د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان یا AMSO په یوه بیان کې د تېرې اوونۍ په بهیر کې د طالبانو لهخوا پر رسنیو او خبریالانو بندیزونه غندلي او دا کار یې د بیان ازادۍ محوهکول بللی. په اعلامیه کې له نړۍوالې ټولنې څخه غوښتل شوي چې د طالبانو د دې کار مخه ونیسي.
په اعلامیه کې چې نن (یکشنبه، وږي ۲۳مه) خپره شوې، ویل شوي چې دغه سازمان د خبریالانو د فعالیتونو پر وړاندې د وروستیو هغو پېښو په اړه ژوره اندېښنه څرګندوي چې د تېرې یوې اوونۍ په بهیر کې وضع شوي دي.
یاد سازمان وايي، د محدودیتونو دا لړۍ ښيي چې د هېواد اوسني واکمنان غواړي د هېواد په کچه د تصویري رسنیو خپرونې لومړی په تدریجي ډول محدودې او وروسته یې په بشپړ ډول بندې کړي.
د افغانستان رسنیو د ملاتړ سازمان زیاتوي چې دا پرېکړه نه یوازې د بیان ازادي او د اطلاعاتو ازاد بهیر ګواښي؛ بلکې د افغان رسنیو لپاره یو نه جبرانېدونکی زیان دی.
په اعلامیه کې د بیان ازادۍ، ملي او نړۍوالو بنسټونو، بشري حقونو ملاتړو سازمانونو او نړۍوالې ټولنې نه غوښتل شوي، چېد طالبانو د دې محدودیتونوپر وړاندې جدي دریځ غوره کړي.
د افغانستان رسنیو د ملاتړ سازمان په خپله اعلامیه کې د طالبانو لهخوا د تېرې اوونۍ په بهیر کې د رسنیو او خبریالانو د محدودولو بېلګې هم یادې کړي دي.
افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ځینو زلزله ځپلو په خپلو خبرو کې ویلي، چې د غرنیو سیمو جغرافیایي حالت د ژغورنې او مرستو بهیر له سختو ننګونو سره مخ کړی دی.
د ځینو کلیو اوسېدونکي وایي، له پېښې څو اوونۍ وروسته لا هم تر اوسه د مړو څارويو جسدونه په کلیو کې پراته دي چې د هوا د ککړتیا او ناروغیو د خپرېدو لامل ګرځېدلي دي.
۶۵ کلن سبحان الله چې په زلزله کې یې څلور خپلوان له لاسه ورکړي، افغانستان انټرنشنل – پښتو ته ویلي: «موږ د شین اسمان لاندې شپې او ورځې سبا کوو. ماشومان مې ناروغ دي او ډوډۍ پیدا کول هم ستونزمن شوي دي. ژمی رانږدې دی او موږ هېڅ سرپناه نه لرو، نه پوهېږم چې څه به راپېښ شي»
بلخوا ښځې په ځانګړي ډول د زلزلې له اغېزو او ننګونو سره مخ دي. د طالبانو له لوري د ښځو پر تګ راتګ محدودیتونه د دې لامل شوي چې ښځې له روغتیايي خدمتونو بېبرخې پاتې شي. په ډېری سیمو کې ښځینه ډاکټرانې او نرسانې نشته، ځکه د لوړو زدهکړو پر بندیز د دې برخې کاري ځواک هم کم شوی دی.
همدارنګه ۴۲کلنه زرغونه چې مېړه او دوه اولادونه یې د زلزلې په پېښه کې ټپیان شوي، افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وايي: «له پېښې وروسته مو په دښتو کې سرپناه نیولې ده. د ښځو ژوند لا ډېر سخت شوی، ځکه نه ډاکټره شته او نه هم موږ ته د تګ راتګ اجازه ورکول کېږي. د ماشومانو د درملنې لپاره هېڅ مرستې نه رارسېږي.»
د روغتیا نړیوال سازمان «ډبلیو ایچ او» تېره اوونۍ له طالبانو وغوښتل چې د ښځینه مرستندویانو پر سفر لګېدلي محدودیتونه لرې کړي. دغه سازمان ټینګار کړی چې یوازې د ښځینه روغتیايي کارکوونکو په شتون کې زلزله ځپلې ښځې کولای شي اړینې طبي مرستې ترلاسه کړي.
په ورته وخت کې، د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکو ویلي چې په وروستیو زلزلو کې تر نیم میلیونه زیات خلک له بېلابېلو زیانونو سره مخ شوي دي.
د هغوی په خبره، که بېړنۍ مرستې ونه رسېږي، د ژمي په راتګ سره به د زلزله ځپلو کورنیو ستونزې څو برابره شي.
د کډوالو چارو ځینو کارپوهانو ویلي چې د ختیځ په څو ولسوالیو کې سلګونه کورنۍ اوس په لنډمهاله خیمو کې ژوند کوي، خو د بارانونو او ژمي د یخنۍ په وړاندې هېڅ ډول چمتووالی نه لري.
د هغوی په خبره، که نړیواله ټولنه او طالبان په ګډه پراخ اقدامات ونه کړي، د انساني ناورین وېره لا پسې ډېره ده.