• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

چین د افغانستان، ایران او پاکستان ترمنځ د اوبو په کړکېچ کې د نوي منځګړي په توګه رول لوبوي

۵ وږی ۱۴۰۴ - ۲۷ اګست ۲۰۲۵، ۰۴:۱۳ GMT+۱

څېړونکي وايي، په سیمه کې د اوبو د سرچینو پر سر د تاوتریخوالي په زیاتېدو سره، چین هڅه کوي د افغانستان، ایران او پاکستان ترمنځ د منځګړي په توګه رول ولوبوي. دغه هېواد د اقتصادي پروژو د پراختیا سربېره، د امنیتي ټیکاو او سیمه‌ییزې همکارۍ د پیاوړتیا لپاره هم خپلو هڅو ته زور ورکړی دی.

«ډې کرېډل وېب‌پاڼه» لیکي، چې د هلمند سیند اوبو پر سر د ایران او افغانستان ترمنځ کړکېچ زیات شوی؛ په داسې حال کې چې طالبان د افغانستان د اوبو پر حق ټینګار کوي او د پاشدان او بخش‌اباد په څېر د بندونو جوړونې ته دوام ورکوي. ایران اندېښمن دی، چې دغه اقدامات به سیستان او بلوچستان ولایت ته د اوبو جریان په جدي توګه کم کړي.

د مقالې لیکوال په اند، د افغانستان او پاکستان تر منځ د اوبو اړیکې هم پېچلې شوې دي. په مقاله کې راغلي، چې د کابل او اسلام‌اباد تر منځ د اوبو د وېش کوم رسمي تړون نه‌شته. طالبان غواړي پاکستان ته د اوبو بهېدل کم کړي او پر شاه‌توت بند او کونړ سيند تمرکز وکړي.

چین د دغه وضعیت په غبرګون کې هڅه کوي، افغانستان د «کمربند او لارې» په څېر سیمه‌ییزو اقتصادي پروژو کې شامل کړي او هم‌مهاله د امنیتي او سیاسي منځګړي رول هم ولوبوي. په کابل کې د چین، افغانستان او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو په وروستۍ درې‌اړخیز ناسته کې د اقتصادي او امنیتي همکاریو پر پراختیا هم هوکړه شوې ده.

طالب چارواکو ویلي، چې افغانستان غواړي د سیمې پر یوه اقتصادي مرکز بدل شي او چین په دې لاره کې یو مهم شریک بولي؛ خو چین د اقتصادي همکاریو په بدل کې له طالبانو څخه د امنیتي اقداماتو غوښتنه کړې، په ځانګړي ډول د تحریک طالبان پاکستان یا ټي‌ټي‌پي مهارول.

کارپوهان وايي، چې چین د خپل اقتصادي نفوذ او فعاله ډېپلوماټیکو هڅو په کارولو سره هڅه کوي په سیمه کې یو نوی څوقطبي نظم رامنځته کړي. دغه هېواد مخکې هم د ایران او سعودي عربستان ترمنځ د منځګړيتوب رول په بریالیتوب ترسره کړی او اوس د دې شونتیا شته، چې د ایران، چین او طالبانو ترمنځ درې‌اړخیز چوکاټ د اوبو د ناورین حل لپاره جوړ شي.

د مقالې په یوې برخه کې راغلي، که څه هم چین لا تر اوسه طالبان په رسمیت نه‌دي پېژندلي؛ خو هڅه کوي دغه ډله په نړۍوالو او سیمه‌ییزو بهیرونو کې شامله کړي، پرته له دې چې هغوی پر لوېدیځو دولتونو تکیه وکړي.

څېړونکي وايي، چې په سیمه کې د چین رول یوازې له یوه پانګه‌وال څخه ډېر شوی او اوس دغه هېواد ځان د یوې څو قطبي اسیا په چوکاټ کې د سیاسي، اقتصادي او امنیتي اړیکو تنظیموونکي په توګه مطرح کوي.

