د خېبر پښتونخوا ایالت د خېبر ولسوالۍ اړوند تیراه دره کې د اپریدو قومي مخورو د یوې پرېکړې له مخې؛ د هغه دوه ځوانانو کورونه سوځولي، چې څه موده وړاندې یې د ځايي نجونو ویډیوګانې تر ثبت وروسته په خواله رسنیو خپرې کړې وې.
افغانستان انټرنشنل ته ځايي سرچینو ویلي، چې دغو دوو ځوانانو نږدې ۲میاشتې وړاندې د سیمې د دوو نجونو ویډیوګانې ثبت کړې وې او بیا د افریدو جرګې د دغه مسالې په تړاو جرګه رابللې وه.
د جرګې د پرېکړې له مخې کورونه سوځول شوي او تر اوسه ایالتي حکومت په دې تړاو څه نهدي ویلي.
د سیمې اوسېدونکو زیاته کړې، چې دغه کړنه د «غیرت او دود» په نوم ترسره شوې ده.
د پاکستان امنیتي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د یوې ځايي جرګې په منځګړیتوب د پاکستان پوځ او پاکستاني طالبانو تر منځ د وژل شویو جنګیالیو مړي سره تبادله شوي دي. په دې لړ کې ۷ مړي د پاکستاني پوځ او ۱۱ یې د ټيټيپي جنګاليو وو. دغه جنګیالي په پښتونخوا کې وژل شوي وو.
د راپورونو له مخې؛ د پاکستاني طالبانو تحریک په وژل شویو جنګیالیو کې د دغې ډلې یو پېژندل شوی غړی مولوي فرید منصور هم شامل دی.
یوه ځايي پاکستاني خبریال ویلي، چې په دې لړ کې د وزیر په نوم د پاکستاني طالبانو یوه قوماندان مړی هم تبادله شوی دی. دغه قوماندان درې میاشتې له پاکستاني ځواکونو سره زنداني و.
د پاکستان پوځ د شنبې په ورځ اعلان وکړ، چې (د وږي له ۱۹مې بیا تر ۲۲مې نېټې) پورې د پښتونخوا ایالت په یو لړ عملیاتو کې ۱۹ پاکستاني پوځیان او ۴۵ د ټيټيپي جنګیالي وژل شوي دي. د پاکستان حکومت ادعا کړې، چې په دې جګړو کې ځينې افغانان هم ښکېل وو.
د پاکستان لومړی وزیر شهباز شریف چې د وژل شویو پاکستاني پوځیانو د جنازې په مراسمو کې د ګډون لپاره پښتونخوا ته تللی و، د شنبې په ورځ یې په توندو ټکو افغان طالبانو ته ګواښ وکړ، که د پاکستاني طالبانو ملاتړ ته دوام ورکړي؛ نو اسلاماباد به خپلې اړیکې ورسره پرې کړي.
هغه وویل: «افغان طالبان باید د پاکستان او پاکستاني طالبانو ترمنځ یوه لاره غوره کړي. هغوی نهشي کولای، چې پر یوه وخت هم د یاغیانو کوربه وي او هم زموږ سره د اړیکو عادي کېدو تمه ولري.»
په پاکستان کې په وروستیو وختونو کې د پوځ او مخالفو وسلهوالو ترمنځ نښتې ډېرې شوې دي. دغه نښتې او بریدونه ډېری یې د پاکستاني طالبانو او بلوڅ بېلتونپالو لهخوا شوي دي.
د پاکستان پوځ ویلي چې د خېبرپښتونخوا په سوېلي وزیرستان او دېر کې د مخالفو وسلهوالو او دغه هېواد پوځیانو ترمنځ نښتو کې ۱۹ پوځیان وژل شوي دي.
په لومړۍ پېښه کې د سوېلي وزیرستان بدړ غرنۍ سيمه کې د پوځیانو پر کاروان برید شوی دی. د پاکستان پوځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې په دې نښته کې ۱۲ پوځیان او ۱۳ وسلهوال مخالفان وژل شوي دي.
