په پکتیکا کې د پولیو ناروغۍ دوه مثبتې پېښې ثبت شوې

د ټولنیزو شبکو یو شمېر کاروونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې له تېرو دریو ورځو راهیسې انټرنېټ کمزوری شوی او فیسبوک، انسټاګرام، ټویټر او نور ې ټولنیزې شبکې په سختۍ د استفادې وړ دي.

له کندهار څخه یو شمېر کسانو داسې انځورونه لېږلي چې ټولنیزې پاڼې محدودې شوې ښيي.

د میرویس په نوم د کندهار یو اوسیدونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل:«فیسبوک او انسټاګرام کې عکسونه او ویډیوګانې یا پر مخ نه ښکاري او یا هم کله کله یو عکس ښکاره شي، خو لیکنې پکې ښکاري.»

په کندهار کې د ملا هبت الله په مشرۍ د ۳۴ ولایتونو د والیانو او ولسوالانو له درې ورځنۍ غونډې سره هممهاله پر انټرنېټ محدودیت و لګېد.

د کابل یو اوسیدونکي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې خصوصي انټرنېټ شبکو کې هم د فیسبوک، انسټاګرام او نورو اپلیکیشنونه فلټر کېږي او له VPN پرته په سمه توګه د استفادې وړ نه دي.

نوموړی چې نه غواړي نوم یې واخېستل شي وايي:«ډیری کسان د ټیکټاک، سناپ چټ، انسټاګرام او نورو اپلیکیشنونو لپاره له VPN څخه استفاده کوي، خو هغه هم قوي انټرنېټ ته اړتیا لري. انټرنېټ سخت ضعیف شوی دی.»

په افغانستان کې د انټرنېنټ د خراب کیفیت او د طالبانو له خوا د انټرنېنټ او ټولنیزیو شبکو د فلټر کولو له امله خلک شکایت کوي، چې کاروبار ته یې زیان اوښتی دی.

عام خلک او کاروباري وګړي له طالبانو غوښتنه کوي، چې د انټرنېټ پر استعمال لګول شوي محدودیتونه لرې کړي.

د برېښنا شرکت په خبرپاڼه کې ویل شوي چې دغه پروتوکول د شرکت د عمومي اجرایوي رییس ډاکټر عبدالباري عمر او د ترکمنستان د انرژۍ وزارت د نړیوالو پروژو د عمومي رییس مراد ارتیکوف ترمنځ لاسلیک شوی دی.

په خبرپاڼه کې راغلي، په ناستو کې دواړو خواوو له ترکمنستان څخه افغانستان ته د برېښنا د موجودو او پلان شویو پروژو د چارو د لا چټکتیا او د دواړو هېوادونو د همکاریو د پراخېدو په تړاو خبرې وکړې.

د خبرپاڼې له مخې، تخنیکي ټیمونو د بادغیس ولایت بالامرغاب ولسوالۍ، د جوزجان ولایت خماب او قرقین ولسوالیو ته د برېښنا رسونې پر پروژو، هرات ته د وارداتي برېښنا پر زیاتوالي او د برېښنا د کیفیت د لوړولو پر موضوعاتو بحثونه وکړل.

همدارنګه، د ۵۰۰ کېلوولټه برېښنا د لېږد پروژې چې له ترکمنستان څخه تر کابل پورې غځېږي، پر پرمختګ هم خبرې شوې دي.

خبرپاڼه وايي، دواړو لوریو د افغانستان له لارې پاکستان ته د ټاپ پروژې د چارو د لا چټکتیا لپاره د تخنیکي کمېټې او اړوندو ټیمونو د همغږۍ پر اهمیت ټینګار کړی دی.

د طالبانو برېښنا شرکت ویلي، دا اداره هڅه کوي چې د صنعت، سوداګرۍ او کرنې د ودې لپاره د برېښنا خدمتونه لا پراخ او پیاوړي کړي، او ټول تمرکز یې د پروژو د چټک پلي کېدو او د خدماتو د کیفیت لوړونې ته دی.

قانع ویلي، چې سلیم پیګیر نن د پنجشنبې په ورځ، د تلې ۱۷مه د غرمې ۱۲ نیمې بجې په خپل کور کې د خپلو میلمنو له لوري په برید کې سخت ټپي شوی دی.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند وايي، سلیم پیګیر د درملني په موخه د کابل ایمرجنسي روغتون ته انتقال شوی، خو د هغه روغتیايي وضعیت نازک ښودل شوی دی.