ترویج لرونکی

په ننګرهار کې د کمپیوټر ساینس دوو زده‌کړیالانو د پیغام‌رسونې نوی اپلېکېشن جوړ کړی
۱

په ننګرهار کې د کمپیوټر ساینس دوو زده‌کړیالانو د پیغام‌رسونې نوی اپلېکېشن جوړ کړی

۲

طالبان: اشرف غني حق لري چې بېرته افغانستان ته راستون شي

۳

طالبان له روسیې نه د کاماز موټرو په څېر د شوروي دورې په څېر وارداتو پیلول غواړي

۴

د هلمند د علماوو شورا د مخابراتو د وزیر له لوري پر غصب شوې ځمکه رغنیزې چارې ودرولې

۵

سرچینې: څو لوړپوړو طالب چارواکو د طالبانو د رسنیز فعال جنرال مبین د خوشې کولو هڅې پیل کړې

•
•
•

نور کیسې

ملګرو ملتونو له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستلو ضرب‌الاجل د تمدید غوښتنه کړې

۵ وږی ۱۴۰۴ - ۲۷ اګست ۲۰۲۵، ۰۰:۴۶ GMT+۱

د پاکستان له لوري افغان کډوالو ته د ورکړل شوي ضرب‌الاجل پای ته رسېدو سره سم، د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ له اسلام‌اباده غوښتي، چې دغه مهلت تمدید کړي.

د پاکستان حکومت د پرېکړې له مخې، د «سپټمبر له لومړۍ نېټې» د شاوخوا ۱.۳ میلیونه هغو افغان کډوالو د اېستلو لړۍ پیلېږي، چې د کډوالۍ کارټونه لري.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې د دغو کارټونو اعتبار ختم شوی او د لرونکو یې پاتې کېدل نور قانوني نه ګڼل کېږي.

په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ استازې فیلیپا کنډلر په خپل اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې اسلام‌اباد باید د کډوالو د ستنېدو لپاره د لا ډېر وخت زمینه برابره کړي.

هغې ټینګار کړی، چې باید د هغو افغان محصلینو او کورنیو وضعیت په پام کې ونیول شي، چې له پاکستان سره د زده‌کړو، کورنۍ او ټولنیزو اړیکو ژور تړاو لري.

په همدې حال کې، په اسلام‌اباد کې د سیاسي ګوندونو، مدني ټولنو او د بشري حقونو د مدافعینو یوه اېتلاف د پاکستان د حکومت دغه پرېکړه غندلې ده. هغوی دا اقدام د بشري اصولو او نړۍوالو قوانینو خلاف بللی او له حکومته یې غوښتي، چې د اېستلو لړۍ سمدستي ودروي.

دغه اېتلاف پر دې هم ټینګار کړی، چې افغان کډوالو ته باید د قانوني اوسېدنې، د کار جواز او ان د تابعیت ورکولو لارې پرانیستل شي، څو هغه افغانان چې د قوانینو درناوی کوي، وکولای شي په امن کې ژوند وکړي.

د راپورونو له مخې، د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر راهیسې پاکستان شاوخوا ۱.۲ میلیونه افغانان له خپلې خاورې اېستلي دي. ویل کېږي، چې نږدې درې میلیونه نور افغانان لا هم د اجباري ستنېدو له جدي ګواښ سره مخ دي.

د بار وړونکو موټرچلوونکي وایي، د ډېر ځنډ او ولاړې له امله په موټرو کې مرغانو ځالې جوړې کړي

۵ وږی ۱۴۰۴ - ۲۷ اګست ۲۰۲۵، ۰۰:۴۲ GMT+۱

د افغانستان د بار وړونکو موټرچلوونکي او سوداګر د نوبتي سیسټم په نوم د طالبانو له‌خوا پر جوړ شوي کمېسیون سختې نیوکه کوي او وایي، دغه کمېسیون د سهولت پر ځای د فساد په یوه لویه سرچینه بدله شوې ده.

موټرچلوونکي وایي، چې د نوبت سیسټم که څه هم په کاغذ کې د عدالت او منظمې بارګیرۍ لپاره جوړ شوی، خو په عمل کې د زورواکو په ګټه او د عادي خلکو پر زیان تمامېږي.

د دوی په خبره، د کمېسیون هر طالب مسوول د «فوق‌العاده» په نوم خپل ځانګړي موټرونه په سیسټم کې شامل کړي، چې شمېر یې نږدې دوه زره ته رسېږي.

یوه موټرچلوونکي افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په دې اړه ویلي: «موږ ته په میاشت او دوو کې نوبت نه رسېږي، خو فوق‌العاده موټر په یوه میاشت کې تر شپږ اووه ځله پورې بارګیري کوي او دغه راز خپل نوبت په نورو موټرو پلوري.»

نوموړي وویل، فوق‌العاده موټرو لوی فساد جوړ کړی دی، مالیات او د کمېسیون د لګښتونو په نوم له دوی څخه هم د فوق‌العاده موټرو په څېر پیسې اخیستل کېږي.

سوداګر هم وایي، چې د دې فساد تر ټولو ستر زیان د دوی کاروبار او د خلکو ژوند ته رسېږي.

