اسماعیل میاخېل:طالبانو په «الهي نصرت» نه، بلکې د امریکا په نصرت کابل سقوط کړ

د هسپانیې په مادرید ښار کې یو شمېر مدني فعالان، ژورنالیستان او افغان کډوال وايي، چې په افغانستان کې ښځې او نجونې د جنسیتي ظلم له سختو بڼو سره مخ دي او په سیستماتیک ډول له زده کړو، کار او ټولنیزو فعالیتونو څخه محرومې دي.

دوی د هسپانیې له حکومت، اروپايي ټولنې او نړیوالو ادارو څخه غوښتنه کړې، چې د طالبانو د ظالمانه کړونو په وړاندې اغېزمن اقدام وکړي.

دوی په یوه نهه مادیز پرېکړه لیک کې غوښتې چې طالبان باید په رسمیت ونه پېژندل شي، د جنسیتي توپير په وړاندې مبازره وشي او د رسنیو او خبریالانو په وړاندې رامنځ ته شوي بندیزونه او تهدیدونه لیري کړي.

په پرېکړه لیک کې د بشري حقونو په وړاندې د طالبانو جرمونه، جنسي او نژادي تبعیض او سرغړونې په تور د طالب مشرانو د مستند کېدو او محاکمه کېدو غوښتنه کړې.

په دې غونډه کې په اروپا کې د طالبانو کمپاین کوونکو ته خبردارۍ ورکړل شوی، چې د دې ډول فعالیتونو څخه لاس واخلي.

دوی ژمنه کړې، چې د خپلو هېوادوالو سره به مرستي کوي او مدني مقاومت، عدالت غوښتنې او د خلکو د بشري ستونزو د حل په برخه کې به هڅې کوي.

احمد مسعود زیاته کړه، د افغانستان په تاریخ کې د دغه هېواد لپاره هره بهرنۍ نسخه له تباهۍ پرته بله ګټه نه درلوده، په وینا یې، «د بهرنیو مرسته د افغانستان د ازادۍ او په هېواد کې د بدلون لپاره له تاکتیکي حل لارې پرته اساسي حل لاره نه ده.»

مسعود، په دې انلاین غونډه کې یو ځل بیا د طالبانو پر ضد په مبارزې ټينګار وکړ.

هغه وویل، «دا تمه چې طالبانو کې او یا هم له بهره څه بدلون راشي متاسفانه تېرو څلور کلونو وښوده چې دغه تمه غلطه ده. موږ پرته له مبارزې بله لاره نه لرو.»

احمد مسعود زیاته کړه، د افغانستان خلکو ته نه ښايي چې د خپل برخلیک پر وړاندې بې پروا واوسي او په هېواد کې یې د ښه او ازاد ژوند لپاره مبارزه د ټولو ګډ مسوولیت وباله.

نوموړي په افغانستان کې روان حالت د طالبانو د ظلم پایله وبلله او په وینا یې طالبانو پر افغانانو سربېره ان پر خپل ځان هم ظلم کوي. هغه زیاته کړه، «هغه څه چې اوس طالبان یې کوي، نه د خلکو اړتیاوې درک کوي او ان د خپلې راتلونکې په فکر کې هم نه دي.»

د احمد مسعود په وینا، دمګړۍ په افغانستان کې مشروع حکومت نشته او طالبانو په دې څلورو کلونو کې دا وښوده چې د افغانستان لپاره هېڅ ډول پلان نه لري او راتلونکې هم ورته مهمه نه ده.

نوموړي طالبان د دوی مخالفو جریانو له علماو سره بحث ته وبلل او په وینا یې که طالبان د دین او شریعت پر معیار برابر وو له هغوی سره یو ځاییږي او که پر معیار برابر نه وو د طالبانو علما باید له هبت الله خپل بیعت بېرته واخلي.

احمد مسعود زیاته کړه، «هغه څه چې طالب د دین په برخه کې ترسره کوي، د دین او شریعت خلاف دي. او زه هیله مند یم که هغوی واقعاً د دې ادعا لري چې د دین او شریعت استازي دي نو را دې شي د مخالفو جریانونو له علماو سره کیني که واقعاً د دین او شریعت مطابق وو، زه شخصاً حاضر یم له هغوی سره یو ځای شم. خو که هغوی مو قانع کړل او دا روښانه شوه چې د شریعت مطابق نه دي، نو لږ تر لږه خپل بیعت دې له هبت الله بېرته واخلي او را دې شي له سمې لارې سره یو ځای شي.»

مسعود همداراز د طالبانو پر مخالفو ډلو په نیوکې سره وویل، چې دغو مخالفو وسله والو په تېرو څلورو کلونو کې څه کړي دي.

هغه په ډاګه کړه چې په راتلونکو څو میاشتو کې به د خپلو تېرو څلورو کلونو فعالیتونه وارزوي او ان په دې به هم بحث وشي، «چې ایا د احمد مسعود په نوم کس پر دې بریالی شوی چې د خلکو د منفعت په مسیر کې مخته ولاړ شي او که نه.»

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د کابل له بېلابېلو سیمو څخه یو شمېر ښاریانو د طالبانو د بري د څلورم کال د ښار د مراسمو انځورونه رالېږلي، چې دا ځل یې د طالب نظامیانو پر ځای عام خلک نمانځي.

