جرمني رسنۍ: له پاکستان څخه د افغان کډوالو يوه نوې ډله جرمني ته لېږدول کېږي

په دغه پارک کې یو شمېر مېشت افغانان وايي، پولیس تېره ورځ (یکشنبه د لړم ۱۱مه) یاد پارک ته د افغان کډوالو د نیولو او په جبري توګه د اېستنې په موخه ورغلي و او د احمد ضیاء فیض چې د کډوالو فعال ګڼل کېږي، په ګډون یو شمېر افغانان نیولي دي.

دوی ادعا کوي، چې احمد ضیاء فیض له پرون راهیسې د حاجي کمپ او تورخم پر لاره و، خو اوس له وضعیت او برخلیک څخه یې هېڅ معلومات نه‌لري.

دوی چې په وېره کې شپې او ورځې تېروي، د کډوالو له اړوندو نړۍوالو سازمانونو او د بشري حقونو له بنسټونو غواړي، چې په ارجنتینا پارک کې د مېشتو افغان کډوالو وضعیت ته رسېدنه وکړي او یا هم لږ تر لږه په جبري توګه له بېرته ستنونې یې مخنیوی وکړي.

100%

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان دولت په دې وروستیو کې د افغان کډوالو د نیونې بهیر پراخ کړی او هره ورځ زرګونه کسان تر نیولو وروسته بېرته افغانستان ته ستنوي، چې یوازې تېره ورځ څه باندې ۱۵زره کډوال اېستل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې یوه اونۍ وړاندې د ایران تېل د لومړي ځل لپاره د رېل له لارې افغانستان ته صادر شول.

د رسمي شمېرو له مخې، تېر کال شاوخوا ۶۰ زره ټنه صادراتي او ټرانزیټي توکي د همدې رېل پټلۍ او د شمتیغ د پولې له لارې له ایران څخه افغانستان ته لېږدول شوي دي.

ایران د افغانستان له سترو اقتصادي شریکانو ګڼل کیږي، خو ډېری توکي ترې واردیږي.

د دواړو هېوادونو کلنی سوداګریز حجم نږدې څلور میلیارده ډالره اټکل شوی.

د پاکستان د بندرونو تړل کېدو افغان سوداګر له نورو ګاونډیو هېوادونو سره سوداګریزو راکړو ورکړو ته هڅولي دي.

اشرف غني پر خپل اېکس لیکلي، چې اوس باید ددغو بندرونو، په تېره د حیرتان او آقینې د عوایدو او لګښتونو شفاف رپوټ له هېوادوالو سره شریک شي چې د خپلو کورنیو سرچینو په پراخوالي او د هغوی د لګېدو په ډول وپوهېږي.

نوموړي دغه راز د ملګرو ملتونو د مرستو پر شفافیت نیوکه کړې ده.

اشرف غني وايي، دغه سازمان چې اوس افغانانو ته د بهرنیو مرستو د مدیریت متصدي دی، د شفافیت په برخه کې جدي ستونزه لري.

نوموړي ویلي، په تېره نیمه پېړۍ کې ملګرو ملتونو هیڅ داسې رپوټ په عامه توګه نه دی ښودلی، چې د افغانانو په نامه له برابرو شویو مرستو څومره پر معاشونو او اداري چارو لګېدلې او څومره افغانانو ته ورکړل شوې دي.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس د خبر له مخې، د دغې پروژې عملي کېدل به د تېلو د لېږد، ذخیره کولو او وېش بهیر منظم او چټک کړي او د هرات د فابریکو، وسایطو او ښار اوسېدونکي به د تېلو له احتمالي کمښت څخه وژغوري.

د معلوماتو له مخې، یوازې د تېرو ۷ ورځو په اوږدو کې شاوخوا ۲۰ واګونه تېل د خواف–هرات رېل ‌پټلۍ له لارې هېواد ته وارد شوي او ټاکل شوې، ۱۸۰ نور واګونونه هم په نږدې ورځو کې هرات ته ورسېږي.

د هرات یو شمېر اوسېدونکي دا پروژه د تېلو د بیو د ثبات، د احتکار د مخنیوي او د بازار د شفافیت لپاره مثبت ګام بولي.

په ورته وخت کې افغان سوداګر وايي، د خواف–هرات رېل‌ پټلۍ فعالېدل به د افغانستان او ایران ترمنځ اقتصادي اړیکې پیاوړې کړي، د وارداتو او صادراتو بهیر به چټک کړي او د سوداګرۍ لپاره به نوې اسانتیاوې رامنځته کړي.

د طالبانو د کډوالو عالي کمیسیون نن دوشنبه، د لړم ۱۲مه وویل، چې ۶ زره او ۴۹۴ کډوال د تورخم له لارې، ۶ زره او ۸۰۰ کډوال د سپین بولدک له لارې او لږ تر لږه یو زر او ۳۹۳ کډوال د بهرامچه له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

طالبان وايي چې دغو راستنو شویو کسانو په ټولیزه توګه ۱۳ میلیونه ۴۴۸ زره افغانۍ مالي مرسته ترلاسه کړې ده.

له دې جملې څخه ۲ زره ۳۶۰ کسان کاپیسا، بغلان، کندز، تخار، بلخ، سرپل، سمنګان او میدان وردک ولایتونو ته لیږدول شوي دي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ له وروستیو جګړو وروسته راپورونه ښيي چې د پاکستان له خوا د نیول شویو او شړل شویو افغان کډوالو شمېر په چټکۍ سره ډیریږي.

پاکستان د تورخم دروازه د شنبې په سهار له ۲۰ ورځو تړلو وروسته د کډوالو د شړلو لپاره پرانیسته.

ځینو افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د تورخم او سپین بولدک لارو تړل کېدو له امله افغان سوداګرو ته د ورځې یو میلیون ډالره زیان راسیږي.