په واشنګټن کې د پاکستان پخواني سفیر حسین حقاني ویلي، چې نه د افغان طالبانو ملاتړ پرېکړه سمه وه، او نه به له هغوی سره بېځایه دښمني او مخالفت د پاکستان په ګټه تمام شي. د حقاني په وینا، ګاونډیان نه شي بدلیدلی او له هغوی سره د ګډې لارې ټاکل هوښیارۍ او تدبیر ته اړتیا لري.
حسین حقاني دا څرګندونې په داسې حال کې کړي چې دا مهال د طالبانو او د پاکستاني پلاوي ترمنځ په استانبول کې خبرې روانې دي او تر اوسه د دغو خبرو پایلې لا معلومې نه دي.
د پخواني جمهوري نظام د دفاع سرپرست وزیر شاه محمود میاخیل ویلي، چې پاکستان اوس له هماغه سختدریځۍ او ترهګرۍ سره مخ دی، چې کلونه یې خپله روزلې او د هغې له لارې یې له نړیوالې ټولنې مرستې ترلاسه کړې دي.
میاخیل زیاتوي، اسلاماباد د خپلو سیاسي او امنیتي ستونزو د حل پر ځای د پلمو جوړولو او پر افغانستان د دروغو تورونو لاره خپله کړې ده.
شاه محمود میاخیل پر فیسبوکپاڼه لیکلي پاکستان د «ترهګرۍ پر ضد جګړې» پر مهال له امریکا سره دا ژمنه کړې وه چې د خپلو پولو دننه د ترهګرۍ پر ضد مبارزه کوي، خو د وړتیا او سرچینو له کمښت سره مخ دی.
هغه زیاته کړې، دغه هېواد د سړې جګړې او د ترهګرۍ پر ضد جګړې دواړو پر مهال له پراخو امریکایي مرستو برخمن شو، خو اوس چې دا ملاتړ کم شوی، د هماغو ډلو له ګواښ سره مخ دی چې پخپله یې رامنځته کړې وې.
میاخیل ویلي، پاکستان اوس د تحریک طالبان پاکستان(ټي ټي پي)، داعش خراسان او لشکر طیبه په څېر ډلو له خطر سره مخ دی، هغه ډلې چې د اسلاماباد د پخوانیو ستراتیژیو زېږنده دي.
هغه په خپلو څرګندونو کې د پاکستان دننه د سیاست، اقتصاد او امنیت ګډوډ وضعیت ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي چې د اسلاماباد مشرتابه د دې پر ځای چې خپل کورني بحرانونه حل کړي، هڅه کوي د عامو خلکو پام له ستونزو واړوي او د افغانستان پر ضد جعلي ادعاوې خپرې کړي.
میاخیل ټینګار کړی، د تحریک طالبان پاکستان مرکزونه د ډیورنډ کرښې په هغه غاړه دي چې د پاکستان تر کنټرول لاندې ده، نه د افغانستان په خاوره کې، خو اسلاماباد هڅه کوي خپله ناکامي پر ګاونډي هېواد ور واچوي.
د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د قزاقستان په شیمکنت ښار کې د افغان–قزاق ګډې سوداګریزې ناستې په ترڅ کې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکتور ترمنځ د ۳۶۰ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۵ جلا هوکړه لیکونه لاسلیک شوي، چې موخه یې د اقتصادي همکاریو پراختیا او ګډو پانګونو ته وده ورکول دي.
د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې، دا هوکړه لیکونه د افغانستان او قزاقستان د ۱۵ خصوصي شرکتونو ترمنځ د مخامخ سوداګریزو ناستو په ترڅ کې لاسلیک شوي چې پکې د نفتو، اوړو، غنمو، خوراکي توکو، ترانسپورټ، د مینځلو مواد، ماکاروني او ګډو پانګونو برخې شاملې دي.
د خبرپاڼې له مخې، د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي، چې د دې ناستې مشري یې کوله، ویلي افغانستان د اوسني ثبات او د پانګهوالو لپاره د برابر شویو اسانتیاوو په رڼا کې د سیمهییزو هېوادونو له خصوصي سکتور سره د پراخو همکاریو لپاره چمتو دی.
په خبرپاڼه کې همدا راز راغلي چې، د قزاقستان چارواکو د افغان پلاوي هرکلی کړی او د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا، د ترانسپورټي دهلیزونو د پراختیا او د سوداګرو د تګ راتګ د اسانتیا لپاره یې ژمنه څرګنده کړې ده.
د خبرپاڼې له مخې، د افغان–قزاق سوداګریزې ناستې پخوا هم د قزاقستان په استانه او الماتي ښارونو کې ترسره شوې وې، خو دا ځل د افغانستان د صنعت او سوداګرۍ وزیر د رسمي سفر په ترڅ کې شیمکنت ښار ته ځانګړې شوې وه، څو د دواړو هېوادونو ترمنځ د اوږدمهاله اقتصادي همکاریو لپاره عملي ګامونه واخیستل شي.
د پنجاب سر وزیره مریم نواز وايي، په دغه ایالت کې هېڅوک حق نه لري بهرنیانو، په ځانګړي ډول بېاسنادو افغان کډوالو ته، کورونه په کرایه ورکړي. مریم نواز خبرداری ورکړی، که هر پاکستانی دا کار وکړي، نو پر ضد به یې د جرم قضیه ثبت او قانوني اقدام به وشي.
