برېتانوۍ خبریاله او فعاله یوان ریدلي د اسراییلي ځواکونو له بند وروسته لادرکه شوې

طالبانو د یکشنبې په ورځ ویلي، چې دا پېښه د مزارشریف ـ دره صوف پر لار د شولګرې په قوربقه‌خانه سیمه کې رامنځته شوې ده.

ځايي طالب مسوولینو زياته کړې، چې دواړه موټر له دره صوف ولسوالۍ څخه مراز شریف ته روان وو.

د دوی په خبره، چې ټپيان ټول د دره صوف اوسېدونکي دي او د درملنې لپاره ځایي روغتیايي مرکز ته وړل شوي دي.

طالبانو د دغه پيښې لامل د موټر چلوونکو بې‌ احتیاطي یاده کړې.

اروپايي ټولنې په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې ښوونه او روزنه د پياوړي افغانستان جوړولو لپاره یوازینۍ لاره ده.

اروپايي ټولنه داسې مهال د ښوونکي د ورځې یادونه کوي، چې پرون د هرات ولایت د طالبانو د پوهنې ریاست په یوه مکتوب کې په ښوونځیو کې د ښوونکي د ورځې نمانځل منعه کړي دي.

تر دې مخکې زرګونه ښځينه ښوونکي پر کورونو کېنول شوي او د نورو حقونو ترڅنګ دا ویاړ هم ځنې اخیستل شوی دی.

د ملګرو ملتونو د استوګنې ادارې (UN-Habitat) ویلي، چې له ایران او پاکستان څخه شړل شوي ډېری کډوال ښارونو ته ځي.

په اعلامیه کې راغلي، چې ښارونو ته په ناڅاپي ډول د دومره ډېرو خلکو د ورتګ له امله ښاري نفوس او ودانۍ په چټکۍ سره ډېرېږي او د خدمتونو رسولو بهیر یې ټکنی کړی دی.

دې سازمان له نړوالو څخه غوښتي چې په افغانستان کې د بنسټیزو خدماتي پروژو او کارونو په برخه کې مرستې وکړي.

تر دې مخکې هم دې سازمان ویلي و، چې د افغانستان ښارونه په چټکۍ سره پراخېږي او ډېری سیمې غیر پلاني یا غیر نقشه شوي دي، چې خلک یې له ښاري خدماتو څخه بې برخې دي، لکه د څښلو پاکې اوبه، پخې کوڅې، د چټلو اوبو ایستلو سیسټم او داسې نور اساسي اړتیاوي په کې شاملې دي.

د راپورونو له مخې وچکالي، په کلیو کې د زراعتي سکټور کمزوری کېدل، د نفوسو ډېروالی، بې‌کاري او د کډوالو اېستل هغه ستونزې دي، چې خلک یې په ښارونو کې استوګنې ته مجبور کړي.

په اعلامیه کې راغلي، چې په دې مرستو کې خوراکي توکي، د ماشومانو لپاره د ژمي جامې او نور بېلابېلو ډوله توکي شامل دي. همدا راز ویل شوي چې دا مرستي نن د حیرتان بندر له لارې افغانستان ته رسېدلي دي.

که څه هم د افغانستان په کونړ ولایت کې له زلزله ځپلو سره کورنیو خیریه بنسټونو، شتمنو خلکو، نړۍوالو سازمانونو او بهرنیو حکومتونو ډېرې مرستې وکړې، خو بیا هم اغېزمن کسان او کورنۍ په بد وضعیت کې ژوند کوي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو اداره وايي، چې زلزله ځپلي په خیمو کې ژوند کوي، خو د ژمي په رارسېدو سره یوازې خیمې خلک له سختې یخنۍ څخه نه‌شي ساتلای.

کرزي د یکشنبې په ورځ د (تلې ۱۳مه) زیاته کړې چې په افغانستان کې د‌ ښځینه ښوونکو هڅې هم د ستایلو وړ دي او دوی یې د تعلیمي ډګر په پراختیا کې ارزښتمنې بللي دي. پخواني ولسمشر په دې پېغام کې یو ځل بیا پر طالبانو غږ کړی چې نجونو او هلکانو ته دې په مساوي توګه د زده کړو اسانتیاوې برابرې کړي.

نوموړي لیکلي: «هیله لرم چې ژر تر ژره په هېواد کې ټولو نجونو او هلکانو ته د تعلیم مساوي او پراخه زمینه برابره شي، تر څو وکولای شي چې خپلو ارزوګانو ته ورسېږي». حامد کرزي تر دې وړاندې هم په وار وار له طالبانو غوښتي چې د نجونو پر مخ دې د‌ ښوونځیو او پوهنځیو بندې کړای شوې دروازې بېرته پرانېزي.

دا پخوانی ولسمشر چې کابل کې د طالبانو له سختو محدودیتونو سره سره ژوند کوي وخت ناوخت د خپلو څرګندونو او سیاسي ناستو ولاړو له کبله د طالبانو له ګواښونو سره هم مخ شوی دی.

د راپورونو له مخې، د ده دغه دریځ له کبله د طالبانو مشر ملا هبت الله هم غوسه شوی او د خپلو استازو له لارې یې له کرزي غوښتي چې له هېواده ووځي؛ خو پخواني ولسمشر جدي غبرګون ښوولی او دا‌ پرېکړه یې لا تر اوسه نه ده منلې.

طالبان د نجونو زده کړو او د ښځو کار بندیز تر څنګ په ګڼو برخو کې د محدودیتونو او سختدریځو تګلارو له کبله په نړۍوال کچه هم سخته منزوي شوې ده.