طالبانو ملا نصرالدین د کابل د ترافیکو رییس ټاکلی

د طالبانو سفارت د پنجشنبې په ورځ، د زمري پر ۲۳مه وویل، چې «د پاکستان د اسلامي جمهوریت د ۷۹مې کلیزې په مناسبت د پاکستان حکومت او ولس ته خپلې صمیمانه مبارکۍ وړاندې کوي».
سفارت ویلي، « موږ یو ځل بیا خپل ټینګ ژمن توب څرګندوو چې د دواړو هېوادونو د ملګرتیا او همکارۍ اړیکې به نورې هم پیاوړې کړو او د سیمې د سولې، ثبات او هوساینې د ګډو هیلو د پوره کېدو لپاره به په ګډه کار وکړو».

طالبان په داسې حال کې دا پیغام خپروي چې په کور دننه او بهر پرې تورونه لګول شوي چې د دوی سیاسي او پوځي بریاوې د پاکستان د پراخ ملاتړ پایله وې.

د اګست ۱۴مه د هندوستان د ویش ورځ ګڼل کیږي، چې پاکستان د یوه نوي دولت او هېواد په توګه رامنځته شو او هر کال دغه ورځ په دغه هېواد کې د ازادۍ د ورځې په نامه نمانځل کیږي.

دغه سازمان وایي چې له تېرو څو ورځو راهیسې یې د هغو افغان خبریالانو د ملاتړ لپاره کمپاین پیل کړی چې په ایران او پاکستان کې د جبري ایستنې له ګواښ سره مخ دي.

د کمپاین موخه د نړیوالې ټولنې پام رااړول، د جبري شړلو مخنیوی او خبریالانو ته د خوندي هېوادونو د لېږد پروسه ګړندۍ کول بلل شوي.

د سازمان مشر حامد عبیدي افغانستان انټرنشنل ته وویل: «په ډېر افسوس سره چې افغان خبریالان په پاکستان او ایران کې په ډېر بد حالت کې ژوند کوي، دوی د جبري ایستنې له ګواښ سره مخ دي، نو موږ دا کمپاین پیل کړ ترڅو ټول پکې ونډه واخلي او د خبریالانو ملاتړ وکړي».

تازه پېښې ښيي چې د پاکستان امنیتي ادارو ځینې افغان خبریالان په زور اېستلي دي.

د امنیتي اندېښنو له امله ددغو خبریالانو نومونه نه دي په ډاګه شوي.

یوې سرچینې، چې نه غواړي نوم یې خپور شي، افغانستان انټرنشنل ته وویل: «پرون د اګسټ په ۱۳ هم یو افغان ژورنالیسټ په اسلام اباد کې د پولیسو له لوري نیول شوی و، خو وروسته په اسلام اباد کې د ژورنالیستانو د ټولنو په همکارۍ خوشې شو».

افغانې خبریالې یاسمین یقین نبي‌زاده چې ددغه کمپاین ملاتړ کوونکې ده، افغانستان انټرنشنل ته وویل: «موږ له ملګرو ملتونو او هغو هېوادونو چې کډوال مني، غواړو چې د خبریالانو ملاتړ وکړي. مخکې له دې چې هغوی د جبري شړلو، نیول کېدو، شکنجې یا مرګ له ګواښ سره مخ شي، د قضیو بهیر باید چټک کړي او خوندي هېوادونو ته یې ولېږدوي».

حسینه رفیع، بله افغان خبریاله او د بشري حقونو فعاله وايي، «څلور کاله کیږي چې په افغانستان کې د خبریالانو پر وړاندې تاوتریخوالی روان دی، ډېر خبریالان نیول شوي، وهل شوي او شکنجه شوي دي، موږ چې له ګواښ سره مخ وو ایران او پاکستان ته کډوال شوي یو، دلته هم له جبري ایستنې سره مخ یو، او د کمپاین هدف دا دی چې خبریالي جرم نه دی او زموږ ژوند دې خوندي شي».

د کمپاین تنظیموونکي تمه لري چې نړیوال سازمانونه، مدني ټولنې او د بیان د ازادۍ ملاتړي هېوادونه به د افغان خبریالانو د خوندیتوب لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

له کندهار نه سرچینو د پنجشنبې په ورځ، د زمري پر ۲۳مه، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې له دوشنبې راهیسې په ښار کې د پاکوالي او صفايي کارونه پیل شوي او د ښاروالۍ کارمندان په بېلابېلو برخو کې بنرونه ځړوي.

سرچینې وايي، په غونډه کې د کابل ښاروال او نورو کسانو هم ګډون درلود او هبت الله ویلي، چې د زمري ۲۴مې لپاره باید په ټولو ښارونو کې د دوی په اصطلاح «ترتیب»برابر شي.

د سرچینو په وینا، په کابل کې میشت چارواکي ظاهرا د لګښتونو له امله په پرتمینو مراسمو د دې ورځې د نمانځلو پلوي نه دي، خو کندهار له دې نظر سره موافق نه دی.