د پاکستان د پنجاب ایالت د حکومت د رسنیو دفتر نن سېشنبه، د لړم پر ۶مه، پر اېکس پاڼه لیکلي چې د ایالت سر وزیرې مریم نواز نن د یوې امنیتي ناستې مشري کړې ده.
د په ناسته کې مریم نواز اړوندو ادارو ته امر کړی چې د ایالت په کچه د ټولو بهرنیانو، په ځانګړي ډول د افغان اتباعو، د پېژندنې او معلومولو لپاره ځانګړی پروګرام عملي کړي.
نواز وویل:«د افغان کډوالو د معلومولو لپاره پرمختللې ټیکنالوژي کاروو.»
مریم نواز ویلي، هغه افغانان چې د سفر پر ویزه د کار لپاره پنجاب ایالت کې کار کوي باید مخه یې ونیول شي.
دا لومړی ځل دی، چې د پاکستان پنجاب حکومت د افغان کډوالو پر ضد دا پرېکړه کوي.
د ایران ولسمشر د ایکو سازمان د څلورمې سرمشریزې په څنډه کې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي سره لیدنه کې د کابل او اسلام اباد ترمنځ د اختلافاتو د حل لپاره چمتووالی ښودلی دی. بزشکیان ټینګار کړی، چې اوس تر بل هر وخت زیات، مسلمان هېوادونه اړتیا لري چې یووالی او ورورګلوي وساتي.
د ایران د تسنیم خبري اژانس د راپور له مخې د ایران ولسمشر مسعود بزشکیان ټینګار کړی، چې اوس تر بل هر وخت زیات، مسلمان هېوادونه اړتیا لري چې یووالی او ورورګلوي وساتي او د ګډو دښمنانو په وړاندې ودریږي.
بزشکیان وویل:«موږ باور لرو چې د تاوتریخوالي کمولو او د هر ډول شخړې څخه د مخنیوي لپاره باید هڅې وشي.»
د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي ترهګري او د غیرقانوني کډوالو مسله د ایران او پاکستان ګډې اندیښنې ګڼلې او ویلي یې دي چې په دې برخو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ همکارۍ ګټورې پایلې ترلاسه کړې دي.
نقوي په استانبول کې د طالبانو او پاکستان د پلاوي ترمنځ خبرې اترې هم "مثتې" وبللې او زیاته یې کړه چې "موږ د خبرو اترو له لارې د اختلافاتو سوله ایز حل غواړو."
د پاکستان د کورنیو چارو وزیر وویل؛ "موږ باید د سیمې د هېوادونو ترمنځ د تاوتریخوالي د زیاتوالي اجازه ورنکړو."
دغه لوړ پوړي پاکستاني چارواکي د خبرو اترو له لارې د اختلافاتو د حل کولو پر اړتیا ټینګار وکړ.
په استانبول کې د طالبانو او پاکستاني پلاوي ترمنځ د اوږدمهاله اوربند د ترلاسه کولو لپاره په دریېمه ورځ هم خبرې اترې په ټپه ولاړې دي.
پاکستان د ټي ټي پي د کنټرول لپاره د افغان طالبانو همکاري غوښتې ده خو طالبانو تر اوسه د اسلام اباد د غوښتنې په ځواب کې هېڅ انعطاف نه دی ښودلی.
د طالبانو کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني ته نږدې کس او د هغه مرستیال محمد نبي عمري په خوست کې یوې غونډې ته ویلي، که کوم هېواد د افغانستان حریم نقض کړي نو له سخت غبرګون سره به مخ شي. هغه زیاته کړې:«داسې هڅې کېږي، چې یوځل بیا د نورو په اشارو جګړه پر مونږ وتپل شي.»
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال محمد نبي عمري نن سې شنبه، د لړم۶مه، په خوست کې یوې غونډې ته د وینا پرمهال وویل، چې د دوی پالیسي دا ده، چې د بهرنیو او ګاونډي هېوادونو په چارو کې هېڅ مداخله نه کوي او نه هم خپلخ خاوره د کوم هېواد پرضد کاروي.
هغه وویل:« هېچاسره جنګ نه غواړو او نه هم مشکلات غواړو نه د خارجیانو او نه هم ګاونډیانو سره.»
محمد نبي عمري خبردارې ورکړې چې که جګړه پر دوی تحمیل شي، نو د خپل وطن، دین او ناموس د دفاع لپاره به هماغسې وجنګېږي لکه څنګه چې تر دې وړاندې یې په تېرو شلو کالونو کې د امریکا پر وړاندې جګړه کړې او څوارلس کاله یې د روسانو پر وړاندې مقاومت کړی و.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړې وروسته دا څویم ځل دی، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال محمد نبي عمري د افغانستان حریم نقض کېدو او احتمالي جګړو په اړه څرګندونې کوي.
له دې وړاندې محمد نبي عمري د طالبانو او پاکستان ترمنځ د وروستیو نښتو په اړه ویلي و، چې پاکستان یرغل ګر دی او باید د عقل څخه کار واخلي.
نوموړي دا هم ویلي و، چې پاکستان د تحریک طالبان پاکستان شرعي او منطقي غوښتنې نه مني.