د چین بهرنیو چارو وزیر د ډیلي او کابل له سفر وروسته د خبرو لپاره اسلام اباد ته رسېدلی

په اعلامیه کې راغلي، چې تهران باید د هستوي وسلو د نه خپرېدو تړون « این ټي پي» غړی پاتې شي او د دغه تړون ټولې ژمنې چې د یوه غیر هستوي هېواد په توګه په بشپړ ډول عملي کړي.

دغه ډلې له ایران غوښتي چې له هر ډول پاروونکو اقداماتو ډډه وکړي او له نړیوال اټومي انرژۍ ادارې سره بشپړه همکاري بېرته پيل کړي، په ځانګړې توګه د ټولو هستوي موادو په اړه د باور وړ معلومات وړاندې کړي.

د «جي ۷» غړو هېوادونه دغه ډلې د ایران د بالستیک توغندیو د خپرېدو او د نیابتي ډلو لکه حماس، حزب‌الله، حوثي یاغیانو او عراقي ملېشو د ملاتړ په اړه هم خپله اندېښنه څرګنده کړې ده.

دا ډلې د افغان طالبانو ملګري بلل کېږي؛ خو طالبانو په افغانستان کې د دغو وسله والو ډلو حضور ردوي.

د هغه په وینا، دغه ناسته، چې د چهارشنبه په ورځ په کابل کې ترسره شوه، د درې واړو هېوادونو تر منځ د امنیتي، اقتصادي او سیاسي همکارۍ پر پراخولو تمرکز وشو.

طالبانو ویلي چې د چین، پاکستان او طالبانو د بهرنیو چارو وزیرانو د دوه‌ اړخیزو اړیکو او ګډو ګواښونو په اړه خبرې وکړې.

صادق خان زیاته کړه، چې وزیرانو د سوداګرۍ، ترانزیت، سیمه‌ ییزې پراختیا، روغتیا، زده‌ کړې، کلتور او د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې په برخو کې د همکاریو پر پراخېدو ټینګار وکړ.

دوی هوکړه وکړه، چې د چین–پاکستان اقتصادي دهلیز دې افغانستان ته هم وغځول شي.

د چین د بهرنیو چارو وزیر «وانګ يي» وویل، چې بیجینګ غواړي له افغانستان سره د اعتماد فضا نوره هم پراخه کړي او په سوداګرۍ او کرهڼه کې همکاري ډېره کړي.

هغه پر طالبانو غږ وکړ، چې له وسله والو ډلو سره مبارزه وکړي او زیاته یې کړه چې قوي امنیتي اړیکې د اقتصادي همکاریو د دوام تضمین دی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د چین د وزیر په حواله لیکلي: «ښاغلي وانګ يي همداراز وویل چې چین غواړي سږکال د افغانستان د کانونو د استخراج لپاره عملي ګامونه واخلي.»

د طالبانو له متحدانو سره د مخالفت ژمنه

د پاکستان ځانګړي استازي وویل، چې اړخونو ژمنه وکړه، چې «د ترهګرو سازمانونو په شمول د ټي ټي پي، بلوچ بیلتون غوښتونکو، ختیځ ترکستان غورځنګ او نورو سیمه ییزو او نړیوالو ترهګرو ډلو پر وړاندې خپلې ګډې هڅې زیاتې کړي.»

پاکستان تل په افغانستان کې د« ټي ټي‌ پي »حضور او فعالیت ته اندېښنه څرګنده کړې او طالبان یې خپلو مخالفانو ته د پناه ورکولو په تور تورن کړي دي.

په بلوچستان کې د جعفر ایکسپریس په اورګاډي له برید وروسته اسلام اباد پر طالبانو تور ولګاوه چې ان د هند سره یې د بلوچ بیلتون غوښتونکو په ملاتړ کې همکاري کړې، چې د دې خونړۍ پیښې مسولیت یې په غاړه اخیستی و.

په همدې حال کې د چین د بهرنیو چارو وزیر هم له طالبانو غوښتنه کړې، چې د چین امنیتي اندېښنې جدي ونیسي.

چین په افغانستان کې د «ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ» له فعالیتونو سخت اندېښمن دی. خو طالبان تل ټینګار کړی، چې د افغانستان خاوره به د هېڅ هېواد پر ضد د ګواښ لپاره نه کارېږي.

د پاکستان حکومت ټولو افغان کډوالو ته چې غېر قانوني مېشت دي او لنډمهاله اسناد لري، ۱۳ ورځې وخت ورکړی، څو په خپله خوښه له دې هېواده ووځي.

د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو خبریال جواد شینواري په پنجاب کې د یوې افغاني کورنۍ سره په دې اړه خبرې کړي.

د دغه کورنۍ سرپرست عبدالکریم چې په یوه خونه کې له خپلو ماشومانو سره ژوند کوي، ويلي: «ټول ژوند مې د اولادونو د ګېډې مړولو لپاره په مزدورۍ تېر کړی، اوس راته ویل کېږي چې خپل وطن ته ولاړ شه، دا سفر اسانه نه دی.»

د عبدالکریم په خبره، افغان کډوال له پنجاب څخه تر تورخم پورې ګام پر ګام پوښتل کېږي او پولیس پيسې اخلي.

هغه زياته کړې: «موږ غریب خلک چې د خوړو لپاره په سختۍ پيسې پيدا کوو، دا دومره پیسې له کومه کړو، مېرمن مې ناروغه ده، موږ ته د بېګانه په سترګه کتل کېږي، موټر چلوونکي دوه برابره پیسې راڅخه اخلي.»

