طالب چارواکی: دیوبند مدرسه د افغانستان پخوانیو حکومتونو هم ستر دیني مرکز بللی

واشنګټن پوسټ زیاتوي، دغه افشا شوي اسناد ښيي چې د ایران ګواښ د اسراییل او مهمو عربي هېوادونو ترمنځ د نږدې امنیتي اړیکو اصلي لامل دی او د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) د دې اړیکو د پیاوړتیا لپاره هڅې کړې دي.

د راپور له مخې، په تېرو درېیو کلونو کې د اسراییل او شپږو عربي هېوادونو لوړپوړي پوځي چارواکي د امریکا په منځګړیتوب په بحرین، مصر، اردن او قطر کې د پلان جوړونې غونډې ترسره کړې دي.

ورځپاڼه دا هم لیکي، چې د اسراییل له خوا پر قطر د هوايي برید وروسته د اسراییل او عربي هېوادونو امنیتي اړیکو کې کړکېچ رامنځته شو، خو دا امکان شته چې دا اړیکې د غزې د اوربند څارنې په برخه کې مهم رول ولوبوي.

د اوربند د لومړي پړاو د تړون له مخې، چې د امریکا په منځګړیتوب د دواړو خواوو ترمنځ لاسلیک شوی، له غزې څخه د یرغملو تر ستنېدو وروسته اسراییل به شاوخوا ۲۰۰۰ فلسطیني امنیتي بندیان خوشې کړي.

حماس مخکې ویلي و، چې ښايي د ۷۲ ساعته ضرب‌الاجل په موده کې د ځینو مړو شویو یرغملو د جسدونو موندلو کې له ستونزو سره مخ شي او اسراییل هم له دې موضوع خبر دی.

ویل کېږي، چې له ۴۸ یرغملو څخه ۲۰ تنه ژوندي دي او ۲۸ تنه مړه شوي دي.

د راپورونو له مخې، د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د مصر د ولسمشر عبدالفتاح السیسي په ګډه مشري کېدونکې سرمشریزه کې به د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش او د برېتانیا لومړی وزیر هم ګډون وکړي.

تمه کېږي، چې د دې ناستې پر مهال د اسراييل د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو بهیر هم پیل شي، خو اسراییل به پخپله په دې کنفرانس کې ګډون ونه کړي.

حماس هم اعلان کړی، چې د شرم‌الشېخ په ناسته کې ګډون نه کوي.

د دې ډلې د سیاسي دفتر غړي حسام بدران د فرانسې خبري اژانس ته ویلي، چې حماس «په دې بهیر کې دخیل نه دی» او تر ډېره یې پخوانۍ خبرې اترې د قطر او مصر له لارې تعقیب کړې دي.

حبیب الرحمان حکمتیار د شنبې په ورځ (د تلې ۱۹مه) په خپله اېکس پاڼه وویل، طالبان په داسې حال کې چې په بهر کې له مېشتو ګوندي مشرانو او سیاستوالو غواړي چې هېواد ته راوګرځي او ګواکې هلته یې امنیت تضمین دی، خو بیا هم بهر ته د ګلبدین حکمتیار له سفر څخه مخنیوی کوي.

نوموړی وايي، طالبان له ولس سره د حکمتیار له لیدنو هم وېره لري او همداراز زیاتوي، که په بهر کې مېشت د نورو ګوندونو مشران او سیاستوال افغانستان ته لاړ شي، نو د حکمتیار په څېر به د هغو لیدنو، فعالیتونو او ان سفر کولو ته اجازه ورنه‌کړل شي.

د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار د زړه دوه والونه تنګ شوي و او په کابل کې یې عملیات وشول.

هغه ته نږدې کسان وايي، د ګلبدین حکمتیار او د مالیزیا د لومړي وزیر انور ابراهیم تر منځ زړه اشنايي ده او څو میاشتې مخکې د هغه د ځانګړي استازي په مشرۍ یو پلاوی کابل ته راغی او په وینا یې طالبانو له ګلبدین حکمتیار سره د لیدنې اجازه نه‌ورکوله، خو «د ممانعت بدو پايلو ته په پام سره اجازې ته اړ شول.»

حکمتیار ته د نږدې کسانو په وینا، ګلبدین حکمتیار غوښتل د ښې درملنې په موخه مالیزیا ته ولاړ شي او په همدې موخه له طالبانو یې د سفر اجازه وغوښتل شوه، خو طالبانو له ۴۰ ورځو وروسته داسې ځواب ورکړ، «تداوي دلته وكړئ مصارف به یې موږ دركړو.»

د دغو کسانو په وینا، طالبان له حزب اسلامي سره دوښمني پالي او حزب د خپلو «غلطو تصرفاتو» پر وړاندې ستر خنډ او ګواښ ګڼي او طالبانو د حکمتیار د کور او دفتر مخې ته د جاسوسۍ او نظارت پوسته جوړه کړې او هر څوک چې هغه ته ورځي، په پوښتنو او ګروېږنو سره یې زړه توري کوي.

حکمتیار ته نږدې کسان خبرداری ورکوي: «که امریکا بیا پر افغانستان برید وکړي، دا ځل به د هغو شمېر ډېر لږ وي چي د طالبانو تر بيرغ لاندې د امريكا مقابلې ته زړه ښه كړي؛ له دې وروسته به طالبان د ټولو مجاهدينو مخصوصاً د حزب اسلامي د مجاهدینو له ملګرتيا محروم وي.»

طالبانو له بیا واکمنېدو سره سم، په کابل کې د ګلبدین حکمتیار هستوګنځای چې د تېر جمهوري نظام له‌خوا ورکړل شوی و، بېرته واخیست او د حکمتیار اړوند ټلویزیون یې هم بند کړ.

دا په داسې حال کې ده، چې پخوانی ولسمشر حامد کرزی او د ملي روغې جوړې د عالي شورا پخوانی مشر عبدالله عبدالله هم له ورته برخلیک سره مخ دي او پر لیدو کاتو یې له محدودیتونو سربېره بهر ته د سفر لپاره په ډېرې سختۍ سره اجازه ورکول کېږي.

که څه هم د امیرخان متقي سفر لا هم پای ته نه دی رسېدلی، خو له ډېرو اړخیزو اغېزو سره مخ شوی دی.

له دې وړاندې د بامیان د بودا مجسمې سره د هغه د خبري غونډې انځور خپرېدل او د ښځينه خبریالانو له شتون پرته خبرې غونډې ترسره کېدل سخت غبرګونونه راپارولي وو.

سرچینو ویلي، چې په ډيلي کې د افغانستان په سفارت کې د امیرخان متقي د خبري ناستې په تالار کې د طالبانو بیرغ نه و، خو د طالبانو پلاوي له ځان سره د کابل نه خپل بیرغ وړی و او هغه یې له بکس نه را واېسته او د بهرنیو چارو وزیر مخې ته یې پر مېز کېښود.

یاد اقدام د ډیپلوماتیکو اصولو څخه سرغړونه ګڼل شوې ده.

هند ته د امیرخان متقي سفر پراخ غبرګونونه راپارولي دي.

له دې وړاندې د هند د اپوزیسیون مشر د دغه هېواد لومړی وزیر تورن کړ، چې د طالبانو پر وړاندې یې د هندي ښځو ملاتړ نه دی کړی.