او د نظارتي کامرو د نصب په برخه کې فعالیت درلود.
د امریکایي سرچینو په وینا، دغه شرکت امنیتي کمرو ته د سي ای اې لاسرسی په کابل کې د القاعدې د پخواني مشر اېمن الظواهري په پیژندلو او وژلو کې مهم رول لوبولی دی.
رویټرز له یو شمېر پخوانیو او اوسنیو امریکایي چارواکو سره مرکې کړي او د حبیبي په اړه یې د امریکا د حکومت ځینې اسناد هم کتلي دي.
د ۱۴۰۱ کال د زمري په ۹مه امریکايي بې پیلوټه الوتکو د کابل د شېرپور د ډيپلمات کېشتې په سیمه کې پر هغه ودانۍ برید وکړ، چې اېمن الظواهري پکې اوسېده او هغه یې وواژه.
له پېښې دوې ورځې وروسته د زمري په ۱۱مه د امریکا پخواني ولسمشر جوبایډن د اېمن الظواهري وژل تایید کړل.
جو بایډن وویل، د امریکا استخباراتي ادارو د القاعدې د مشر پټنځای کشف کړی و.
له دې برید وروسته طالبانو محمودشاه حبیبي چې یو افغان-امریکایي وګړی دی، په کابل کې ونیوو.
په راپور کې راغلي، چې د طالبانو استخباراتي ځواکونو د ښاغلي حبیبي موټر چې یو لندکروزر وو، محاصره کړ.
هم مهاله، نور طالبان د هغه اپارتمان ته ننوتل، دروازه یې ماته کړه، د هغه لیپ ټاپ او اسناد یې له ځان سره یووړل.
د څو اسنادو او شواهدو له مخې چې د امریکا حکومت ترلاسه کړي او رویټرز هم لیدلي دي، د طالبانو استخباراتو د حبیبي او د هغه د موټر چلوونکي سترګې ور تړلي، دواړه یې د موټر شاته وغورځول او له ځان سره یې یوړل.
۳۷ کلن حبیبي د افغانستان د ملکي هوايي چلند پخوانی مشر و. هغه په یوه خصوصي شرکت کې کار کاوه او د امریکا او کابل ترمنځ یې تګ راتګ کاوه. هغه په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته د امریکا تابعیت ترلاسه کړ.
طالبانو د محمودشاه حبیبي نیول کېدل رد کړي دي. د طالبانو ویاند تېره میاشت ویلي، چې دوی د حبیبي د کورنۍ په غوښتنې سره له ټولو اړوندو ادارو څخه پوښتنه کړې، خو هېڅ داسې نښه نه شته، چې وښيي حبیبي د طالبانو اړوند کوم ارګان نیولی وي.
خو دا موضوع د نورو شواهدو او اسنادو سره لکه د حبیبي د موبایل له معلوماتو سره چې یوه پخواني او یوه اوسني امریکایي چارواکي رویټرز ته ورکړي، په ټکر کې ده.
د طالبانو دا انکار د اف بي ای لپاره چې هڅه کوي حبیبي خوشې کړي، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت لپاره یوه ستونزه ګرځېدلې ده.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د حبیبي بندي ساتل د افغانستان سره د اړیکو د پراخولو پر وړاندې لوی خنډ دی.
د محمودشاه حبیبي ورور د امریکا د مرکزي استخباراتو ادارې (CIA) سخته غندلې، چې ولې د هغه د ورور د خوشې کولو لپاره اقدام نه کوي.
د هغه کورنۍ وايي، چې سي ای اې د طالبانو له استخباراتو سره تماس لري؛ خو دا اړیکې یې د حبیبي د ازادولو لپاره نه دي کارولې.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د بهرنیو هېوادونو په زندانونو کې د نیول شویو امریکایانو خوشې کول خپل لومړیتوب ګڼي او تر دې دمه یې لسګونه کسان له افغانستان، روسیې او وینزویلا خوشې کړي دي؛ خو د حبیبي قضیه تر ټولو ستونزمنه شوې ده.
په هغه وخت کې امریکایي چارواکو خبریالانو ته ویلي وو، چې د القاعدې د مشر وژنه د سي ای اې عملیات وو. امریکایي سرچینو رویټرز ته ویلي، حبیبي په دې پلان خبر نه و او کله چې اېمنالظواهري ووژل شو، حبیبي له دوبۍ نه کابل ته په یوه کاري سفر تللی او بیا ونیول شو.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند رویټرز ته ویلي: «موږ پوهېږو چې طالبانو شاوخوا درې کاله مخکې محمود شاه حبیبي تښتولی او موږ د هغه سمدستي خوشې کېدل غواړو.»
یو کس چې د حبیبي ملګری او له هغه سره نیول شوی و؛ خو وروسته خوشې شو ویلي، چې حبیبي یې د طالبانو د عمومي استخباراتو په مرکز کې لیدلی.