د دوی په وینا: «د مېوو او سبزیو موټر په وخت بازارونو ته نه رسېږي، په زرګونه ټنه تازه مېوې او سبزۍ په ځنډ سره د لارو پر سر خرابېږي.»

اخوا، یو سوداګر وايي: «کمېسیون یوازې موټرچلوونکي نه دي ځورولي، بلکې موږ تجارانو ته یې هم لوی زیانونه رسولي دي. کله ناکله دوه میاشتې مال په ګدامونو کې پاتې کېږي، موږ ډېر شکایتونه کړي، خو غږ مو څوک نه اوري.»

د اوږدو نوبتونو او بند پاتې کېدو له امله موټرچلوونکي وایي، کله کله دومره اوږده موده په نوبت کې درېږي چې مرغانو په خالي موټرو کې ځالې جوړې کړي.

د سپين بولدک یو بل موټر چلونکی وايي: «قسم په خدای چې نور موټروانان د فوق‌العاده او د حکومت له چور څخه تر پوزې راغلي دي، زموږ په موټرانو کې کفترو ځالې جوړي کړي، خو موږ ته نوبت نه رارسېږي.»

د طالبانو د بېغورۍ له کبله د سوداګرو په موټرو کې مرغانو ځالې
100%
د طالبانو د بېغورۍ له کبله د سوداګرو په موټرو کې مرغانو ځالې

ده وویل: «له کندهاره تر کابله پنځه شپږ ځایه ترازوګان دي چې هر یو یې په ټایر کې ۱۰۰ افغانۍ اخلي، که خالي موټر وي او که بار، بس امر دی او باید دا پيسې ورکړو.»

موټرچلوونکي زیاتوي، چې د انسجام په نوم جوړ شوی کمېسیون د فساد جرړه ده او له قانوني‌ اسنادو پرته له هر موټر څخه په هره پېره کې له ۱۰۰۰ تر ۲۰۰۰ افغانۍ اخیستل کېږي.

یو بل موټرچلوونکی په قهرجن غږ وايي: «بس چور دی، چور! هر څوک چې هر څه کول غواړي کوي يې، د پوښتنې څوک نشته، د پخوانیو پاټکيانو غوندې اوس هم د ډانګ سره په سړک ولاړ وي او پیسې اخلي.»

تجاران وایي، دوی څو څو ځلې د طالبانو مشرانو ته فریاد کړی دی، ان د کندهار او ځینو نورو ولایتونو سوداګر دوه میاشتې انتظار پاتې شول چې د طالبانو له مشر سره خپله ستونزه مخامخ شریکه کړي، خو بریالي نه شول.

موټرچلوونکي او سوداګر په یوه غږ وایي، چې د بار وړونکو موټرونو لپاره جوړ شوی کمېسیون نه یوازې د فساد سرچینه ګرځېدلې، بلکې د ټرانسپورټ د وزارت صلاحیت یې هم بې‌اعتباره کړی دی او هره میاشت میلیونونه افغانۍ شخصي جېبونو ته ځي.

په داسې حال کې چې طالبان د «اسلامي حکومت» او «سرتاسري امنیت» شعار ورکوي، د بار وړونکو موټرونو چلوونکي او سوداګر شکایت کوي چې فساد، زورواکي او غېرقانوني پیسې اخیستل لا هم د دوی د ژوند برخه ده.

د نوبت په نامه جوړ شوی سیسټم د عدالت پر ځای د بې‌عدالتۍ او د ولس د ځور وسیله ګرځېدلې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې طالب چارواکو بیا په ځلونو ویلي چې دغې ډلې د اقتصادي ودې، د کاري فرصتونو په برابرولو، له خصوصي سکټور څخه د ملاتړ او د سوداګرۍ او ټرانزیټ په برخه کې د لازمو اسانتیاوو د رامنځته کولو په موخه بنسټیز ګامونه اخیستي دي.

طالبان: روسي پانګوال کولی شي چې د افغانستان د نفتو او ګازو په برخه کې پانګونه وکړي

۵ وږی ۱۴۰۴ - ۲۷ اګست ۲۰۲۵، ۰۰:۲۸ GMT+۱

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت سرپرست هدایت الله بدري چې د سې شنبې په ورځ (د وږي ۴مه) په یوه رسمي سفر د تاتارستان جمهوریت ته تللی، د دغه هېواد په نفت، ګاز او کیمیايي نړۍوال فورم کې روسي پانګوالو ته بلنه ورکړه چې د افغانستان د نفتو او ګازو په سکټورونو کې پانګونې وکړي.

