د سوریې موقت ولسمشر احمد الشرع امریکا ته ورسېد

د یاد وزارت وياند له الاخباریه دولتي ټلوېزیون سره په خبرو کې ویلي، چې د سوريې امنيتي ځواکونو ۶۱ چاپې وهلي، ۷۱ کسان يې نيولي او یوه اندازه چاودېدونکي توکي او وسلې يې ضبط کړي دي.

دا عملیات د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره د سوريې د ولسمشر احمد الشرع له سفر مخکې ترسره شوي. احمد الشرع به هلته ډونالډ ټرمپ سره وګوري او د امريکا په مشرۍ د داعش ضد اېتلاف سره به يوځای شي.

ټرمپ به د دوشنبې په ورځ د سوریې له ولسمشر الشرع سره په سپینه ماڼۍ کې وویني.

دا به لومړی ځل وي، چې یو سوریایی ولسمشر واشنګټن ته رسمي سفر کوي.

د امريکا د بهرنيو او دفاع چارو وزارتونو تر اوسه د دې موضوع په اړه تبصره نه ده کړې.

واشنګټن چمتووالی نیسي، چې په دمشق کې پوځي حضور رامنځته کړي ترڅو هغه امنیتي تړون ته لاره هواره کړي، چې امریکا یې د سوریې او اسراییل تر منځ منځګړیتوب کوي.

تر دې مخکې هم راپورونه و، چې امریکا د سوریې پلازمېنې دمشق په یوه هوايي اډه کې د پوځي حضور ټينګولو لپاره چمتووالی نیسي.
د رویټرز د راپور له مخې، دا موضوع شپږو سرچینو تایید کړې ده.

د امريکا د ادارې يوه چارواکي هم مخکې ويلي وو، چې واشنګټن په دوامداره توګه په سوريه کې خپل اړين پوځي حالت ارزوي، څو د داعش پر ضد په اغېزمن ډول مبارزه وکړي.

الخطیب د شنبې په ورځ (د لړم ۱۷مه) له رویترز خبري اژانس سره په مرکه کې وویل: «موږ کار له هغو ګرځندویي ځایونو پیل کړ، چې د شتمنو کسانو لپاره قیمتي او لوکس وو، خو اوس د منځنۍ طبقې د خلکو لپاره د مناسب ګرځندویي ځایونو پر پراختیا کار کوو.»

هغه ټینګار وکړ، چې ریاض به د ګرځندوی په پلانونو کې دا ټولنیز قشر هېڅکله له پامه ونه غورځوي.

الخطیب دا خبرې د ملګرو ملتونو د ګرځندوی د کلني کنفرانس په څنډه کې وکړې، چې سږکال د لومړي ځل لپاره په ریاض کې ترسره کېږي.

د سیلانیانو راجلبول د سعودي عربستان د ولیعهد محمد بن سلمان د «۲۰۳۰ راتلونکي» پلان یوه مهمه برخه.

د دې پروګرام موخه د سعودي اقتصاد د نفتو له تکیې څخه راکمول دي او په هغه ټولنه کې بدلون راوستل دي، چې مخکې ډېره محافظه کاره بلل کېده.

سعودي عربستان غواړي، تر ۲۰۳۰ کال پورې هر کال ۱۵۰ میلیونه ګرځندویان جذب کړي چې لږ تر لږه یوه درېیمه برخه به یې بهرنیان وي.

جېسوال د جمعې په ورځ (د لړم ۱۶مه) د یوه خبري کنفرانس پر مهال وویل، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له سفر وروسته هند او طالبان د پرمختیایي همکاریو په برخه کې څو ځلې تبادلې او خبرې کړي دي.

هغه همداراز وویل، چې په دې موده کې د هند او طالبانو د بهرنیو چارو وزیرانو ترمنځ ټلیفوني اړیکې هم شوې دي.

په کنفرانس کې د «بېزنس انډیا» یو خبریال وپوښتل: «ایا طالبان به خپل ډیپلوماټ د سفیر په کچه هند ته ولېږي؟ او ایا د افغانستان ملي بیرغ به د طالبانو بیرغ سره بدل شي؟»

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند د دې پوښتنې له ځواب څخه ډډه وکړه، خو ویې ویل چې د هند ماموریت په افغانستان کې د سفارتخانې کچې ته لوړ شوی او په دې اړه کار روان دی.

د یادولو ده، چې په وروستیو میاشتو کې د هند او طالبانو اړیکې پراخې شوې دي.

تر دې مخکې د طالبانو د کرنې وزارت مرستیال هند ته سفر کړی و او هند هم د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر کوربه و.

د دواړو لوریو اړیکې په داسې وخت کې زیاتېږي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ترینګلې شوې دي.

د هند د بهرنیو چارو وزارت د تلې په میاشت کې اعلان کړی و، چې په کابل کې خپل تخنیکي ماموریت د سفارتخانې کچې ته لوړوي او دا پرېکړه به ژر عملي شي.

هند دا کار «د نوي ډیلي د قوي ارادې» نښه بللې چې غواړي د طالبانو له حکومت سره دوه اړخیز تعامل پراخ کړي.

د رویټرز یوه خبریاله او یو امنیتي سلاکارهم د برید پر مهال ټپیان شوي دي. برید کوونکو لرګي او غټې تېږې کارولې. دا پېښه د “بیتا” کلي ته نږدې شوې، چې د نابلس ښار سوېل لور کې موقعیت لري.

یاده سیمه په تېرو کلونو کې د مېشت شويو کسانو د بریدونو ځای پاتې شوی او دا ډول بریدونه له هغه راهیسې زیات شوي، چې د غزې جګړه دوه کاله وړاندې پیل شوه. سږکال د زیتونو د راټولولو د موسم له پیل راهیسې هم دغه بریدونه لا زیات شوي دي.