د دغه برید مسوولیت پاکستاني طالبانو منلی او ادعا یې کړې چې له پوځيانو څخه یې وسلې او بېپيلوټه الوتکې هم اخیستي دي.
ځايي اوسېدونکو ویلي، تر دې برید وروسته یې څو ساعته چورلکې لیدلې چې ټپیان یې روغتونونو ته وړل او د بریدګرو پلټنه یې کوله.
د پاکستاني پوځ په وینا، په یوه بله نښته کې چې د لوړ دېر په سیمه کې شوې، ۷ پوځيان او ۱۰ مخالف وسله وال وژل شوي دي. دا نښته داسې مهال وشوه چې پوځیانو د مخالفو وسلهوالو یو پټنځای وموند.
د افغانستان پخوانی مرستیال ولسمشر امرالله صالح وايي، په بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې بغاوت د پاکستان له کنټروله وتلی. هغه ټینګار کړی، چې پاکستان د دواړو ایالتونو د ولسونو سیاسي ملاتړ له لاسه ورکړی او یوازې د زور په کارولو هڅه کوي وضعیت تر کنټرول لاندې وساتي.
صالح پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي: «په بلوچستان کې بغاوت د منځنۍ کچې او په خیبر پښتونخوا کې پرمختللې مرحلې ته رسېدلی دی. ښکاري چې پاکستان په دواړو سیمو کې د خلکو ملاتړ له لاسه ورکړی او یوازې په زور او عسکري عملیاتو تکیه کوي. د تاریخ له مخې دا ډول جګړې چې پاکستان یې تجربه لري، د بېلابېلو داخلي او بهرنیو عواملو له کبله نه شي ګټل کېدای.»
د صالح په وینا، د ډیورند کرښه په قصدي ډول «پرانیستې او نفوذپذیره» پرېښودل شوې ده څو کابل کمزوری شي او د اسلاماباد په مدار کې یو حکومت واک ته ورسېږي.
هغه زیاتوي چې د دغې تګلارې پایله اوس د خیبر پښتونخوا او بلوچستان ژور ټپونه دي چې «تر اوږدې مودې به وینه وکړي.»
صالح دا هم ویلي، که څه هم پاکستان هڅه کوي د دغو خوځښتونو ماهیت بدل وښيي، خو په اصل کې دا «بېلابېلې پوښلې بېلتونپالې هلې ځلې» دي چې د اوږدمهاله نارضایتۍ ریښې لري.
هغه په خپلو څرګندونو کې زیاتوي: «رښتینی تحلیل تل تریخ وي او زه پوهېږم چې زما خبرې به د پاکستان د پوځ د عمومي قرارګاه «جي ایچ کیو»احساسات خوږمن کړي، خو حقیقت له پامه نشي غورځېدلای.»
صالح دا څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې نن د شنبې په ورځ (د وږي ۲۲مه) د پاکستان د پوځ پر یوه کاروان د وسلوالو برید شوی.
د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، په دې برید کې ۱۲پاکستاني پوځیان وژل شوي دي. بریدګر تښتېدلي او پوځ سیمه محاصره کړې ده. د دغې پېښې مسوولیت تر اوسه کومې ډلې نه دی منلی، خو ځايي سرچینې وايي دا ډول بریدونه زیاتره وخت د تحریک طالبان پاکستان او نورو بغاوتي ډلو له خوا ترسره کېږي.
بلخوا د پاکستان پوځ په یوه خپره کړې اعلامیه کې ادعا کړې، چې په یادو برېدونو کې د افغان اتباعو لاس و او د افغانستان له خاوري څخه په استفاده یې په پاکستان کې برېدونه کړې دي.
د پاکستان د پوځ په اعلامیه کې له افغان طالبانو غوښتنه شوې، چې د پاکستان پر وړاندې د ترهګرو د فعالیتونو مخه ونیسي.
