ملک نصیر کوکي خېل له ۲۴۰ ورځو بند وروسته ازاد شوی

د یادې ادارې مشر «انعام حیدر ملک» ویلي، چې تر دې دمه له سېلاب ځپلو سیمو څخه له ۲۵زرو زیات کسان ژغورل شوي دي، خو د هېواد په شمال لوېدیځو سیمو دقربانیانو مړي لا هم موندل کېږي او ګڼ شمېر کسان لادرکه دي.

د راپورونو له مخې، خیبر پښتونخوا ایالت تر ټولو ډېر زیان لیدلی، او لرې پرتې غرني ولسوالۍ لکه «بونیر»د تراژېدۍ په اصلي مرکز بدل شوي دي.

د بحران د مدیریت اداره وايي، چې تر ټولو ډیره مرګ ژوبله په شمالي او شمال لوېدیځو غرنیو سیمو کې، په ځانګړې توګه په «باجوړ، تورغر، مانسهره، شانګله، باټاګرام، سوات او بونیر»کې ثبت شوي دي.

بلخوا د سېلابونو او سختو ورښتونوله امله د پاکستان ستر ښار «کراچۍ» هم اغېزمن شوی دی.

یوازې د سې شنبې په ورځ په دې ښار کې «۱۴۵میلی‌متره باران»ورېدلی چې ګڼې سیمې یې تر اوبو لاندې کړې او د خلکو ورځنی ژوند یې ګډوډ کړی دی.

د ډلې ویاند محمد خراسانی په خپره شوې اعلامیه کې ویلي چې په پولیسو کې د ګومارنې په هدف د شاوخوا ۳۰ نجونو د غوراوي خبر د «قبایلي دودونو او ارزښتونو خلاف» دی. په اعلامیه کې ادعا شوې چې دا کار به د خلکو پر شخصي ژوند اغېز ولري.

په اعلامیه کې پر سیمه ییزو خلکو غږ شوی چې د دې بهیر پر وړاندې غبرګون وښيي او د خپلو دودونو د خوندي کولو لپاره جرګې وکړي.

پاکستاني طالبانو خبرداری ورکړی، چې که څوک خپلې لوڼې په پولیسو کې وګوماري، دوی یې پر وړاندې غلي نه پاتې کیږي.

د نرښځو ټولنې مشرې فرزانه ریاض او ماه گل په پېښور پرېس کلب کې یوې خبري ناستې ته وویل چې د دوی قشر د جنایي کړنو، وژنو او ګواښونو له کبله له سخت ګواښ سره مخ دی.

فرزانه ریاض وویل، «دوه نرښځې فعالانې برفي او زرکه، چې په میړانه یې د مجرمانو پر ضد قضیې ثبت کړې وې، د نیول کېدو باوجود هم له سختو ګواښونو سره مخ دي، قضیې په محکمو کې روانې دي، خو مجرمان زموږ او زموږ د کورنیو ژوند ته دوامداره ګواښونه کوي».

هغې د پېښور سترې محکمې او د پولیسو مشر نه په ټینګار وغوښتل چې په بېړه لاس په کار شي او د نرښځيانو د خوندیتوب لپاره موثر ګامونه پورته کړي.

فرزانه ریاض زیاته کړه چې حکومت قانون جوړوي خو پلی کیږي نه او که عدلیه او اجرائیه ادارې جدي ګامونه وانخلي، د نرښځو پر وړاندې به جرمونه نور هم زیات شي.

ددغې ټولنې یوې بلې مشرې ماه گل وویل: «موږ ته دې د ژوند حق راکړل شي، ځکه موږ هم د ټولنې برخه یو، پولیس زموږ د حقونو د ساتنې لپاره کافي اقدامات نه کوي او کله نا کله تر فشار لاندې وي.»

هغې زیاته کړه چې یوازې په خیبر پښتونخوا کې په ۲۰۲۵ کال کې ۱۴ تنه نرښځي وژل شوي، او د بیلابیلو کسانو له خوا له دوی څخه له دوه نیم تر درې میلیونه روپیو باج اخیستل کېږي.

د نرښځو ټولنې مشرانو په ګډه غوښتنه وکړه چې د دوی د ټولنې غړو ته د برابرۍ، انصاف او د اساسي حقونو بشپړ تضمین ورکړل شي.

په خېبر پښتونخوا کې دا لومړی ځل نه دی، بلکې ترې وړاندې هم د نرښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي پېښې راپور شوې دي.

شهباز شریف له سېلاب ځپلو سره د مرستې په مشرتابه غونډه کې فدرالي ادارو ته امر کړی چې د ورښتونو او نیزونو له امله د زیانمنو شویو سیمو د بیارغونې او مرستو چارې ګړندۍ کړي.

هغه ویلي: «په دې سختو شېبو کې مرکزي یا ایالتي حکومت مطرح نه دی، بلکې د خلکو مرسته او رغونه باید لومړیتوب وي.»

یاده دې وي چې د وروستیو موسمي بارانونو او سېلابونو له امله په پاکستان کې لږ تر لږه ۶۶۰ کسان مړه شوي چې تر ټولو ډېر، ۳۹۲ تنه یې په خېبرپښتونخوا کې دي.

په پښتونخوا کې له طبیعي پېښو سره د مبارزې ادارې مشر اسفندیار خټک ویلي، چې د پاکستان پوځ د ژغورنې عملیاتو لپاره پنځه الوتکې د دوی په واک کې ورکړې دي او څه باندې یو نیم مېلیارده پاکستانۍ روپۍ هم د عملیاتو لپاره ځانګړې شوې دي.
په ورته وخت کې ګلګت بلتستان کې هم سېلابونو او سختو ورښتونو خلک له ډول، ډول ستونزو سره مخامخ کړي. ګڼې لارې تړل شوې، د سېلانیانو په ګډون زرګونه کسان بند پاتې دي او د پاکو اوبو، برېښنا او مخابراتي اسانتیاوې ټکنۍ شوې دي.

د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې د معلوماتو له مخې؛ په پاکستان کې موسمي ورښتونه د تېر کال پرتله ۶۰ سلنه زیاتوالی ښیي او ښايي د را راونې سپټمبر په میاشت کې یې کچه نوره هم زیاته شي.

چارواکو خبرداری ورکړی، که وضعیت همداسې دوام وکړي؛ نو د پراخې ویجاړۍ او ګڼې مرګ ژوبلې د اوښتو شونتیا هم شته.