په پاکستان کې د افغانستان پخواني سفیر نجیبالله عليخېل ویلي، ترکیه کې د طالبانو او پاکستان وروستي مذاکرات ښيي چې د منځګړو هڅو باوجود، وضعیت د اټکل وړ نه دی. نوموړی ټینګار کوي چې که افغانان د ملي یووالي تر چتر لاندې یو نه شي، هېواد به د نیابتي جګړو او سیمهییزو سیالیو قرباني شي.
نجیبالله عليخېل پر اېکس پاڼه لیکلي چې د ترکیې مذاکرات باید د هغو کسانو لپاره د عبرت درس وي چې د دواړو لوریو شخړه لا هم یوه «لوبه او ننداره» ګڼي.
د ده په باور، د واقعبینانه تحلیل او ملي بحث نهشتوالی د ستونزو د لا ژورېدو لامل کېږي.
عليخېل لیکلي: «افغانستان یو ځل بیا د خپل تاریخ په یوه حساس پړاو کې ولاړ دی، چې مخ ته یې یوازې دوه لارې دي: یا به ولس د خپلو ګډو ارزښتونو، ملي ګټو او داعیې پر بنسټ متحد شي، یا به د پردیو ستراتیژیکو موخو او سیمهییزو رقابتونو په جګړه بدلېږي.»
هغه زیاته کړې چې د تیرو ۴۷ کلونو تجربې ښيي، د نفاق او یو د بل د نه منلو پالیسۍ زموږ کور ویجاړ کړی، خلک یې کډوالیو ته اړ کړي او هېواد یې د ګاونډیانو د نفوذ په وړاندې زیانمن کړی دی.
د علي خېل په وینا، افغانستان د طبیعي زیرمو، معادنو او اوبو له پراخو امکاناتو سره سره لا هم د نړۍ د وروسته پاتې هېوادونو له ډلې شمېرل کېږي.
نوموړي لیکلي: «اوبه، چې زموږ د ملي شتمنۍ برخه دي، په وړیا ډول ګاونډیو ته روانې دي، ځمکنی موقعیت مو یوازې پر نقشه محدود پاتې دی، او ځوان نسل مو د ناهیلۍ شپې سبا کوي.»
پخواني سفیر د حل یوازینۍ لاره د ټولو افغانانو ګډ کور ګڼلی، چې پکې هر وګړی د شریکتوب او ملکیت احساس ولري.
ده ټینګار کړی چې د ملي بحث پیلول یو تاریخي مسولیت دی او باید بې له ځنډه عملي شي.
دغه ډېپلومټ پر هغو کسانو هم نیوکه کړې چې د پردیو موخو لپاره ځانونه مخکې مخکې کوي او ویلي یې دي چې دا ډول کړنې له هېواد سره ستره جفا ده.
عليخېل د سیمې په کچه د متقابل احترام او متوازنې تګلارې پر بنسټ اړیکو ته اشاره کړې او ویلي یې دي چې یو متحد افغانستان کولای شي د ټاپي او لاجوردو لارې په څېر سترې اقتصادي پروژې عملي او هېواد د تجارت او ترانزیت مرکز کړي.
ده زیاته کړې: «افغانستان باید د یوه هېواد له احتیاج نه راخلاص شي، څو ګاونډیان د ترانزیت او تجارت په پلمه سیاسي فشارونه ونهشي کارولی.»
پخواني سفیر د نړیوال وضعیت په اړه هم خبرداری ورکړی چې افغانستان یو ځل بیا د نړیوالو سیالیو د ټکر په محور بدلېدونکی دی.
د ده په باور، د هېواد ملي ګټه دا ده چې د هېڅ یوه بلاک یا قدرت برخه نه شي او د متعادلې، شفافې پالیسۍ له لارې خپلواکي وساتي.
د نجیبالله عليخېل په وینا، یو متحد، خپلواک او د متعادلې پالیسۍ لرونکی افغانستان به هم د کورني ناورین درمل وي او هم به د نړیوالې ټولنې د مساوي غړي په توګه خپل ملي عزت او منافع وساتي.
نظامالدین قیصاري د شنبې په ورځ (د لړم ۱۷مه) پر خپله فېسبوک پاڼه د یادو مراسمو د یوې ویډیو او اعلامیې په خپرولو سره ویلي، جنبش ګوند د افغانستان د ټولو قومونو ګډ کور دی.
په یاده ویډیو کې یو کس وايي، تر دې مخکې د جنبش ګوند رييس د عبدالرشید دوستم زوی باتور دوستم له «ټاکنو» پرته د تفاهم له لارې ګومارل شوی و.
دغه کس زیاتوي، د جنبش ګوند د بنسټ لیک لهمخې په هرو پنځو کلونو کې باید ګوندي کنګره راوبلل شي، خو د ځينو لاملونو له امله د عبدالرشید دوستم زوی باتور دوستم له شاوخوا ۷ کلونو راهیسې د دغه ګوند ریاست پر غاړه درلوده.
یاد کس وايي، نظامالدین قیصاري به په خپله کاري موده کې په پالیسیو کې د بدلونونو له راوستو، د ګوند د کنګرې جوړولو او تر هغې وروسته د ګوند نوي مشرتابه ته د ټاکنو زمینه برابره کړي
د نظامالدین قیصاري له لوري په خپره شوې اعلامیه کې د یادې غونډې د ګډونوالو له قوله ویل شوي، چې د جنبش ګوند د هېڅ کورنۍ او یا فرد پورې تړلی نهدی او هر څوک کولی شي د ټاکنو له لارې د دغه ګوند مشرۍ ته ځان نوماند کړي.
دا په داسې حال کې ده، چې نظامالدین قیصاري تر دې مخکې هم یو ځلي ځان د جنبش ګوند د رييس په توګه اعلان کړی و.
د چارو د شنونکو په باور، داسې ښکاري چې د قیصاري دغه اقدام د عبدالرشید دوستم چې د دې ګوند بنسټګر او رهبر بلل کېږي، له رضايت او توافق پرته شوی او په دې سره ښايي دغه ګوند په دوو برخو ووېشل شي.
د جوړښت لهمخې، د جنبش ګوند ډېره برخه ازبک قوم جوړوي. د دغه ګوند بنسټګر عبدالرشید دوستم په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې په ترکیه کې ژوند کوي او تر اوسه یې د قیصاري د دغه اقدام په تړاو څه غبرګون نه دی ښودلی.
د یادونې وړ ده، چې طالبانو په افغانستان کې له بیا واکمنېدو وروسته په هېواد کې د ټولو ګوندونو فعالیتونه لغو اعلان کړل.