اصف: تورخم دروازه د سوداګریزو فعالیتونو لپاره نه، د افغانانو د اېستلو لپاره پرانیستل شوې

ندا محمد ندیم د شنبې په ورځ (د لړم ۱۰مه) «په افغانستان کې د غذايي امنيت او مصوونيت» په تړاو غونډه کې ادعا وکړه، چې په تېرو نظامونو کې افغانستان ته ډېر بې کيفيته توکي راواردېدل او په وینا یې: «اوس اسلامي نظام حاکم دی او د نورو برخو ترڅنګ په دې برخه کې جدي اقدامات ترسره کېږي.»

ندیم په دې غونډه کې د پوهنتونونو له استادانو وغوښتل: «په بېلابېلو کرنیزو، د علم پرمختګ، امنیت، د افغانستان د دفاع، طب او نورو برخو کې څېړنې وکړئ او ګټور نظرونه له اسلامي نظام سره شریک کړئ.»

د یادونې وړ ده، چې دغه غونډه د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت په رهبرۍ د افغانستان د کرنيزو علومو او ټېکنالوژۍ ملي پوهنتون کې (د سالمې غذا د تولید تخنیکونو او لارو موندلو، افغانانو ته په کافي اندازه د غذایي توکو برابرېدو، له ناروغیو مخنیوي په موخه غذایي پوهې وړاندې کولو او حکومت ته د عامې روغتیا اړوند د جامع پالیسیو جوړولو) په موخه پيل شوی او ۳ ورځې به دوام وکړي.

مولانا فضل الرحمان د شنبې په ورځ په خپله وینا کې ویلي، نړۍوال د يوه پلان له مخې هڅه کوې چې مذهبي ځوانان وهڅوي او د غبرګونونو له لارې یې له منځه یوسي.

نوموړي نړۍوالو ته په پيغام کې ویلي، چې د اسلام لپاره یې لکونه قربانۍ ورکړي او هېواد یې د اسلام په نوم جوړ شوی دی.

بلخوا، بیا هغه د پاکستان پر قانون نیوکه کړې چې اسلامي جوړ دی، خو تراوسه یې د اسلامي نظریاتي شورا سپارښتنې په اساسي قانون کې نه دي تصویب کړي.

نوموړي زياته کړې: «د پاکستان اساسي قانون د دین په توګه اعلان کړی، د همدې قانون لپاره اسلامي نظریاتي شورا جوړه شوې؛ خو تراوسه د دې شورا سپارښتنې په اساسي قانون کې نه دي تصویب شوي.»

د مولانا فضل الرحمان په خبره، په پاکستان کې فحشا ته اسانتیاوې جوړې شوي او نکاح ته ستونزې جوړېږي.

نوموړي د پاکستان پر ادارې نیوکه کړې، چې د لوېديځ پیروي کوي او هڅه کوي چې په هند کې منظور شوی د اوقاف قانون دلته عملي کړي.

هغه د اوقاف قانون د شریعت خلاف ګڼلی: «د اوقاف بشپړ قانون د شریعت اصولو خلاف دی. دغه قانون په لفظي ډول هند کې منظور شوی او اوس د نړۍوالې اجنډا په اساس پاکستان ته راوړل کېږي.»

د پاکستان د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر د مدرسو او دیني عالمانو د ساتنې غوښتنه کړې او ګواښ یې کړی، که ورته پاملرنه ونه شي پراخ لاریونونه به پيل کړي.

هغه پاکستان ته په خبرداري کې ویلي: «که د دیني مدرسو او عالمانو ساتنه ونه شي، تر اسلام اباد پوري به په ټول هېواد کې لاریونونه پيل کړو، موږ د راوتلو لپاره وخت ته اړتیا نه لرو، یوازې په ۲۴ ساعتونو کې چمتو یو چې راووځو.»

نوموړی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې په افغانستان او پاکستان کې سلګونه ځانمرګي بریدونه چې شوي دي، بریدګر یې د پاکستان په مدرسو کې دیني او نورې زده کړې کړې دي.

د پاکستانۍ رسنۍ «جیو نیوز» د راپور له مخې ، په دې یوه ورځ کې ۱۰ زره او ۷۰۰ افغان کډوال یوازې د چمن له لارې افغانستان ته اوښتي او دغه بهیر همداراز دوام لري.

ویل کېږي، دغه کورنۍ د لارې په اوږدو کې په موټرو کې له خپلو کډو سره شاوخوا ۲۰ ورځې پرته له هېڅ ډول امکاناتو تېرې کړې وې.

له دې سره سم، نن (شنبه د لړم ۱۰مه) د تورخم لاره هم یوازې د افغان کډوالو د ستنولو پر مخ خلاصه شوه او ورسره زرګونه کورنۍ بېرته خپلو مېنو ته ستنې شوې دي.

تر دې مخکې په پېښور کې د طالبانو کونسل محب‌الله شاکر ویلي و، د افغان کډوالو له کډو بار سلګونه موټر له نوښار څخه تر تورخم پورې د سړک پر غاړه پرته له هېڅ ډول امکاناتو ولاړ و او د تورخم دروازې خلاصون ته په تمه و.