طالبانو په تېرو ځو ورځو کې د کابل په ګډون په مختلفو ښارونو کې ددې ورځې د نمانځنې لپاره ترتیبات نیولي او شعارونه او بنرونه یې را ځړولي دي.

د دې ډلې د کابینې غونډه له دوو ورځو وروسته پرون چهارشنبه پای ته ورسېده او په یاده غونډه کې د کابل ښاروالۍ له لوري په کابل کې د جوماتونو جوړولو او د حج او اوقافو وزارت ته د سپارلو، په زندانونو کې د بندیانو پر وضعیت، د هغوی د دوسیو څرنګوالی، د بند مودې او د محاکمو له خوا د پریکړو په اړه هم خبرې شوې دي.

له دې وړاندې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر، چې ددغو مراسمو یو مهم سمبالوونکی وزارت دی، ویلي وو، چې سږکال به د تېر په څېر د زمري ۲۴مې پر نمانځلو ډېر مصارف ونه شي.

خیرالله خیرخواه ددې ډلې تر واک لاندې ملي ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل چې دا ځل د زمري ۲۴مې، چې دوی یې «د ازادۍ ورځ» بولي، د نمانځلو مصارف د تېرو کلونو په پرتله کم دي.

طالبانو په تېرو کلونو کې د زمري ۲۴مه د بګرام په هوايي اډه کې چې په افغانستان کې د بهرنیو ځواکونو د حضور پرمهال ترټولو ستره نظامي اډه وه، د لوړپوړو چارواکو په ګډون نمانځله.

له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو د دویمې کلیزې پرمهال هم طالبانو رخصتي او ټول پلان شوي پروګرامونه ځنډولي وو.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چنګاښ پر ۲۴مه وویل، چې طالبان هر کال «پر یوه بدشکله سړک» خپل رسم ګذشت کوي، خو دی دا نور نه شي زغملای.

داسې اټکل دی، چې له دغه خبرداري وروسته طالبانو ددې ورځې په نمانځلو کې احتیاط ته مخه کړې ده.

جیانګ د پنجشنبې په ورځ (د زمري ۲۳مه) په اسلام اباد کې د «سپیک زما په نظر» تر عنوان لاندې غونډه کې ټینګار وکړ، چې دغه پروژه د پاکستان د اقتصادي بدلون بنسټیزه برخه ده او د ملي پرمختیايي موخو او سیمه‌ییز ادغام له پلانونو سره برابره ده.

نوموړي وویل، دا به د پاکستان جیو‌ـ‌اقتصادي موقعیت پیاوړی کړي او د جیو‌ـ‌سیاست څخه جیو‌ـ‌اقتصاد ته د بدلون بهیر به ګړندی کړي.

جیانګ زیاته کړه چې د دغه دهلیز له لارې ۲۵،۴ میلیارده ډالره مستقیمه پانګونه او له ۸۰۰۰ میګاواټو زیاته برېښنا له ملي شبکې سره یو ځای شوې. همدا راز د ګوادر بندر پرختیا، د سکر- ملتان موټروې، نوې د برېښنا پروژې او د ختیځ خلیج لویه لاره د یاد دهلیز له بنسټیزو پروژو څخه دي.

چینايي سفیر داهم وویل چې سپیک د خلکو د ژوند د ښه کولو په برخه کې هم پام وړ رول لوبولی، لکه د چین په مرسته جوړ شوی د ملګرتیا روغتون چې تر اوسه یې د ۹۰ زره ناروغانو درملنه کړې.

نوموړي وویل، دا پروژه اوس پر پنځو لومړیتوبونو تمرکز کوي د ودې دهلېز، د ژوند ښه والي، نوښت، شین چاپېریال او پرانېستې اړیکې. هغه دا ادعاوې چې ګواکې یاده پروژه ورو شوې، بې بنسټه وبللې.

د بهرنیو چارو وزارت ویاند هینټر سیهر د یوې خبري ناستې په ترڅ کې وویل، چې دوی له پاکستاني چارواکو سره په نږدې تماس کې دي او د سفارت له لارې د وضعیت په اړه معلومات راټولوي.

نوموړي د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل، «هلته یو ټاکلی بیړنی میکانیزم شته، چې که څوک اغېزمن شوي وي. تر دې دمه د اخراجونو مخه نیول شوې، یا په یوه ځانګړي حالت کې شپږ کسان له اخراج سره مخ شوي وو، خو هغوی بیرته پاکستان ته ستانه شوي».

هینټرسیهر زیاته کړه چې د فدرالي داخلي پروګرام لاندې کسان کولای شي د ځانګړې خدمت رسوونکې ادارې سره اړیکه ونیسي.

هغه همداراز یادونه وکړه چې د جرمني حکومت د وضعیت په اړه واضح دریځ لري او د کورنیو چارو وزارت به هم د نورو جزییاتو په اړه معلومات وړاندې کړي.

نوموړی وايي، د فدرالي ادارو موخه داده چې له پاکستاني چارواکو سره په نږدې همکارۍ د هغو کډوالو د وضعیت څارنه وشي چې د جرمني پروګرام لاندې دي، څو د هغوی حقونه او امنیت خوندي وساتل شي.