عبدالمتین قانع پر سلیم پیګیر برید شخصي انګیزه بللې ده او وايي، پر نوموړي برید کوونکي نیول شوي دي.

د سلیم پیګیر کورنۍ تر اوسه د طالبانو د څرګندونو په تړاو څه نه دي ویلي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت نن د پنجشنبې په ورځ، د تلې ۱۷مه د سترګو لید نړیواله ورځ ونمانځله او د یوې غونډې په ترڅ کې یې د سترګو ناروغۍ د کنټرول او درملنې په اړه خپلې اندیښنې او کلنۍ راپور وړاندې کړل.

د غونډې په ترڅ کې د نور ملي او تخصصي روغتون رییس ډاکټر ظاهرګل ځدراڼ وویل چې په افغانستان کې ۶۰۰ زره تنه په سترګو نه ویني او یو نیم میلیون خلک د سترګو لید له کمزورۍ ځوریږي.

نوموړي زیاته کړه، « دا هغه مرضونه دي، چې په ډیر کم لګښت د تداوي وړ دي. له نړیوالو همکارانو سره دې همکاري زیاته شي، چې د سترګو د ناروغیو په برخه کې عامه پوهاوی وشي.»

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت چارواکو ویلي، چې په افغانستان کې د سترګو ډېری ناروغۍ د درملنې وړ دي او دوی هڅه کوي په دې برخه کې خپلې هلې ځلې ګړندۍ کړي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د سترګو د روغتیايي پاملرنې د ملي همغږۍ امریت مسوول ډاکټر اغا محمد عابد وویل:«په تېر یوه کال تر سل زرو د ډېرو ناروغانو د سترګو عملیات او درملنه شوې او سږکال هم پلان لرونه چې د زرګونو کسانو د سترګو عملیات وکړو.»

طالبانو د عامې روغتیا وزارت مالي او اداري مرستیال دې غونډې ته وویل، چې د عامه پوهاوي د نشتوالي او د دودیزو درملو د استعمال له امله د سترګو لید له منځه ځي او خلک له ستونزو مخ کیږي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت وايي، په ټولو ولایتي روغتونو کې یې د سترګو د متخصص بست ایجاد کړی او هڅه کوي د هېواد په ټولو لرې پرتو سیمو کې، چې د سترګو د درملنې خدمات پکې نشته، د خپلو ګرځنده ټیمونو له لارې د سترګو د ناروغیو درملنه پیل کړي.

د توریالي په نوم د طالبانو د کرنې یو متخصص وویل: «د مارکېټ موندنې په برخه کې هڅه شوې چې د فراه حاصلات نورو ولایتونو او بهرنیو هېوادونو کې وپلورل شي». د انارو بڼوال نیوکه کوي، که څه هم سږ کال حاصلات ښه دي؛ خو بیا هم دوی کافي اوبو ته ډېره اړتیا لري او پر حاصلاتو یې لګښتونه ډېر شوي دي.

د یار الدین په نوم بڼوال په خبره، سږ کال یې یوازې د یوې څاه لپاره پنځوس زره افغانۍ ورکړې؛ خو هغه هم پرې وچه شوه. د نوموړي په وینا: «که د بخش اباد بند نه موږ ته اوبه راکړل شي؛ نو دا به بېخي ښه کار وشي او زموږ د اوبو احتیاج به ورسره ختم شي.» فراه کې د انارو مارکېټ کاروباریان له طالبانو غواړي، چې بهرنیو هېوادونو کې د بازار موندلو لپاره باید دوی سره مرستې وکړي او د صادراتو په برخه کې یې هم لاسنېوی وکړي.

د معیاري سړو خونو نشتوالي له کبله په افغانستان کې په دودیز ډول انار د پلور لپاره ساتل کېږي؛ خو ډېره موده دوام نه‌کوي. له دې ور هاخوا په کندهار، کاپیسا او یو شمېر نورو ولایتونو کې هم خلکو شکایتونه کړي، چې د انارو په موسم کې یې دغه ګران بیه مېوه په ډېره ارزانه بیه پلورل کېږي او ان د دوی کرنیز لګښتونه هم په سمه توګه نه پوره کوي.