د بدخشان د سرو زرو پر کان د طالبانو خپلمنځي نښته کې یو طالب وژل شوی

په کابل کې د ایران سفارت دوشنبې په ورځ، د لړم پر ۵مه وویل، چې د ایران د بهرنیو چارو وزارت حقوقي او نړیوالو چارو مرستیال کاظم غریب ابادي او د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر نورالله نوري ترمنځ ناسته کې د ایران او افغانستان پوله د دوستۍ او ورورګلوۍ پوله اعلان شوې ده.

دواړو خواوو د سرحدي همکاریو د پراختیا لپاره خپل چمتووالی څرګند کړی او هوکړه یې کړې، چې د سرحدي ستونزو د حل لپاره د دواړو هیوادونو د لوړ پوړو پلاويو ترمنځ منظمې غونډې ترسره شي.

په دې ناسته کې پر پوله له هر ډول غیرقانوني تګ راتګ، انساني او د نشه يي توکو قاچاق سره د مبارزې لپاره پر «جدي هوډ» هم ټینګار شوی دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال کابل ته د خپل سفر په ترڅ کې د طالبانو له نورو چارواکو سره هم لیدلي دي او د زنداني ایراني وګړو حقونو ته د رسیدنې پر مېکانېزم هم غږېدلي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان بانک نن دوشنبه، د لړم۵مه، وویل، چې د یاد بانک لومړي مرستیال صدیق الله خالد په دې ناسته کې وویل، چې د اداري پروسو اوږدیدل، غیر ضروري مرحلې، او د تصمیم نیونې برخه کې ځنډ د خلکو باور ته زیان رسوي، وخت او منابع ضایع کوي، او د ادارې د موثریت مخه نیسي.

نوموړي ټینګار کړی د طالبانو موخه دا ده چې ټولې ادارې خپلې چارې ساده، معیاري او شفافې کړي، څو هم د خلکو ستونزې په وخت حل شي او هم د ادارو کاري اغېز لوړ شي.

خالد زیاته کړې، چې د افغانستان بانک باید د خپلو ټولو اړوندو امریتونو او څانګو له لارې دا پرېکړه جدي عملي کړي، اداري موانع له منځه یوسي او د کاغذي چارو پر ځای د برېښنایي سیستمونو کار ته لومړیتوب ورکړي.

په دې غونډه کې تر ګډ بحث وروسته، د چارو د ښه تنظیم او همغږۍ لپاره دوه ځانګړې کمېټې ټاکل شوې، چې دا کمېټې به حل لارې وړاندې کوي، عملي کېدل به یې څاري او هره میاشت به مرکزي کمېټې ته راپور ورکوي.

یاد بانک وايي، دا پرېکړه د طالبانو د چارو ادارې د لوی ریاست له‌خوا د تطبیق لپاره د افغانستان بانک ته استول شوې او ټول وزارتونه او ادارې مکلف دي چې د ټاکل شوې کمېټې له لارښوونو سره سم خپلې پروسې ساده او معیاري کړي.

ددغه کمېسیون د دارالانشا د ورځني راپور له مخې، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۱۳۹۴ کورنۍ ، چې ۷۵۱۲ تنه کیږي راستانه شوي او له دوی څخه ۶۱۵ کورنۍ د هېواد بېلابېلو ولایتونو ته لېږدول شوې.

په راپور کې راغلي چې، په هلمند کې د بهرامچې له لارې ۸۴ کورنۍ چې ۴۸۴ تنه کیږي، هېواد ته راستانه شوي دي.

د ټرانسپورټ کمېټې د معلوماتو له مخې، له دغه ډلې۹۲ کورنۍ لښکرګاه او ګرمسیر ولسوالیو ته انتقال شوي.

بل خوا په هرات کې د اسلام‌کلا له لارې ۵۲ کورنۍ چې ۳۴۲ تنه کیږي، ثبت شوي او په نیمروز کې د ورېښمو له لارې ۳۵ کورنۍ چې ۱۳۸ تنه کیږي او همدا راز۷۶۷ مسافر هېواد ته راستانه شوي دي.

په راپور کې راغلي چې د نیمروز په ورېښمو لار کې راستنېدونکو کډوالو ته د عامه پوهاوي پروګرامونه هم ترسره شوي، چې پکې د ثبت، لېږد، لنډمهاله مېشتېدنې، مالي مرستو، ښوونې، اسلامي نظام او زغم په اړه معلومات ورکړل شوي دي.