هدایت الله بدري په یاد فورم کې زیاته کړه: «افغانستان خپلې دروازې د تاسو پر مخ پرانیزي. موږ تاسو او په ځانګړي ډول د تاتارستان پانګوالو ته بلنه درکوو چې زموږ د انرژۍ په سکټور په تېره بیا د نفتو او ګازو په برخو کې پانګونې وکړئ.»

هدایت الله بدري په دغه فورم کې ویلي، د امو، کټواز او هلمند حوزې د هېواد لویې طبیعي زېرمې لري چې نه یوازې د افغانستان اړتیاوې پوره کوي، بلکې د صادراتو وړتیا هم لري.

بدري زیاته کړه: «دغه سرچینې د افغانستان د اړتیاوو له پوره کولو سربېره ګاونډیو هېوادونو ته هم صادرېدای شي او ورسره د انرژۍ امنیت او سیمه ییز پرمختګ تضمینږي.»

هغه همداراز وویل، افغانستان غواړي د سیاسي بلاکونو پر ځای اقتصادي اړیکې پراخې کړي او د سیمې د ټرانزیټي مرکز په توګه راڅرګند شي.

نوموړي زیاته: «موږ نه غواړو د کوم سیاسي بلاک برخه شو، بلکې موږ غواړو له سیمې سره ګام په ګام متقابلې اړیکې رامنځته کړو او په اقتصادي لحاظ ګډې ګټې پراخې کړو. افغانستان هڅې کوي چې د منځنۍ او سوېلي اسیا، همدارنګه د منځني ختیځ او لرې ختیځ تر منځ د ټرانزیټ یو مهم مرکز شي.»

سویس د یوه دفتر په پرانیستلو سره د طالبانو تر واک لاندې کابل ته بېرته راګرځېدلی

۴ وږی ۱۴۰۴ - ۲۶ اګست ۲۰۲۵، ۲۳:۵۸ GMT+۱

د سویس یوه مخکښه ورځپاڼه راپور ورکوي، چې دغه هېواد په کابل کې د بشرپاله مرستو د یوه دفتر په پرانیستلو سره، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته په عملي توګه بېرته راګرځېدلی دی. دا دفتر د سویس د بهرنیو چارو وزارت د پراختیايي او بشرپاله همکاریو د ادارې یوه برخه ده.

سویسي ورځپاڼې «نویه زوریخه سایتونګ» د سې شنبې په ورځ لیکلي، سویس د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان سره خپلې مرستې په مارچ میاشت کې له سره پیل کړې.

له ۲۰۲۱کال وروسته کله چې په افغانستان کې طالبان یو ځل بیا واک ته ورسېدل، دغه هېواد خپل دفتر بند کړ او کارکوونکي یې واېستل. اوس سویس لومړنی لوېدیځ هېواد ګڼل کېږي، چې د یوه بشرپاله دفتر په چوکاټ کې په افغانستان کې حضور لري.

د راپورونو له مخې، دغه دفتر د سویسي ډیپلومات اریک مارکلي په مشرۍ فعالیت کوي. نوموړی وايي، چې د دفتر پرانیستل مثبتې پایلې لرلي او تر ټولو ښه لاره د افغان ولس سره د مرستې لپاره دا ده، چې په خپله په دغه هېواد کې حضور ولري.

مارکلي د پنځو سویسي او لسو افغان کارکوونکو یو ټیم رهبري کوي. په دغه ډله کې درې افغان مېرمنې هم شاملې دي، چې د طالبانو له لوري یې د فعالیت اجازه ورکړل شوې ده.

راپور زیاتوي، چې د سویس یو مهم لومړیتوب د ښځو او نجونو ملاتړ دی. دا هېواد اوسمهال د افغانستان د شاوخوا ۱۴۰هغو بنسټونو ملاتړ کوي، چې د ښځو د حقونو، د تاوتریخوالي د قربانیانو ملاتړ او د ښځو د لاسي صنايعو د پلور په برخه کې فعالیت کوي.

مارکلي وایي، که څه هم طالبانو پر ښځو پراخ محدودیتونه لګولي، خو په ځینو مواردو کې یې د ښځو ملاتړ کوونکو پروژو ته اجازه ورکړې ده. هغه ټینګار کوي، چې د بشردوستانه کار او سیاست ترمنځ باید کرښه روښانه پاتې شي.

100%

بلخوا، د تېرې اوونۍ په ترڅ کې څلور تنه د طالبانو استازي د سویس د حکومت په بلنه جنیوا ته ولاړل، څو د ۱۳ افغان پناه غوښتونکو د هویت په اړه خبرې وکړي.

