جرمني رسنیو راپور ورکړی، چې د مونیخ هوايي ډګر د بېپیلوټه الوتکې د ګواښ له امله تړل شوی. د راپورونو له مخې؛ الوتنې ځنډول شوې او مساپر په ترمینلونو کې بند پاتې دي. د بېپیلوټه الوتکې تر لیدلو وروسته، په دغه هوايي ډګر کې ۱۷ الوتنې لغوه شوې او د نږدې ۳۰۰۰ مساپرو سفر ګډوډ شو.
د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ ادارې د حزبالله د بې وسلې کولو په هڅه کې د لبنان پوځ او امنیتي ځواکونو لپاره ۲۳۰میلیونه ډالر بودجه ځانګړې کړې ده.
یوې لبناني سرچینې ویلي، چې له دې مرستې څخه ۱۹۰میلیونه ډالر د لبنان ملي پوځ ته او ۴۰میلیونه ډالر د دغه هېواد د کورنیو چارو د وزارت امنیتي ځواکونو ته ځانګړي شوي دي.
د امریکا د کانګرس یو شمېر ډیموکراټانو رویټرز ته ویلي چې دغه بودجه د مالي کال د پای ته رسېدو څخه لږ مخکې، د سپتمبر پر ۳۰مه نېټه ازاده شوې ده. د دوی په وینا، د داسې یو کوچني هېواد لپاره لکه لبنان، دا مرسته ډېر اهمیت لري.
د دغه اعلان تر خپرېدو وړاندې، د ایران د ملي امنیت د عالي شورا سکرتر علي لاریجاني بیروت ته سفر کړی و او هلته یې د حزبالله د مشر نعیم قاسم سره لیدلي وو. لاریجاني ټینګار کړی چې تهران د علي خامنهای د لارښوونو پر بنسټ د حزبالله ملاتړ ته ژمن دی.
کارپوهان وايي چې د امریکا او ایران دا دوه متضاد دریځونه ښيي چې لبنان د سیمهییزو سیالیو د جدي فشارونو لاندې دی.
د اسراییل د بهرنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې د غزې لپاره د مرستو د کښتیو مسافر، چې د غزې لپاره یې د «صمود کاروان» په نوم مرستې لېږدولې او د اسراييلي سمندري ځواکونو له خوا د «سمندري محاضرې د ماتولو» له امله نیول شوي خوندي دي او اسراییل ته له وړلو وروسته به اروپا ته واستول شي.
اسراییلي ځواکونو د «صمود کاروان» زیاتې کښتۍ چې د غزې پر لور روانې وې، ودرولې او د ګریټا تونبرګ په ګډون یې ټولې سپرلۍ نیولي دي.
بنیامین نتنیاهو د دې سمندري کاروان د سپرلیو د نیول کېدو په غبرګون کې په ایکس خواله رسنۍ کې د خپل هیواد د بحري ځواکونو له سرتېرو او قوماندانانو مننه کړې او لیکلي یې دي:«تاسې خپل ماموریت په خورا مسلکي او اغېزناک ډول ترسره کړ».
هغه زیاته کړه: «د هغوی مهم عملیات د دې مخه ونیوله چې لسګونه کښتۍ د جګړې سیمې ته داخلې شي او دا یې هم پرېنښودل چې د اسراییلو پر ضد د مشروعیت اخیستو هڅې بریالۍ شي.»
ګارډین ورځپاڼې راپور ورکړی چې ایران د یوې نوې ډله ییزې ستراتیژۍ په چوکاټ کې پلان لري سلګونه زره افغان پناه غوښتونکي د خپلې لوېدیځې پولې له لارې عراق او ترکیې ته واستوي.
د ګارډین د راپور له مخې، دغه اقدام د ایران له اټومي تاسیساتو د بمبارېدو او د دغه هېواد په وړاندې د «ماشه میکانیزم » د فعالېدو وروسته د تهران د ځواب یوه برخه بلل کېږي. په دې ستراتیژۍ کې د توغندیز پروګرام پراختیا، د هوايي دفاعي سیستم پیاوړتیا او دملګرو ملتونو د اټومي څارونکو سره د همکارۍ ځنډول هم شامل دي.
ګارډین لیکلي، د پناه غوښتونکود لېږلو ګواښ د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان د هغو څرګندونو پڅېر دی چې ویلي یې وو، د اړتیا په صورت کې به میلیونونه سوریایي کډوال اروپا ته واستوي.
ایران په بېلابېلو دورو کې تر شپږ میلیونو پورې د افغان کډوال کوربه توب کړي دي، خو د «بښنې نړۍوال سازمان» د راپور له مخې یوازې په ۲۰۲۵کال کې یو میلیون افغانان بېرته افغانستان ته شړل شوي دي. دغه کسان په اصل کې له فقر یا د طالبانو له واکمنۍ د تېښتې لپاره ایران ته تللي وو.
د بښنې نړۍوال سازمان وايي، د ایران او اسراییل ترمنځ له ۱۲ورځنۍ جګړې وروسته د افغانانو جبري شړل ډېر شوي او تر نیم میلیونه پورې کسان له هغې جګړې وروسته افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.
د ایران د چارواکو له لوري د افغان پناه غوښتونکود شمېر په اړه بېلابېلې شمېرې وړاندې شوې، خو اټکل کېږي لږ تر لږه دوه میلیونه افغانان په دغه هېواد کې د قانوني اسنادو پرته اوسېږي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ اټکل کړی چې سږکال ښايي تر څلور میلیونو پورې افغانان له ایران څخه بېرته وشړل شي.