دا لومړۍ ځل نه دی چې پاکستان په ترهګریزو بریدونو کې د افغان وګړو لاس لرل یا هم له افغان خاورې د ترهګریزو فعالیتونو پلانولو ادعا کوي، تر دې مخکې یې هم ورته ادعاوې کړي، خو د افغان طالبانو لخوا دا تورونه رد شوي دي.
شنونکي وايي چې د بلوچستان او خیبر پښتونخوا وسلوال مقاومت د پاکستان د کورني امنیت تر ټولو ستر ګواښ ګرځېدلی دی. د هغوی په باور، د اسلاماباد د سیاسي حل د نشتوالي او پر وسلوالو عملیاتو د زیات تکیې له امله، امکان لري چې بغاوت لا نور هم پراخ او اوږدمهاله شي.
په همدې حال کې، د امرالله صالح څرګندونې د سیمهییزو حالاتو له تازه تحولاتو سره یوځای د دې ښکارندويي کوي چې د پاکستان لپاره د بغاوتونو مهارول نه یوازې په نظامي، بلکې په سیاسي کچه هم سختې ننګونې زېږوي.
په خیبر پښتونخوا کې سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته ویلي، چې د محمد رفیق په نوم یو ځايي پولیس د شنبې په سهار (د وږي ۲۲مه) د «مرکزي کُرم» له «جوداره» سیمې څخه وسله والو تښتولی او لاتر اوسه یې برخلیک نه دی معلوم.
د سرچینې په وینا، دغه پولیس نن سهار خپلې دندې ته چې په «میر باغ» کې موقعیت لري روان و، خو د لارې په اوږدو کې د وسله والو له لوري له موټر ښکته او هغو له ځانه سره بیولی دی.
د سیمه ییزو پولیسو په وینا، د دغه پولیس د موندنې لپاره یې سیمه کلابنده کړې او د لټون عملیات یې هم پیل کړي، خو لاتر اوسه د هغه برخلیک نه دی مشخص شوی.
لا تر اوسه هېڅ یوې ډلې د دغه پولیسو د تښتونې مسوولیت نه دی منلی.
د خبېرپښتونخوا صوبې د روغتیا او ګرځندوی مسولینو په دغه صوبه کې د روغتیايي ګرځندوی خدمتونو د پراخولو په اړه ناسته کړې. دوی وایي غواړي د منځنۍ اسیا د ناروغانو لپاره د ویزې د اسانتیا ترڅنګ په تورخم کې ځانګړې څانګه جوړه کړي.
د روغتیايي ګرځندوی د خدماتو پراخولو لپاره نن شنبه (د وږي ۲۲مه) په پېښور کې د خېبرپښتونخوا د ګرځندوی او روغتیا برخې چارواکو ترمنځ ناسته شوې ده.
دغو چارواکو ویلي، چې په یاده صوبه کې د روغتیايي ګرځندوی پراخ فرصتونه شته او هر کال له امریکا، اروپا، منځنۍ اسیا او په ځانګړي ډول له افغانستان څخه ګڼ شمېر ناروغان د درملنې لپاره پاکستان ته سفرونه کوي.
د دغو چارواکو په خبره حکومت غواړي چې د خېبر پښتونخوا صوبي د اقتصادي پیاوړتیا او ناروغانو ته د نړیوالو معیارونو روغتيايي اسانتیاوې برابرې کړي.
د خېبر پښتونخوا چارواکو پرېکړه کړې، چې د روغتیايي ګرځندوی د خدمتونو پراختیا لپاره په پېښور کې د حیات اباد روغتون، د پښتورګو د ناروغیو انسټېټیوټ، د زړه د ناروغیو انسټېټیوټ او سوځېدلو ناروغانو د درملنې ځانګړې مرکز کې بسترونه ډېر کړي.
یادو چارواکو ویلي، چې د کورنیو چارو او روغتیا وزارتونو له خوا جوړېدونکې طرحه به له علي امین ګنډاپور سره شریکه کړي او ډېر ژر به د روغتیايي سفرونو د خدماتو چاري پراخې کړي.