د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون د راپور له مخې، له ټولو راستنو شویو افغان کډوالو سره په ټولیز ډول نږدې ۱۷.۵میلیونه افغانۍ نغدې او ترانسپورټي مرستې شوې دي.

له هغه وخت راهیسې چې پاکستان او ایران د افغان کډوالو د ایستلو کمپاین پیل کړی، هره ورځ زرګونه افغانان په جبري توګه بېرته هېواد ته ستنېږي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت نن د دوشنبې ورځ، د لړم ۵مه وویل، چې په ناسته کې د یو شمېر کتابونو په اړه لازمې پرېکړې شوې او هغو کتابونو ته چې «له اسلامي او افغاني ارزښتونو سره سم» لیکل شوي دي، د چاپ اجازه ورکړل شوې ده.

یاد کمیسیون ویلي، چې د ۴۸ ټوکو بېلابېلو عنوانونو درلودونکو صادرو شویو کتابونو په اړه هم لازمې پرېکړې شوې دي.

د کمېسيون په ناسته کې هغه ۱۱ ټوکه کتابونه چې کمېسیون ته د ارزونې په موخه راجع شوي وو، د کمېسیون پر غړو وېشل شوي، څو په اړه يې راتلونکې ناستې ته راپور وړاندې کړي.

د طالبانو د کتاب کمېسیون له دې وړاندې د ګڼو شمېر افغان لیکوالو پر تاریخي، سیاسي او ټولنیزو کتابونو بندیز لګولی او دا یې د خپلې ډلې پرضد بللي دي.

د دغه وزارت په وینا، پولیسو په نیمروز، فاریاب، هرات او پکتیا ولایتونو کې د بېلابېلو عملیاتو پر مهال ۱۵ تنه د غلا او درملو د قاچاق په تور نیولي دي.

د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، په نیمروز کې ۸ تنه د څارویو د غلا او یو تن د درملو د قاچاق په تور، په فاریاب ولایت کې درې تنه مسلکي غله، په هرات کې دوه تنه د ۲۲ موبایلونو د غلا په تړاو، او په پکتیا کې یو تن د یو لېپ‌ټاپ کمپیوټر د غلا په تور نیول شوي دي.

په خبرپاڼه کې همدا راز راغلي، چې د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې ځواکونو په خوست، پروان، پکتیا او کاپیسا ولایتونو کې ۱۲ تنه د نشه‌يي توکو د خرڅلاو، استعمال او لېږد په تور نیولي او له دوی څخه یوه اندازه چرس، شیشه، تریاک او نشه‌يي ګولۍ ترلاسه شوي دي.

همدارنګه، د وزارت د معلوماتو له مخې، له نشه‌يي توکو سره د مبارزې ځواکونو په خوست، پروان، پکتیا، فراه، کاپیسا، بلخ، بغلان، لغمان او فاریاب ولایتونو کې ۳۹ تنه د ورته جرمونو په تړاو نیولي دي.

خبرپاڼه زیاتوي، له دوی څخه ۶ کیلو ګرامه چرس، یوه اندازه شیشه، الکولي مشروبات او نشه‌يي ګولۍ ترلاسه شوي دي.

یاد وزارت وايي، چې د نیمروز ولایت د نشه‌يي توکو سره د مبارزې ځواکونو۳۰ کیلو ګرامه نشه‌يي توکي د کنګ ولسوالۍ او زرنج ښار په سیمه کې کشف او ضبط کړي دي.

په دې تړاو دوه تنه نیول شوي او له لومړنیو څیړنو وروسته عدلي او قضایي ادارو ته سپارل شوي دي.

له ۲۰۲۱ کال راهیسې چې طالبان پر افغانستان واکمن شوي، د هېواد اقتصادي وضعیت کړکېچن شوی او بې ‌کاري بې ‌سارې کچې ته رسېدلې ده.

د وروستیو راپورونو له مخې، د عایداتو کمښت او د کار د فرصتونو نشتوالی د دې لامل شوی چې یو شمېر خلک د جرمونو، په‌ ځانګړي ډول د نشه‌يي توکو د کاروبار او غلا پر لور مخ واوړي.

سره له دې چې طالبان د امنیت ټینګښت ادعا کوي، خو د بې‌ کارۍ، فقر او ټولنیزو فشارونو له امله د نشه ‌يي توکو قاچاق، غلاوې او جنایي پېښې ورځ تر بلې ډېرېږي.