د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې د غزې لپاره د مرستو د کښتیو مسافر، چې د غزې لپاره یې د «صمود کاروان» په نوم مرستې لېږدولې او د اسراييلي سمندري ځواکونو له خوا د «سمندري محاضرې د ماتولو» له امله نیول شوي خوندي دي او اسراییل ته له وړلو وروسته به اروپا ته واستول شي.
اسراییلي ځواکونو د «صمود کاروان» زیاتې کښتۍ چې د غزې پر لور روانې وې، ودرولې او د ګریټا تونبرګ په ګډون یې ټولې سپرلۍ نیولي دي.
بنیامین نتنیاهو د دې سمندري کاروان د سپرلیو د نیول کېدو په غبرګون کې په ایکس خواله رسنۍ کې د خپل هیواد د بحري ځواکونو له سرتېرو او قوماندانانو مننه کړې او لیکلي یې دي:«تاسې خپل ماموریت په خورا مسلکي او اغېزناک ډول ترسره کړ».
هغه زیاته کړه: «د هغوی مهم عملیات د دې مخه ونیوله چې لسګونه کښتۍ د جګړې سیمې ته داخلې شي او دا یې هم پرېنښودل چې د اسراییلو پر ضد د مشروعیت اخیستو هڅې بریالۍ شي.»
ګارډین ورځپاڼې راپور ورکړی چې ایران د یوې نوې ډله ییزې ستراتیژۍ په چوکاټ کې پلان لري سلګونه زره افغان پناه غوښتونکي د خپلې لوېدیځې پولې له لارې عراق او ترکیې ته واستوي.
د ګارډین د راپور له مخې، دغه اقدام د ایران له اټومي تاسیساتو د بمبارېدو او د دغه هېواد په وړاندې د «ماشه میکانیزم » د فعالېدو وروسته د تهران د ځواب یوه برخه بلل کېږي. په دې ستراتیژۍ کې د توغندیز پروګرام پراختیا، د هوايي دفاعي سیستم پیاوړتیا او دملګرو ملتونو د اټومي څارونکو سره د همکارۍ ځنډول هم شامل دي.
ګارډین لیکلي، د پناه غوښتونکود لېږلو ګواښ د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان د هغو څرګندونو پڅېر دی چې ویلي یې وو، د اړتیا په صورت کې به میلیونونه سوریایي کډوال اروپا ته واستوي.
ایران په بېلابېلو دورو کې تر شپږ میلیونو پورې د افغان کډوال کوربه توب کړي دي، خو د «بښنې نړۍوال سازمان» د راپور له مخې یوازې په ۲۰۲۵کال کې یو میلیون افغانان بېرته افغانستان ته شړل شوي دي. دغه کسان په اصل کې له فقر یا د طالبانو له واکمنۍ د تېښتې لپاره ایران ته تللي وو.
د بښنې نړۍوال سازمان وايي، د ایران او اسراییل ترمنځ له ۱۲ورځنۍ جګړې وروسته د افغانانو جبري شړل ډېر شوي او تر نیم میلیونه پورې کسان له هغې جګړې وروسته افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.
د ایران د چارواکو له لوري د افغان پناه غوښتونکود شمېر په اړه بېلابېلې شمېرې وړاندې شوې، خو اټکل کېږي لږ تر لږه دوه میلیونه افغانان په دغه هېواد کې د قانوني اسنادو پرته اوسېږي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ اټکل کړی چې سږکال ښايي تر څلور میلیونو پورې افغانان له ایران څخه بېرته وشړل شي.
د میزان په درېیمه، ځینو دیپلوماتیکو او امنیتي سرچینو خبرداری ورکړی و چې داعش ښايي له ایران او پاکستان څخه د افغان پناه غوښتونکود ډلهییزې شړنې څخه د خپلو موخو لپاره کار واخلي.
هانس یاکوب شینډلر، چې د ملګرو ملتونو د وسلهوالو ډلو د څارنې کمېټې پخوانی همغږی کوونکی و، ویلي: «د دې ګواښ ډېر دی چې داعش خراسان به تازه راستانه شوي افغانان د احتمالي جذب سرچینې په توګه وګوري».
نوموړي زیاته کړې چې داعش خراسان له ۲۰۲۱کال راهیسې هڅه کوي ناراضي طالبان او هغه افغانان جذب کړي چې د طالبانو په جوړښت کې ځای نه لري.
د یادولو وړ ده،چې د ملګرو ملتونو کارپوهانو د روان کال په چنګاښ میاشت کې له ایران او پاکستان څخه د افغانانود جبري او ډلهییزېشړنېپر ضد خبرداری ورکړی او د دې بهیر د سمدستي درولو غوښتنه یې کړې وه.
د مانچسټر د پولیسو مشر سټیفن واټسن په رسمي ډول اعلان کړه، چې په دغه ښار کې پر یوه یهودي عبادت ځای برید یو ترهګریز برید و. هغه زیاته کړې ده، چې په دې برید کې د بریدګر ترڅنګ دوه نور کسان هم وژل شوي دي.
