جرمنی چارواکی: د افغان کډوالو منلو په برخه کې امنيتي څېړنې کوو

دغه سازمان نن (یک‌شنبه، وږي ۲مه) په اېکس‌پاڼه کې لیکلي، یادې سړې خونې په پکتیا، غزني، غور، دایکنډي، بدخشان او کندهار ولایتونو کې جوړېږي چې هر یوه یې د ۲۰ مټریک ټنه پیازو د ساتنې ظرفیت لري.

تر دې وړاندې د طالبانو د کرنې، اوبو لګونې او مالدارۍ وزارت ویلي و چې له چینايي چارواکو سره یې د درېیو لویو سړو خونو د جوړولو په تړاو خبرې وروستۍ شوې دي او ډېر ژر به یې د جوړولو عملي چارې پیل شي.

د دغه وزارت د اوبو لګولو او طبیعي سرچینو معین بازمحمد فیضان د تیرې زمري میاشتې په شپږمه نېټه کابل کې د طالبانو د لاسته راوړنو پروګرام په غونډه کې ویلي و، چې جوړېدونکې هره سړه خونه به ۱۵۰۰ مټریک ټنه ظرفیت ولري.

د سړو خونو د جوړلو په اړه دا ژمنې په داسې حال کې دي چې افغان بزګران او بڼ‌وال بیا شکایت کوي چې د سړو خونو د نه موجودیت له کبله یې توکي په کمه بیه پلورل کېږي.

ځینې بزګرانو او بڼ‌والو له افغانستان انټرنشل-پښتو په خبرو کې ویلي مجبور دي چې خپل کرنیز توکي په نشت بیه وپلوري ځکه چې د ساتنې لپاره امکانات نه‌لري.

د پروان ولایت لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس شمس الحق صدیقي له یوه روزنیزه کورس څخه د ځوانانو د فراغت غونډې ته ویلي چې «اسلامي امارت [طالبان] علم او پوهې ته زیات اهمیت ورکوي ځکه چې علم او زده‌کړه د حُریت او خپلواکۍ سبب کېږي.»

نوموړي ادعا کړې چې طالبانو د قربانیو او سرښندونو په پایله کې سیاسي ازادي ترلاسه کړې او په ورته وخت کې یې د دیني او عصري علومو د زده‌کړې پر اهمیت ټینګار کړی دی.

دا لومړی ځل نه دی چې طالب چارواکی د خپل رژیم د کړنې خلاف چې نجونې یې له ښوونځي راګرځولي د علم او زده کړې پر اهمیت ټینګار کوي، بلکې تر دې وړاندې ان د طالبانو د وزیرانو ترکچې کسانو ورته څرګندونې کړي دي.

له دې ټولو سره سره لاهم په افغانستان کې له شپږم ټولګیو پورته د نجونې پرمخ د ښوونځیو دروازې تړلي دي او د خلاصون په اړه یې طالبان د معمول په څېر وايي چې په دې تړاو هڅې روانې دي.

صالح زیاته کړې، د طالبانو له خوا په واشنګټن کې ټاکل شوی سفیر زلـمـی خلیلزاد نړۍ والو ته وايي چې په افغانستان کې وضعیت ښه شوی او د پانګونې وخت رارسېدلی دی.

د ده په خبره، خلیلزاد مخکې تر دې چې طالبانو ته تسلیم شي په ملګرو ملتونو کې د امریکا سفیر و. هغه په دوحه کې له هغو خلکو سره تړون وکړ چې په هرات کې یې دا ننداره جوړه کړې ده. خلیلزاد وايي چې افغانستان اوس ښه ځای دی.

نوموړي زیاتوی، هرات د دوحې تر تړون مخکې د افغانستان له لوړو فرهنګي ښارونو څخه و. هغه ځوان چې جسد یې په مرمیو سوری شوی او په پښو راځړول شوی، داسې ښکاري چې د طالبانو پر ضد یې د ازادۍ لپاره مبارزه کوله. د دې ځوان زړه خامخاد خلیلزاد او هبت‌الله ترمنځ د دوحې له تړون او دې تړون له امله رازېږېدلي وحشت څخه تور شوی و.

صالح لیکلي: «د خلیلزاد خبرې مط دې ته هڅوي، چې له هغو سپین پوستو ملت‌پالو سره ځان همغږی وګڼم، چې وايي ځینې کډوال هيڅکله نه شي مدغم کېدای. هغوی یوازې د خپلې قبیلې د پنځمې ستنې په څېر د لویدیځو ټولنو په منځ کې پاتې کېږي چې خلیلزاد د همدې ډول کډوالو تر ټولو څرګند او روښانه مثال دی.»

د دغه وزارت د هنر او کلتور مرستیال عتیق‌الله عزیزي په بامیان ولایت کې د لرغونو اثارو د بیا رغونې له چارو د کتنې پرمهال ویلي چې دغه اثار د بشري تمدن ګډه شتمني ده او باید د ساتنې په برخه کې یې نړیوال همکاري وکړي.

نوموړي همدا راز ویلي چې په بامیانو د تاریخي اثارو د بیارغونې د چارې په بشپړېدو به دلته د سېلانیانو تګ راتګ زیات شي.

دا په داسې حال کې ده چې وړاندې د بامیان په ګډون د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د تاریخي اثارو او ځایونو د ویجاړې او په دې برخه کې د لازم نه پام په اړه خبرونه خپاره شوي دي.‎

طالبان داسې مهال د هېواد تاریخي اثارو ته ځانونه ژمن بولي چې یادې ډلې د خپلې واکمنۍ په لومړۍ دوره کې د بامیان لرغونی بت وویشت او ویجاړ یې کړ او دغه کار په کور دننه او بهر ګڼ غبرګونونه راپارول.

هغه انځورونه او ويډيوګانې چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، د طالبانو له لوري د دې سړي له جسد سره د وېرونکي چلند صحنه ښيي. په يوه ويډيو کې ښکاري، چې یو طالب جسد په لغتو وهي.

په بله ويډيو کې ښکاري چې د دې سړي جسد د هرات ښار کندهار دروازې په څلورلارې کې راځړول شوی او ځينې خلک د هغه په وینو لړلي جسد څخه عکسونه اخلي. درېيمه ويډيو ښيي، چې طالبان دا جسد د رنجر موټر په شا پورې تړلی او په هرات ښار کې یې ګرځوي.