بلخوا، په لنډي کوټل کې د افغان کډوالو په کمپ کې ګل اغا چې په مستعار نوم یې خبرې کولې، په سترګو یې د وېرې، بې‌وسۍ او اندېښنو سیوری لیدل کېده.

سره له دې چې نوموړي کلونه په پاکستان کې تېر کړي؛ خو قانوني اسناد یې تر لاسه کړي نه دي.

نوموړي د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو خبریال جواد شینواري ته وویل: «هر وخت وېره راسره وي چې پولیس به مو ونیسي، له کوره بهر سم دستي د تالاشۍ سره مخ کېږو، درملنه او روزګار زموږ لپاره یو خوب و، ماشومان مو له ښوونځي پاتې او د پردیتوب احساس کوو.»

د هغه په خبره، افغانستان ته تګ ورته سخت دی: «په افغانستان کې د بېکارۍ او خونديتوب وېره او اندېښنه راسره ده.»

سرچینو ویلي، چې پاکستان د افغان کډوالو اېستلو ته جدي دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان د مذهبي ګوند جماعت اسلامي د ملاکنډ څانګې مشر او پخوانی وزیر عنایت الله خان له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره په خبرو کې وویل، چې په پاکستان کې زېږېدلو افغانانو ته باید د قانون له مخې د پاکستان تابعیت ورکړل شي، ځکه دا د هغوی حق دی. د نوموړي په وینا، که افغانان په جبري ډول له پاکستانه و اېستل شي د دوښمنیو د زیاتېدو لامل کېږي.

سرچینې وايي، چې د اسلام اباد پولیسو په تېره اوونۍ کې هم د اسلام اباد په درېیو سیمو کې د افغان کډوالو پر کورونو چاپې وهلي او د هغوی ځینې اسناد او پیسې یې هم له ځان سره وړي دي.

د معلوماتو له مخې، دمګړی له ۲۰۰۰ څخه ډېر هغه افغانان چې د جرمني هېواد له خوا یې د منلو فدرالي پروګرام په ترڅ کې تایید لیکونه ترلاسه کړي، د جي ای زيډ په مېلمستونونو کې اوسېږي.

د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني استازي زلمي خلیلزاد د چهارشنبې په ورځ (د زمري ۲۹مه) پر اېکس پاڼې په پاکستان کې د افغانستان په اړه د جوړېدونکي کنفرانس په اړه لیکلي: «زه ستاسو دا حق منم،‌ چې د خپلو عقایدو ملاتړ وکړئ، په حقیقت کې زه هم د افغانستان د اوسني وضعیت او اوسنیو چارواکو په اړه ستاسې له ډېرو اندېښنو سره موافق یم.»

د نوموړي په وینا، د پاکستان د ISI موخه جوړ او پیاوړی افغانستان نه دی، بلکې برعکس ده.

نوموړي د هغو افغانانو دريځ ستایلی، چې د شفافیت د نشتوالي له کبله یې په دې کنفرانس کې ګډون رد کړی.

خلیلزاد ویلي: «دا کنفرانس چې په اوسني شکل جوړ شوی، د وطن پالو افغانانو لپاره مناسب ځای نه دی.»

هغه غوښتنه کړې، چې ورته کنفرانس باید په خپلواک ډول افغانان په یو بل ځای کې جوړ او تنظیم کړي.

نوموړي په پاکستان کې دغه کنفرانس د شک او شبهې تر سیوري لاندې یاد کړی او زیاته کړې یې ده: «زه باور نه لرم چې تاسو به وغواړئ د ای اېس ای ټاپه دې ستاسې پر تندي وي.»

د افغانستان د اسلامي‌ وحدت ګوند مشر محمد محقق دوې ورځې مخکي ویلي و، چې زلمی خلیلزاد د افغانستان د اوسني وضعیت اصلي‌ لامل او د تېرو کلونو د هدفمندو وژنو او ګډوډيو مسوول دی.

د نوموړي په خبره، خلیلزاد په پاکستان کې د ښځو د جوړېدونکي کنفرانس مخالفت کړی.

د راپورونو له مخې، دغه غونډه به په پاکستان کې د ماریا سلطان په مشرۍ د سوېلي اسیا د سټراټیژیک ټیکاو انسټیټویټ په کوربتوب ترسره شي.

ویل کېږي، چې په دې غونډه کې زلمي خلیلزاد ته هم د مېلمه په توګه د ګډون بلنه ورکړل شوې؛ خو زلمي خلیلزاد له دې مخکې پر دغه غونډه نیوکې کړي او ویلي یې دي، چې دا غونډه د پاکستان استخباراتي ادارې (ای اېس ای) له لوري جوړېږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په یوه اعلامیه کې وویل، « دغه محکمه زموږ د ملي امنیت لپاره ګواښ دی او د امریکا او اسراییل پر وړاندې د قانوني جګړې وسیله ګرځېدلې ده».

د امریکا د خزانې او بهرنیو چارو وزارت د خبر له مخې، د بندیزونو لاندې راوستل شوي کسان نیکولاس یان ګییو دی، چې د نتنیاهو د نیولو د حکم په صادرولو کې یې برخه لرله. دغه راز نزهت شمیم خان، مام ماندیایه نیانګ او کیمبرلي پروست پکې شامل دي. پروست په ۲۰۲۰کال کې په افغانستان کې د جنګي جرمونو د د پلټنو اجازه ورکړه.