لکه څنګه چې دا ډول بریدونه ډېر شوي، اسرایيلي او بهرني فعالان ډېری وخت د فلسطینیانو ترڅنګ ولاړ وي، څو د دوی د زیتونو د حاصلاتو حق وساتي او د هر ډول تاوتریخوالي مستندونه ثبت کړي. فعالان یا محلي فلسطینیان خبریالانو ته د راټولولو د پلانونو خبر ورکوي، څو هغوی حاضر وي او راپور ورکړي په ځانګړي ډول د هغو سیمو په اړه چې ګواښمن ګڼل کېږي.

د مېشت شويو کسانو مېشت‌ځای معمولاً د کانتینرونو یا کوچنیو ودانیو ټولګه وي، خو د اسراییلي چارواکو رسمي تصویب نه لري. فلسطینیان او ډېری هېوادونه دا ډول مېشت‌ځایونه د نړۍوالو قوانینو له مخې غېرقانوني ګڼي، خو اسراییل له دې نظر سره مخالف دی.

د اسراییل دفاعي ځواک ویلي، چې هغوی د پېښې د راپور تر ترلاسه کولو وروسته سرتېري سیمې ته لېږلي، خو عیني شاهدان وايي، هلته یې هېڅ سرتېري نه دي لیدلي.

د پوځ ویاند رویټرز ته وویل: «دفاعي ځواک هر ډول تاوتریخوالی غندي او د امنیت او نظم د ساتنې لپاره به خپل فعالیت ته دوام ورکړي.»

هغه زیاته کړه، چې پولیس به د پېښې لا نور جزیات وڅېړي.

عیني شاهدان وايي، شاوخوا ۳۰کلیوال او فعالان او نږدې ۱۰خبریالان د زیتونو د راټولولو لپاره راټول شوي وو، چې ناڅاپه له غونډۍ څخه راښکته شوي ګڼ شمېر نقاب‌پوشه مېشت شويو کسانو پرې برید وکړ. هغوی د لرګیو سره خلک ووهل او د رویټرز انځور اخیستونکې «رنین سوافته» یې پرله‌پسې ووهله، په داسې حال کې چې هغې هڅه کوله ځان وساتي.

عیني شاهدان زیاتوي چې نږدې ۵۰ نقاب پوښه کسان و چې پر سوافته یې بې‌رحمانه برید وکړ، هغه یې ووهله او پرځمکه یې راوغورځوله بیایې پرې تېږي وار کړې او هر هغه کس چې د هغې مرستې ته وردانګل هغه یې هم وهلو.

هغه زیاته کړه چې مېشت شويو کسانو په عبراني ژبه چیغې وهلې «له دې ځایه ولاړ شئ.»

سوافته د رویټرز له امنیتي سلاکار “ګرېنټ باوډن” سره وه، چې هغه هم د هغې د ساتنې پر مهال ووهل شو. د هغې د کمرې وسایل مات کړل شول. دواړو خبریالانو خولۍ او د «پرس»نښې لرونکي جاکټونه اغوستي وو. امبولانس دواړه د نابلس ښار یو روغتون ته د درملنې لپاره یووړل.

په پېښه کې یو شمېر نور کسان هم ټپیان شوي دي.

رویټرز په یوه اعلامیه کې وویل: «موږ له اسراییلي چارواکو غوښتنه کوو چې دا پېښه وڅېړي او عاملین یې د قانون منګولو ته وسپاري او ډاډ ورکړي چې خبریالان کولې شي په ازاده توګه او له زیان پرته کار وکړي.»

د ملګرو ملتونو د جمعې د راپور له مخې، اسراییلي مېشت شويو کسانو یوازې د اکتوبر په میاشت کې لږ تر لږه ۲۶۴بریدونه د لویدیځې غاړې پر فلسطینیانو کړي، چې دا د ۲۰۰۶راهیسې د ملګرو ملتونو د ثبت له پیل راهیسې تر ټولو لوړه میاشتني شمېره ده.

د رویټرز د راپور له مخې، د امریکا په مشرۍ جوړ شوی د ملکي او پوځي همغږۍ مرکز به د غزې د مرستو د څارنې دنده له اسراییل څخه واخلي. د راپور له مخې، اسراییل به د دې بهیر برخه وي، خو وروستۍ پرېکړه به د ملکي او پوځي همغږۍ مرکز کوي چې کومې مرستې غزې ته داخلېږي او څنګه وېشل کېږي.

امنیتي چارواکي زیاته کړې، چې د اسراییل امنیتي ادارې لا هم د پالیسۍ، څارنې او ارزونې برخه دي او پرېکړې په ګډه کېږي او دا همغږي د ملکي او پوځي همغږۍ مرکزله خوا لا دمخه پیل شوې ده.

د امریکا د سفارت ویاند په بیت‌المقدس کې رویټرز ته ویلي، چې متحده ایالات د اسراییل او سیمه‌ییزو شریکانو سره په ګډه د ولسمشر د "تاریخي سوله‌ييز پلان" د عملي کولو په راتلونکو پړاوونو کار کوي. دا کار د بېړنیو بشري مرستو د وېش همغږي او د نورو جزییاتو تنظیم هم رانغاړي.

ویاند زیاته کړه، چې د امریکا د ملکي او پوځي همغږۍ مرکز د نورو مرسته‌کوونکو هېوادونو او ګډون‌کوونکو د ونډې له زیاتېدو خوښه ده، څو د غزې خلکو ته بشري مرسته ورسېږي.