همدارنګه د بریتانیا د ترهګرۍ ضد ادارې لوړ پوړي چارواکي لارنس ټیلر هم د پنجشنبه په ورځ وویل، دا برید د څېړنو پر بنسټ «یو ترهګریز عمل» و.
هغه زیاته کړه پلټونکي باور لري، چې دوی د بریدګر هویت پیژني مګر نشي کولی دا تایید کړي.
لارنس ټیلر خبریالانو ته وویل:«په ټوله بریتانیا کې یهودي ټولنه چې معمولا دا مذهبي ورځ لمانځي، اوس په ماتم کې ده او د خپل امنیت په اړه ژوره اندېښنه لري.»
هغه ټینګار وکړ:«زه دا خبره روښانه کول غواړم: د بریتانیا پولیس چمتو شوي او ژر غبرګون ښيي.»
دغه برید د موټر او چړې په وسیله په ګډه ترسره شوی و، چې د مانچسټر ښار د یوې یهودي کنیسې (عبادتځای) مخې ته وشو. په پېښه کې درې تنه وژل شوي او یو شمېر نور ژوبل شوي دي.
دا برید د یهودي مذهبي یوم کیپور مراسمو پر مهال وشو.
اوس د دې پېښې پلټنه د بریتانیا د ترهګرۍ ضد پولیسو لخوا پرمخ وړل کېږي.
په بریتانیا کې د یهودو پر وړاندې تاوتریخوالی زیات شوی
بریتانیا په ۲۰۲۴ کال کې د یهود ضد بریدونو له پلوه پېښو تر ټولو ډک دویم کال تجربه کړ.
په هغه کال کې تر ۳۵۰۰ ډېر د یهودو ضد پېښې ثبت شوې، چې دا د یهودو پر ضد د دوامدار نفرت ښکارندويي کوي.
د روسیې د بهرنيو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا اعلان کړی، چې د افغانستان په اړه د مسکو فارمټ اوومه غونډه به د روان اکتوبر میاشتې پر اوومه نېټه ترسره شي.
د روسیې «ټاس» خبري اژانس د راپور له مخې زاخارووا ویلي، په دې غونډه کې به د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د روسیې، چین، هند، ایران، پاکستان، قزاقستان، ازبکستان، قرغیزستان، تاجکستان، ترکمنستان او بلاروس ځانګړي استازي ګډون وکړي.
هغې زیاته کړه چې د بلاروس استازي ته د ځانګړي مېلمه په توګه بلنه ورکړل شوې ده.
ماریا زاخارووا ویلي چې دا غونډه به د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف په پرانیستونکې وینا پیل شي، او امیرخان متقي به د دې غونډې په څنډه کې له لاوروف سره وګوري.
د هغې په خبره، په دغه غونډه کې به ځانګړې پاملرنه د افغانستان د ملي پخلاينې د بهير پياوړتيا، د سيمې هېوادونو او طالبانو ترمنځ د سياسي، اقتصادي، د ترهګرۍ ضد او د نشهيي توکو پر وړاندې د ګډو عملي همکاریو د پراختیا موضوعاتو ته وشي.
د تمې وړ ده چې د غونډې په پای کې به ګډه اعلاميه خپره شي.
بلخوا د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې متقي ته د سفر معافیت ورکړل شوی دی.
هغه زیاته کړې، چې ملګرو ملتونو د سپټمبر پر ۳۰مه امیر خان متقي ته د یوې اونۍ سفري معافیت منلې دی.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت دتلې پر۶مه د یوې اعلامې په ترڅ کې وویل، چې روسیه به په لومړي ځل له طالب پلاوي څخه د دغه فارمټ د غړي په توګه هرکلی وکړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په مسکو فارمټ کې ددې ډلې غړیتوب یو مهم او اساسي ګام بللی او هیله یې ښودلې، چې دغه سیمه ییز چوکاټونه د افغانستان او سیمې تر منځ په باور جوړونې او مثبت پرمختګ کې مهم رول ولوبوي.
د مسکو فارمټ هغه سیمهییز چوکاټ دی چې تمرکز یې پر افغانستان دی او پخوانۍ ناستې یې هم د سیمهییزو همکاریو د پراخېدو په موخه ترسره شوې دي.
د پاکستاني طالبانو تحریک په ازاد کشمير کې پر لاریونوالو د پاکستان پوځ له خوا برید «ظالمانه» بللی او ویلي یې دي: «د پاکستان پوځ کشمیر ازاد یادوي خو هیڅکله یې خپلواکې نه ده ورکړې.» دوی له کشميري ولس څخه غوښتي، چې د پاکستان د واکمنو پر تشو ژمنو ونه غولیږي.
