د روغتیايي مرکزونو د څارنې لړۍ؛ طالبان وایي، په ولایتونو کې هم د څارنې دغه لړۍ پيلوي

دغه وزارت نن دوشنبه (د زمري ۲۰مه) پر اېکس پاڼه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ليکلي، له دې ډلې یوه برخه یې صادرات وو چې وچه مېوه او د انارو جوس په‌کې شامل دي.

د خبرپاڼې له مخې؛ دغه راکړه ورکړه د اقینې، حیرتان، خواف او تورې غونډۍ له لارو شوې ده. په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه انتقالات د زمري میاشتې له ۱۰مې نېټې څخه نیولې د همدې میاشتې تر ۱۶مې نېټې پورې شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې له دې لارې خلکو ته د کار زمینه هم برابره شوې ده؛ خو دا یې نه دي ویلي، چې څومره خلکو ته او په کومه برخه کې د کار زمینه برابره شوې ده.

که څه هم طالبان هره ورځ له بهرنیو هېوادونو سره د راکړې ورکړې خبرونه خپروي؛ خو له بلې خوا بیا خلک شکایت کوي، چې مالونه یې بازار نه لري او مالیات پرې لوړ شوي دي. یوشمېر سوداګر بیا شکایت کوي، چې وېزې په ځنډ ورکول کېږي.

د دغې جبهې د سیاسي کمېټې مشر داوود ناجي پر اېکس پاڼه لیکي، چې «د ازادۍ جبهه د جنګي اصولو، ولسي وګړو او عامه تاسیساتو خوندیتوب ته ژمنه ده.» ښاغلي ناجي زیاته کړې: «د طالبانو د واکمنۍ له امله وېره او سانسور د دې لامل شوی، چې حقایق تحریف شي.»

د یوناما په تازه راپور کې په مزارشریف ښار کې د ماین چاودنو پېښې ثبت شوې دي. د یوناما په وینا؛ په مزار شریف کې (د اپرېل په ۷مه نېټه) د یوې رېکشا په چاودنه کې درې کسان ټپیان شوي، چې یادې جبهې د چاودنې مسوولیت منلی دی.

دارنګه (د اپرېل په ۹مه نېټه) ورته چاودنه شوې او څلور کسان یې ټپیان کړي، چې دا پېښه هم دغې ډلې ته منسوبه شوې ده. (د اپرېل په ۱۴مه نېټه) یوه بله چاودنه شوې، چې له امله یې یو ولسي وګړی وژل شوی او لس نور ټپیان شوي وو؛ خو د دغې پېښې مسوولیت هیڅ یوې ډلې نه‌دی منلی.

یوناما تر دې وړاندې هم په خپل درې میاشتني راپور کې ویلي و، چې د جنورۍ او مارچ میاشتو ترمنځ د داعش، ازادۍ جبهې او نورو وسله‌والو ډلو په بریدونو کې یو شمیر ولسي وګړو ته تلفات اوښتي دي.

د ازادۍ جبهه هغه وسله‌واله ډله ده، چې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له دویمې واکمنۍ سره فعاله شوې او د افغانستان په ځينو سیمو کې یې د طالبانو پر ضد وسله‌وال عملیات کړي دي.

د بلخ ولایت د امر بالمعروف مشر شیخ عبیدالله حقاني ویلي:« دغه شخص د خدای د موجودیت او احد غزا په اړه ګډې وډې خبرې کړې دي او په دې ډول یې اسلامي مقدساتو ته سپکاوی کړی دی.»

ښاغلي حقاني ادعا کړې:« جمشید په یوه مجلس کې ويلي، که رښتیا خدای موجود وای؛ نو اوس به د فلسطین په غزه کې ماشومان له لوږې نه مړه کېدای. جمشید دا هم ويلي، چې د اسلام پېغمبر د احد په غزا کې خپله ډال لاره؛ خو نور ځوانان یې له ډال پرته له ځان سره جکړې ته بوولي وو.»