نوموړی وایي، له حبیبي څخه دا پوښتنه کېده چې ایا سي ای اې ته کار کوي او که د اېمن الظواهري په وژنه کې لاس لري؟
د طالبانو په استخباراتو کې د حبيبي ټلیفون
د اوسنیو او پخوانیو امریکایي چارواکو په وینا، د ۲۰۲۳ کال د جون او اګست په میاشتو کې د امریکا حکومت معلومه کړه، چې د محمودشاه حبیبي موبایل ټلیفون د طالبانو د عمومي استخباراتو په مقر کې فعال شوی و.
یوه امریکایي چارواکي رویټرز ته ویلي، چې دا شواهد طالبانو ته هم سپارل شوي دي.
د ټرمپ حکومت د هغه د خلاصون لپاره خپلې هڅې ډېرې کړې دي او ان د هغه د موندلو او نیولو په بدل کې یې د پنځه میلیونه ډالرو جایزه اعلان کړې ده.
د حبیبي ورور احمد وايي: «زموږ کورنۍ ته یوه نوې هیله پیدا شوې، چې د ټرمپ ټیم به بریالی شي.»
هغه وایي که د «ای ار اېکس» شرکت یا سيای اې حبیبي ته خبرداری ورکړی وای، چې د الظواهري تر وژلو وروسته کابل ته تګ خطرناک دی، نو هغه به هېڅکله د عملیاتو څخه څلور ورځې وروسته کابل ته نه وای تللی.
احمد رویټرز ته وویل: «هېچا هغه ته څه ونه ویل، نه شرکت، نه سي ای اې، نه بل څوک. نو ځکه بېرته افغانستان ته ولاړ.»
د امریکا حکومت رسما حبیبي یو یرغمل ګڼي، ځکه چې نه د هغه نیول رسما منل شوي او نه هم د ساتلو ځای یې مشخص شوی دی.
د امریکا د فدرالي پلټنو ادارې رویټرز ته ویلي، چې له خپلو شریکانو او د حکومت له بېلابېلو ادارو سره چې د یرغمل شویو د خلاصون لپاره کار کوي، په ګډه هڅه کوي او ژمنه کوي چې حبیبي بېرته خپلې کورنۍ ته راولي.
طالبانو تېر کال هغه وړاندیز رد کړی و، چې له مخې یې غوښتل شوی و حبیبي د ګوانتانامو له وروستي افغان بندي محمد رحیم افغان سره تبادله شي.
یوه امریکایي چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط ویلي: «موږ هم هڅه وکړه چې طالبان وهڅوو او هم دا چې فشار پرې راوړو، خو طالبانو عملا یو دېوال درولی دی.»
په موبایل ټاورونو کې د کامرو نصب او د اېمنالظواهري وژل
د اوسنیو او پخوانیو امریکایي چارواکو په وینا، سي ای اې د اېمنالظواهري پر وړاندې د عملیاتو پر مهال د «ای سي جي» په نوم شرکت ته نفوذ کړی و، چې دا شرکت د «ای ار اېکس» فرعي شرکت دی.
دغه شرکت په کابل کې د موبایل ټاورونو د نصب قرارداد درلود او د دغو ټاورونو د خوندي ساتنې لپاره ورباندې د نظارتي کامرو (CCTV) نصب شوی و.
له دغو کامرو څخه یوه هغه کور ته نږدې وه، چې د کابل د ډیپلوماتمېشتې سیمې په زړه کې پروت و او ویل کېږي، چې د طالبانو د کورنیو چارو د وزیر سراجالدین حقاني د استوګنې ځای و.
دغه کور د امریکا او برېتانیا له تړل شویو سفارتونو سره ډېر نږدې و.
سرچینو ویلي، چې هغه کامرې سي ای اې ته یوه ویډیو استولې وه، چې په دغه کور کې د اېمنالظواهري شتون یې تاییداوه. همدې کار سي ای اې سره مرسته وکړه، چې پر الظواهري هغه مهال دوه توغندي وتوغوي، کله چې هغه کړکۍ ته راوتلی و او هغه ووژني. د هغه مېرمن او کورنۍ په دې برید کې ژوندي پاتې شول.
که څه هم د بایډن د حکومت چارواکو هغه مهال د CIA د بېپیلوټه الوتکې عملیات تشریح کړل، خو د ځمکنيو عملیاتو جزیات لکه د کامرې شتون او د الظواهري په پېژندلو کې د هغه رول نه و افشا شوی.
د محمود شاه حبیبي نیول
د حبیبي ورور احمد ویلي، چې د نیول کېدو په ورځ حبيبي د کابل په شېرپور کې په خپل کور کې و او خپل وسایل یې ټولول ترڅو بېرته نیو جرسي ته لاړ شي.