هغه له پاکستاني چارواکو غوښتي و، چې په لارو کې په تمه ولاړو افغان کډوالو ته د سرپناه، اوبو او خوراکي توکو زمینه برابره کړي.

د «هه‌نګاو» په نوم د بشري حقونو دغه ایراني سازمان د شنبې په ورځ (د لړم ۱۰مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، په اکتوبر میاشت کې د اتو ښځو په ګډون ډېری کسان د نشه يي توکو او عمدي قتل په تورونو اعدام شوي او د تېر کال په اکتوبر میاشت کې د اعدام شویو کسانو پر تله ۴۹ اعشاریه ۵ سلنه زیاتوالی ښيي. دا په داسې حال کې ده، چې د ۲۰۲۴ کال په اکتوبر میاشت کې په ټول ایران کې ۱۶۱ کسان اعدام شوي و.

د «هه‌نګاو» بشري حقونو سازمان وايي: «د اعدام شویو په ډله کې۳۷ کُردان، ۲۷لُر، ۱۶ ګېلک، ۱۷تُرکان، ۱۳ عرب، ۱۱ بلوڅان، ۲ ترکمنان، ۱۱ افغانان، ۷۰ فارس او ۳۷ نور شامل دي.»

که څه هم د اعدام شویو افغانانو د جرمونو په تړاو بشپړ وضاحت نه دی ورکړل شوی، خو ایراني چارواکو تر دې مخکې د دغه ډول کسانو جرمونه امنیت ضد کړنې، وژنې او د نشه يي توکو په کاروبار کې لاس لرل په ګوته کړي دي.

د چارو ځینې شنونکي وايي، مستبد حکومتونه د خپلې بقا لپاره دغه ډول چارو ته مخه کوي او په وینا یې په ایران کې په دغه ډول پېښو کې هېڅ ډول روڼتیا نشته او بندیان په ځانګړې توګه پر اعدام محکوم کسان د وکیل نیولو حق هم نه لري.

سره له دې چې په دې وروستیو کې له ایران څخه د بندي افغانانو د لېږدونې بهیر پیل شوی، خو لا هم یو شمېر افغانان چې کره شمېر یې روښانه نه دی د ایران په زندانونو کې شپې او ورځې تېروي او ځینې یې پر اعدام هم محکوم شوي دي.

د چارو د شنونکو په وینا، طالبان باید په ایران کې د بندي افغانانو پوښتنه وکړي او د حقوقي قضایاو بهیر یې له نږدې وڅاري او همداراز د رالېږدونې بهیر یې چټک کړي، خو دا لا هم روښانه نه ده چې ایران به پر اعدام محکوم افغانان طالبانو ته وسپاري او که نه؟

د یادونې وړ ده، چې له دغو اعدام شویو کسانو له ډلې یوازې د ۴ سلنې اعدامونو راپورونه د ایران د قضايه قوې په اړوندو رسنیو کې خپاره شوي، ۱۳ کسان هم خپلو کورنیو ته له اطلاع ورکړې او له وروستۍ لیدنې پرته په پټه اعدام شوي دي.

یاد مسوولین زیاتوي چې دغه توکي اروپايي هېوادونو سربېره امریکايي او اسیایي هېوادونو ته صادریږي.

د طالبانو د هرات والي دفتر د شنبې په ورځ (د لړم ۱۰مه) ددې ولایت د صنايعو خونې مسوولینو په حواله ویلي، چې د کورنيو محصولاتو کيفيت او بسته‌بندي په وروستيو کلونو کې ښه شوې او دا مهال شاوخوا ۳۵۰ ډوله صادراتي توکي د هرات په فابريکو کې توليديږي.

دوی زیاتوي چې اوس مهال له ۱۱۷۰ څخه ډېر شرکتونه د دې ولايت په صنعتي ښارګوټي کې فعاليت لري او شاوخوا ۱۵۰ زره کارګران په دغو شرکتونو کې په کار بوخت دي.

دا ادعا په داسې حال کې کېږي، چې له دې وړاندې د کندهار صنعت کارانو افغانستان انټرنشنل ته ویلی و، چې په تېرو څلورو کلونو کې د یاد ولایت په صنعتي پارک کې له ۳۵۵ فعالو تولیدي فابریکو نه اوس یوازې ۱۳۰ فعالې دي او پاتې نورې بندې شوې دي.

صنعت کارانو د فابریکو بندیدو لامل د برېښنا نشتوالی او ددوی ستونزو ته د طالبانو نه رسیده ګي یاده کړې وه.

د کندهار د صنایعو او کانونو خونې سرچینو د چارشنبې په ورځ، د لړم پر اوومه، افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې د تېر جمهوري نظام له پرځېدو وروسته په یاد ولایت کې ۲۲۵ لویې او وړې تولیدي فابریکي بندې شوي دي.