د طالبانو د دغه ریاست په وینا؛ د جمشید دوسیه تر لومړنیو څېړنو وروسته د دغه ولایت عدلي او قضايي ادارو ته سپارل شوې ده.

تر دې مهاله د جمشید له‌خوا څه نه‌دي ویل شوي؛ خو حقوق‌پوهان اندېښنه ښيي او وايي، چې طالبان تر ډېره تورنو کسانو ته اجازه نه ورکوي چې ځان ته مدافع وکیل ونيسي؛ نو له دې امله د دې شونتیا شته، چې بې‌ګناه کس هم مجرم وبلل شي.

تر دې مخکې د طالبانو ابتدایه محکمې د پکتیکا ولایت استاد عبدالعلیم خاموش « د اسلام پیغمبر او اسلامي مقدساتو ته د سپکاوي په تور» د مرګ په سزا محکوم کړی و.

له بل پلوه پرون یوناما هم په خپل درې میاشتني راپور کې د طالبانو ځینو سزاګانو ته ګوته نیولې او ویلي یې وو، چې په تېرو درېیو میاشتو کې په عام محضر کې د طالبانو سزاګانې ډېرې شوې دي.

دغې ادارې سي‌بي‌سي نیوز ته ویلي، چې د کډوالۍ نړۍوال سازمان او د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ سره په همغږۍ یې له تاجکستان سره خبرې کړې دي.

د راپور له مخې؛ کاناډايي چارواکي غواړي ډاډ ترلاسه کړي، چې دغه افغان کډوال په تاجکستان کې خوندي دي او ملاتړ یې کېږي.

دغه وزارت زیاته کړې، چې طالبان د افغانستان د مشروع حکومت په توګه نه پېژني او دغه ډله اوس هم د دوی له‌خوا د ترهګرو ډلو په نوملړ کې شامله ده.

د کاناډا د کډوالو، پناه غوښتنې او تابعیت چارو وزارت دا هم ویلي، چې دوی په تاجکستان، پاکستان او ایران کې د افغان پناه‌‌غوښتونکو وضعیت څاري.

د افغانستان-کاناډا د شورا بنسټ‌ اېښودونکی رفیع فردوس وايي، چې په تاجکستان کې دا مهال شاوخوا ۳۰۰۰ افغانان اوسېږي او غواړي چې له هغه ځایه کاناډا ته ولاړ شي. د دغې شورا مشر د کاناډا له حکومته غوښتي، چې د دوی غوښتنلیکونو یا د دوسیو څېړلو ته دې لومړيتوب ورکړي.

نوموړي دغه څرګندونې د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته په یوه غږیز پیغام کې کړې دي.

په دوحه کې د طالبانو سفیر سهیل شاهین وايي:« موږ پر افغانستان په بشپړ ډول واکمن یو، امن مو راوستی او خلک عادي ژوند لري؛ نو په دې اساس دا څوکۍ زموږ حق دی.»

نوموړي په دغه غږیز پیغام کې ویلي، ځينې هېوادونه د دغې څوکۍ ځنډول او پر طالبانو د نورو بندیزونو لګول د فشار الې په توګه کارولي دي او دغه ډول فشارونه لاهم دوام لري چې دا «اصولي چلند» نه‌دی.

هغه زیاته کړې، چې د دوی حکومت د نړۍ په ۴۱ هېوادونو کې دفترونه او استازي لري او د روسیې له‌خوا په رسميت پېژندل شوی دی.

که څه هم طالبانو په وار، وار د دغه څوکۍ د ترلاسه کولو غوښتنه کړې ده؛ خو ملګري ملتونه او نور بشري سازمانونه طالبان د بشري حقونو په سرغړونه تورنوي او دغه څوکۍ تر دې مهاله د افغانستان د تېر جمهوریت د استازي په واک کې ده.