د پاکستاني طالبانو تحریک «ټي ټي پي»د پنجشنبه په ورځ په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي: «ازاد کشمېر د طبیعي سرچینو، سیندونو او برېښنا له پروژو پاکستان ګټه اخلي خو ځايي خلکو ته هیڅ ګټه نه رسيږي.»
په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې پاکستاني چارواکي د عامو کشمیریانو حقونه تر پښو لاندې کوي.
د پاکستاني طالبانو تحریک ویلي، چې د پاکستان واکمن د کشمیریانو د ستونزو د حل لپاره جدي هڅې نه کوي او یوازې یې د اسلام اباد د ګټو لپاره استفاده کوي.
دوی د کشمیر له خلکو غوښتي، چې «د پاکستان د واکمنو په وړاندې راويښ شي او د هغوی پر تشو ژمنو ونه غوليږي.»
دغه وسله والې ډلې د پاکستان له ټولو خلکو په ټينګار غوښتنه کړې، چې د کشمیریانو د حق غوښتلو ملاتړ وکړي او د لاریونوالو تر څنګ ودریږي.
د پاکستان تر ولکې لاندې کشمیر کې له تاوتریخوالي څخه په ډکو لاریونونو کې لږ تر لږه اته کسان وژل شوي.
د کشمیر د مدني حقونو د ډلو ایتلاف مشر ویلي چې مظاهرهچیان د سیمهییزو سیاستوالو، بیروکراټانو او نورو لوړپوړو چارواکو د امتیازاتو او ځانګړو مراعاتو پر ضد دي.
د اسلاماباد دوو امنیتي چارواکو رویټرز خبري اژانس ته ویلي چې تر اوسه درې پولیس او پنځه ملکي وګړي وژل شوي. د دوی په وینا، د مظاهرهچیانو او پولیسو ترمنځ نښتې د دوشنبې له ورځې راهیسې نه دي کمرنګه شوې.
د پاکستان او تاجکستان چارواکو په دوشنبې ښار کې د یوې ناستې پر مهال په سیمه کې د ترهګرۍ پر وړاندې د ګډې مبارزې او همکارۍ په اړه خبرې اترې کړی دی.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه ناسته د پاکستاني پلاوي او تاجکستاني چارواکو ترمنځ د «سیاسي دوه اړخیزو مشورو» تر عنوان لاندې د دوشنبې ښار کې ترسره شوې ده.
د دغه وزارت په وینا، په دې ناسته کې د دفاعي همکارۍ او د ترهګرۍ پر ضد مبارزې تر څنګ د کاسا-۱۰۰۰برېښنا پروژې په اړه هم بحث شوی، چې یاده پروژه له افغانستان څخه هم تېرېږي.
همدارنګه، د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو، سیاسي، کرنیزو او تعلیمي اړیکو د پراختیا پر لارو چارو هم خبرې شوې دي.
پاکستان او تاجیکستان له دې وړاندې هم د افغانستان د امنیتي وضعیت په اړه اندېښنې څرګندې کړې وې. دواړو هېوادونو پرله پسې ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ترهګرو ډلو لکه «تحریک طالبان پاکستان«ټي ټي پي» او «انصارالله» شتون د سیمې لپاره یو جدي ګواښ دی.
بلخوا ډیپلوماټ وېبپاڼې په یوې مقاله کې ادعا کړې، چې د سوریې په جګړو کې له ګډون وروسته د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ډلې یو شمېر جنګیالي افغانستان ته تللي او په ځانګړي ډول د پنجشېر په دره کې ځای پر ځای شوي دي.
په مقاله کې همدارنګه ویل شوي، د دغه ډلې مشر عبدالحق ترکستاني چې په افغانستان کې مېشت دی او له طالبانو، القاعده، تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) او د منځنۍ اسیا له ګڼو وسلهوالو ډلو سره نږدې اړیکې لري، په خپل وروستي بیان کې ویلي: «چینایي کافران به ډېر ژر د هغه څه خوند واخلي چې د سوریې کفارو وڅاکه».
د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ میاشتې د راپور له مخې، اوس مهال د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ۵۰۰ تر ۱۲۰۰ پورې جنګیالي په افغانستان کې لري. که څه هم طالبان هڅه کوي پر دوی کلک کنټرول ولري، خو د سوریې په جګړه کې د تجربهکارو وسلهوالو راتګ کېدای شي دغه شمېر په چټکۍ سره ډېر کړي.
راپورونه زیاتوي، چې د یادې ډلې جنګیالي د منځنۍ اسیا څخه راغلو وسلهوالو سره یو ځای په بلخ، بدخشان، کندوز، کابل او بغلان ولایتونو کې د روزنې مرکزونه لري. طالبانو د دې ډلې جګړهماران د داعش خراسان څانګې پر وړاندې هم کارولي دي. خو د اندېښنې وړ دا دی، چې د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ ناراضي غړي ښايي داعش خراسان ډلې ته ورګډ شي، ځکه چې داعش له اوږدې مودې راهیسې د ایغور جنګیالیو د جذبولو هڅې کوي.