له دې ډلې ۱۱ کسان په بېلابېلو جرمونو محکوم شوي او ټاکل شوې چې له اروپا واېستل شي. دا اقدام د پناه غوښتونکو د ملاتړ کوونکو ادارو له توند غبرګون سره مخ شوی، ځکه دوی دا د طالبانو پر وړاندې د مشروعیت ورکولو یوه بڼه بولي.

خو د سویس یو شمېر محافظه‌کاره سیاستوال هیله لري، چې دغه همکاري به د مجرمو پناه غوښتونکو په اېستلو کې مرسته وکړي.

مارکلي خبرداری ورکړی، چې د پاکستان او ایران له لوري د زرګونو افغان کډوالو اجباري ستنېدل کولای شي، د افغانستان په داخل کې د بشري ناورین کچه نوره هم لوړه کړي.

نوموړی وایي، د اوبو لګولو په څېر پروژې چې د اغا خان بنسټ یې پلي کوي، کولای شي ځوانانو ته د پاتې کېدو هیله ورکړي.

سویس په داسې حال کې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته بېرته ګرځي، چې ځینو نورو اروپایي هېوادونو لکه جرمني، ناروې او پولنډ هم له طالبانو سره تماسونه نیولي دي، خو د دې تماسونو اساسي محور زیاتره د پناه غوښتونکو د اېستلو موضوع ده.

مارکلي ټینګار کړی، چې همکاري باید یوازې تر پناه غوښتونکو محدوده نه وي، بلکې د افغان ولس د اساسي اړتیاوو پوره کولو ته هم پام وشي.

طالبان چې په دوامداره توګه د نړۍوال مشروعیت او لوېدیځو هېوادونو د اړیکو په لټه کې دي، له افغان پناه غوښتونکو د یوه سیاسي فشار د وسیلې په توګه کار اخلي. دوی د کډوالو د بېرته ستنولو په بدل کې د نړۍوالو امتیازاتو په تمه دي. مخکې هم طالبانو له جرمني سره د پناه غوښتونکو د اخراج په تړاو معامله کړې وه، چې په پایله کې یې د طالبانو ډیپلوماتان په برلین کې ومنل شول.

عمران خان د افغان کډوالو د اېستلو په تړاو د پاکستان پر پرېکړې نیوکه وکړه

۴ وږی ۱۴۰۴ - ۲۶ اګست ۲۰۲۵، ۲۳:۳۶ GMT+۱

د تحریک انصاف ګوند بنسټګر او د پاکستان پخواني لومړي وزیر عمران خان له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستلو د څرنګوالي په تړاو د پاکستان پر وروستۍ پرېکړې نیوکه کړې او ویلي یې دي: «زه پر دغې پرېکړې او له افغان کډوالو سره له کېدونکي چلنده شرمېږم.»

پاکستان د «پي او ار» کارټ لرونکو افغانانو ته چې شمېر یې له یو میلیون څخه زیات دی، د روانې اګسټ میاشتې تر پایه (۵ ورځې) وخت ورکړی چې له دغه هېواده ووځي، ګنې بیا به دوی په خپله لاس په کار شي.

د عمران خان خور چې د سې شنبې په ورځ (د وږي ۴مه) زندان ته د خپل ورور لیدو ته ورغلې وه، له یادې لیدنې وروسته یې د خپل ورور له قوله وویل: «عمران خان له پاکستانه د افغان کډوالو چې دلته له څو لسیزو راهیسې اوسېږي او کار و بار لري، په بېړه اېستنه د بشري حقونو او اسلامي اصولو پر خلاف ده.»

تر دې مخکې د زمري په ۲۶مه د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمان هم په اسلام اباد کې په یوې خبري غونډه کې ویلي وو، چې له پاکستانه په جبري توګه د افغان کډوالو اېستنه به د اسلام اباد او کابل تر منځ اړیکې زیانمنې کړي او همداراز یې د هغو افغانانو لپاره چې د پاکستان په ګټه دي او هغو افغانانو لپاره چې په پنډغالو کې دي، د جلا جلا پالیسو د جوړولو غوښتنه وکړه او په وینا یې هغه افغانان چې دلته یې پانګونې او لوړې زده کړې کړي او یا هم پر زده کړو بوخت دي باید ونه اېستل شي، ځکه دوی د پاکستان په ګټه دي او یوازې هغه افغانان چې په پنډغالو کې اوسېږي، هغوی باید له جبر پرته په عزت سره خپل هېواد ته ولېږدول شي.