هغه زیاته کړه، چې د ځایي وخت غرمه مهال د «ای سي جي» شرکت له دفتر څخه ورسره اړیکه ونیول شوه او ورته ویې ویل، چې طالبانو یې پر دفتر یرغل کړی دی.
د احمد په وینا، حبیبي خپلې خور ته وویل چې باید لاړ شي؛ خو دلیل یې نه و ورته ویلی. همدا چې هغه موټر ته وخوت، طالبانو سمدستي ونیوو.
څو دقیقې وروسته، یو کس چې ځان یې د طالبانو د استخباراتو غړی معرفي کړ، د اپارتمان دروازه وټکوله، د حبیبي خور دروازه نه پرانیستله او ورته ویې ویل، چې د طالبانو د قوانینو له مخې باید په کور کې یو بالغ نارینه خپلوان موجود وي.
احمد او یو بل شاهد وایي، چې طالبانو دروازه ماته کړه، کور ته ننوتل او د حبیبي لپټاپ یې لټاوه. کله چې طالبان په پنځو موټرو کې راغلل، په سړک کې ګڼه ګوڼه راټوله شوه. طالبانو سړک وتاړه او د حبیبي موټر یې محاصره کړ، بیا یې هغه له ځانه سره یووړ.
د طالبانو استخباراتو د «ای سي جي» ۳۰ نور کارکوونکي هم ونیول، خو له حبیبي او یو بل کس پرته یې نور خوشې کړل.
د هغو اسنادو له مخې چې رویټرز کتلي، داسې ښکاري چې د طالبانو د مخابراتو وزارت د حبیبي د نیول کېدو موضوع تایید کړې او ویلي، چې هغه د طالبانو د استخباراتو په اداره کې بندي دی.
د محمودشاه حبیبي ژوندلیک
محمودشاه حبیبي د افغانستان په سوېل کندهار ښار کې زېږېدلی دی او د یوې کورنۍ له اتو اولادونو څخه یو دی. دی او د هغه کورنۍ د کابل په کارته پروان سیمه کې لوی شوي دي.
پر انګلیسي ژبې تسلط دا زمینه ورته برابره کړه، چې په ۲۰۰۸ کال کې د ملګرو ملتونو د هوايي چلند ادارې (ICAO) په کابل دفتر کې دنده تر لاسه کړي.
له ۲۰۱۱ څخه تر ۲۰۱۳ پورې یې د امریکا د فدرالي هوايي چلند ادارې (FAA) لپاره د امریکا په سفارت کې کار کاوه.
تر هغه وروسته د پخواني افغان حکومت د هوايي چلند د وزارت مرستیال وزیر وټاکل شو او د افغانستان د هوایي ترافیک د کنټرول سیسټم له امریکا څخه کابل ته د انتقال په بهیر کې یې مهم رول ادا کړ.
حبیبي په ۲۰۱۷ کال کې د افغانستان د ملکي هوايي چلند د ادارې رییس شو او تر ۲۰۱۹ پورې په همدې دندې پاتې شو.
په ورته وخت کې هغه د امریکا د فلوریډا ایالت د «امبری ریدل» په نوم د هوايي چلند په برخه کې د ماسټرۍ سند هم تر لاسه کړ.
په ۲۰۱۹ کې یې استعفا وکړه او د «ای آر اکس» شرکت سره یوځای شو تر څو د کابل نړیوال هوايي ډګر د مدیریت قرارداد ترلاسه کړي.
حبیبي د کابل او امریکا ترمنځ سفر کاوه او په ۲۰۲۱ کال کې یې د امریکا د تابعیت لپاره د پنځه کلنې استوګنې اړتیا ټولټال ۳۰ میاشتې پوره کړې.
کله چې امریکایي ځواکونه د ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې له افغانستان څخه وتل، حبیبي په کابل کې و.
هغه د ۲۰۲۲ کال د اګست په ۴مه له دوبۍ څخه کابل ته ولاړ، وروسته له هغې چې په قطر کې یې له خپلې کورنۍ سره ولیدل. کورنۍ یې هلته د امریکا د نظامي اډې په تمه د کډوالۍ ویزې لپاره منتظر و؛ خو یوه اوونۍ وروسته ونیول شو.
د حبیبي مېرمن، لور، مور او پلار چې تر اکټوبر میاشتې پورې په قطر کې د ویزې په تمه وو، وروسته کالفورنیا ته ولاړل او له هماغه وخته تر ننه د حبیبي په اړه هېڅ خبر نه لري.
یو امریکایي چارواکی وايي، چې د حبیبي د قضیې حل د طالبانو لپاره تر ټولو ساده لاره ده، چې له امریکا سره خپلې اړیکې ښه کړي.
له هغه وخته چې حبیبي نیول شوی، طالبانو څلور نور امریکایان هم نیولي؛ خو بېرته یې خوشې کړي دي.