طالبانو سږ کال په ټولو ولایتونو کې نظامي تجهیزات ښارونو ته را ونه ایستل او یوازي عامو خلک د طالبانو له بیرغونو سره را ووتل.

په کابل کې یو شمېر ورزش کاران هم د دغه ورځې د نمانځلو لپاره سړکونو ته راواتلي وه.

دا په داسي حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ له څو میاشتو راهیسې دا خبره تکراروي چې «له طالبانو د امریکا پوځي تجهیزت باید بېرته ترلاسه شي» او راتلونکې مرستې دې له همدې شرط سره وتړل شي.

هغه دا څرګندونې د ۲۰۲۵ د جنورۍ پر ۲۰مه په واشنګټن کې د یوې وینا پر مهال هم بیا وکړې.

د طالب ډلې د واکنېدو د څلورم کال په مناسبت د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده د «اسلامي واکمنۍ د نعمت» د قدردانۍ غږ وکړ او خبرداری یې ورکړ چې «ناشکري» به د سخت الهي عذاب سبب شي.

هغه همداراز امر کړی چې له وزیرانو او چارواکو دې د «سرپرست» ټکی لېرې شي، څو د ادارې «دایمي» بڼه وښوول شي.

علیزی ویلي، طالبانو نړیوالو ترهګرو ته پناه ورکړې او د خلکو پر وېرولو سره واکمني کوي.

نوموړي زیاته کړې،چې د دې ډلې تېرو جنایاتو او د افغانستان له خلکو سره د دوی خیانت د ډیپلوماسۍ له لارې نه شي سپینېدلی.

د هغه په وینا، طالبانو د ښځو حقونه تر پښو لاندې کړي او د ولس د اعتراض غږونه یې غلي کړي دي.

علیزی طالبان یو جنګ سالار ډله بللې چې واک یې «پر وېرې، دروغو او د خلکو پر وینو ولاړ» دی.

هبت الله علیزي غوښتنه کړې،چې د طالبانو له خوا د پخوانیو حکومتي سرتېرو وژنه باید سمدستي بنده شي. هغه دا کار د جنګي جنایت او د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده.

علیزي ټینګار کړی چې د طالبانو «وحشیانه کړنې» به د دوی د واکمنۍ د سقوط تخم وکري او د خلکو ځورول به افغانستان د نوې جګړې پر لور یوسي.

د مجاهد غږ په ژوندۍ مرکه کې هغه مهال پرې شو چې د مرکې کوربه د خلکو په استازیتوب د طالبانو د څلور کلنې واکمنۍ د ناکامیو په اړه پوښتنې مطرح کړې. پوښتنه دا وه چې ولې طالبانو تر اوسه اساسي قانون نه دی جوړ کړی، د ښځو د کار او زده کړو موضوع یې نه ده حل کړې او نه هم د نړیوالې ټولنې له خوا یې رسمي پېژندنه ترلاسه کړې ده.

د غږ پرې کېدو وروسته، د مجاهد مخکې ثبت شوې یوه بله وینا ځای پر ځای شوې چې پکې یې له اصلي پوښتنې تېر شویو،او په عمومي ډول یې ځینې هېوادونه تورن کړل چې د افغانستان پر وړاندې د جګړې پالیسي تعقیبوي او غواړي د طالبانو کورني سیاستونه د خپلو خوښو سره سم بدل کړي.

د مرکې د غږ کیفیت او ریتم د بدلون له امله د سانسور نښې ډېرې څرګندې وې، خو تر اوسه دا روښانه نه ده چې ولې طالبانو د خپل رسمي ویاند خبرې هم سانسور کړې.

کارپوهان دا پېښه بې ساري بولي، ځکه تر دې وړاندې د طالبانو د ویاند مرکې او څرګندونې معمولاً د دې ډلې له رسمي دریځ سره سم خپرېدلې. خو اوس داسې ښکاري چې د طالبانو استخبارات ان د خپل تبلیغاتي ټیم پر بیانونو هم بشپړ کنټرول لري او د هر هغه څه پرېکون کوي چې د دوی له سیاسي کرښې سره سمون نه لري.

په تېرو څلورو کلونو کې طالبانو پر رسنیو پراخ محدودیتونه لګولي دي. د دوی د اطلاعاتو او کلتور وزارت د کورنیو رسنیو له خوا د ژوندیو سیاسي خپرونو مخه نیولې او هغوی ته یې د یوې ځانګړې فهرست له مخې یوازې هغه شنونکي ور پېژندلي چې د طالبانو ملاتړ کوي.

دا لومړی ځل دی چې طالبان د خپل رسمي ویاند د یوې کورنۍ مرکې پر مهال د سانسور تګلاره عملي کوي. پخوا هم ورته پېښه شوې وه، کله چې ذبیح‌الله مجاهد د طالبانو د مشر هبت‌الله اخوندزاده د اختر د لمانځه وینا ثبتوله، د هغه خبرې د رسنیو د نفوذ په اړه پرې شوې وې او عامو خلکو ته ونه رسېدلې.

شنونکي باور لري چې دا ډول سانسور د طالبانو د سیاسي کمزورۍ او داخلي وېش څرګندونه کوي، ځکه که د دوی خپل ویاند هم د سانسور تر قیچي لاندې راځي، نو مانا دا ده چې د بیان بشپړه واکمني د طالبانو د استخباراتو په لاس کې ده، نه د دوی د تبلیغاتي څانګې په واک کې.