د میزان په درېیمه، ځینو دیپلوماتیکو او امنیتي سرچینو خبرداری ورکړی و چې داعش ښايي له ایران او پاکستان څخه د افغان پناه غوښتونکود ډلهییزې شړنې څخه د خپلو موخو لپاره کار واخلي.
هانس یاکوب شینډلر، چې د ملګرو ملتونو د وسلهوالو ډلو د څارنې کمېټې پخوانی همغږی کوونکی و، ویلي: «د دې ګواښ ډېر دی چې داعش خراسان به تازه راستانه شوي افغانان د احتمالي جذب سرچینې په توګه وګوري».
نوموړي زیاته کړې چې داعش خراسان له ۲۰۲۱کال راهیسې هڅه کوي ناراضي طالبان او هغه افغانان جذب کړي چې د طالبانو په جوړښت کې ځای نه لري.
د یادولو وړ ده،چې د ملګرو ملتونو کارپوهانو د روان کال په چنګاښ میاشت کې له ایران او پاکستان څخه د افغانانود جبري او ډلهییزېشړنېپر ضد خبرداری ورکړی او د دې بهیر د سمدستي درولو غوښتنه یې کړې وه.
د مانچسټر د پولیسو مشر سټیفن واټسن په رسمي ډول اعلان کړه، چې په دغه ښار کې پر یوه یهودي عبادت ځای برید یو ترهګریز برید و. هغه زیاته کړې ده، چې په دې برید کې د بریدګر ترڅنګ دوه نور کسان هم وژل شوي دي.
همدارنګه د بریتانیا د ترهګرۍ ضد ادارې لوړ پوړي چارواکي لارنس ټیلر هم د پنجشنبه په ورځ وویل، دا برید د څېړنو پر بنسټ «یو ترهګریز عمل» و.
هغه زیاته کړه پلټونکي باور لري، چې دوی د بریدګر هویت پیژني مګر نشي کولی دا تایید کړي.
لارنس ټیلر خبریالانو ته وویل:«په ټوله بریتانیا کې یهودي ټولنه چې معمولا دا مذهبي ورځ لمانځي، اوس په ماتم کې ده او د خپل امنیت په اړه ژوره اندېښنه لري.»
هغه ټینګار وکړ:«زه دا خبره روښانه کول غواړم: د بریتانیا پولیس چمتو شوي او ژر غبرګون ښيي.»
دغه برید د موټر او چړې په وسیله په ګډه ترسره شوی و، چې د مانچسټر ښار د یوې یهودي کنیسې (عبادتځای) مخې ته وشو. په پېښه کې درې تنه وژل شوي او یو شمېر نور ژوبل شوي دي.
دا برید د یهودي مذهبي یوم کیپور مراسمو پر مهال وشو.
اوس د دې پېښې پلټنه د بریتانیا د ترهګرۍ ضد پولیسو لخوا پرمخ وړل کېږي.
په بریتانیا کې د یهودو پر وړاندې تاوتریخوالی زیات شوی
بریتانیا په ۲۰۲۴ کال کې د یهود ضد بریدونو له پلوه پېښو تر ټولو ډک دویم کال تجربه کړ.
په هغه کال کې تر ۳۵۰۰ ډېر د یهودو ضد پېښې ثبت شوې، چې دا د یهودو پر ضد د دوامدار نفرت ښکارندويي کوي.
د روسیې د بهرنيو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا اعلان کړی، چې د افغانستان په اړه د مسکو فارمټ اوومه غونډه به د روان اکتوبر میاشتې پر اوومه نېټه ترسره شي.
د روسیې «ټاس» خبري اژانس د راپور له مخې زاخارووا ویلي، په دې غونډه کې به د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د روسیې، چین، هند، ایران، پاکستان، قزاقستان، ازبکستان، قرغیزستان، تاجکستان، ترکمنستان او بلاروس ځانګړي استازي ګډون وکړي.
هغې زیاته کړه چې د بلاروس استازي ته د ځانګړي مېلمه په توګه بلنه ورکړل شوې ده.
ماریا زاخارووا ویلي چې دا غونډه به د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف په پرانیستونکې وینا پیل شي، او امیرخان متقي به د دې غونډې په څنډه کې له لاوروف سره وګوري.
د هغې په خبره، په دغه غونډه کې به ځانګړې پاملرنه د افغانستان د ملي پخلاينې د بهير پياوړتيا، د سيمې هېوادونو او طالبانو ترمنځ د سياسي، اقتصادي، د ترهګرۍ ضد او د نشهيي توکو پر وړاندې د ګډو عملي همکاریو د پراختیا موضوعاتو ته وشي.
د تمې وړ ده چې د غونډې په پای کې به ګډه اعلاميه خپره شي.
بلخوا د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې متقي ته د سفر معافیت ورکړل شوی دی.
هغه زیاته کړې، چې ملګرو ملتونو د سپټمبر پر ۳۰مه امیر خان متقي ته د یوې اونۍ سفري معافیت منلې دی.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت دتلې پر۶مه د یوې اعلامې په ترڅ کې وویل، چې روسیه به په لومړي ځل له طالب پلاوي څخه د دغه فارمټ د غړي په توګه هرکلی وکړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په مسکو فارمټ کې ددې ډلې غړیتوب یو مهم او اساسي ګام بللی او هیله یې ښودلې، چې دغه سیمه ییز چوکاټونه د افغانستان او سیمې تر منځ په باور جوړونې او مثبت پرمختګ کې مهم رول ولوبوي.
د مسکو فارمټ هغه سیمهییز چوکاټ دی چې تمرکز یې پر افغانستان دی او پخوانۍ ناستې یې هم د سیمهییزو همکاریو د پراخېدو په موخه ترسره شوې دي.