د کډوالۍ نړۍوال سازمان: د راستنېدونکو ستونزو ته د رسېدنې لپاره به ۳ کاري وختونه کار وکړو

دا راډیو د ښځو د غږ د انعکاس او د هغوی د حقونو د ملاتړ په موخه جوړه شوې ده. په دې راډیو کې اوس مهال لس ښځینه کارکوونکې په بېلابېلو برخو کې بوختې دي.

د «نوای زن» راډیو موخه دا ده، چې د افغانستان د ښځو غږ، ستونزې او لاسته راوړنې د راډیو له لارې خلکو ته ورسېږي.

یاده دې وي، چې په هرات کې ۱۴ رسنۍ فعالیت کوي.

پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، یادې ډلې په رسنیو ګڼ شمېر محدودیتونه وضع کړي، ځینې خبریالان یې ګواښلي او په خپلو کورونو یې کېنولي او یو شمېر یې هم نیولي دي.

طالبانو د ښځې غږ عورت ګڼي او په همدې دلیل یې څو ځلې په خبري ناستو کې د ښځینه خبریالانو غږ او انځور پرې کړی دی.

دغه ډله پر رسنیو او رسنیزو فعالیتونو د سختو محدودیتونو لګولو له لارې د لسګونو رسنیو د تړل کېدو او ګڼ شمېر خبریالانو او رسنیزو کارکوونکو د بې‌کاره کېدو لامل شوې ده.

جېسوال د جمعې په ورځ (د لړم ۱۶مه) د یوه خبري کنفرانس پر مهال وویل، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له سفر وروسته هند او طالبان د پرمختیایي همکاریو په برخه کې څو ځلې تبادلې او خبرې کړي دي.

هغه همداراز وویل، چې په دې موده کې د هند او طالبانو د بهرنیو چارو وزیرانو ترمنځ ټلیفوني اړیکې هم شوې دي.

په کنفرانس کې د «بېزنس انډیا» یو خبریال وپوښتل: «ایا طالبان به خپل ډیپلوماټ د سفیر په کچه هند ته ولېږي؟ او ایا د افغانستان ملي بیرغ به د طالبانو بیرغ سره بدل شي؟»

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند د دې پوښتنې له ځواب څخه ډډه وکړه، خو ویې ویل چې د هند ماموریت په افغانستان کې د سفارتخانې کچې ته لوړ شوی او په دې اړه کار روان دی.

د یادولو ده، چې په وروستیو میاشتو کې د هند او طالبانو اړیکې پراخې شوې دي.

تر دې مخکې د طالبانو د کرنې وزارت مرستیال هند ته سفر کړی و او هند هم د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر کوربه و.

د دواړو لوریو اړیکې په داسې وخت کې زیاتېږي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ترینګلې شوې دي.

د هند د بهرنیو چارو وزارت د تلې په میاشت کې اعلان کړی و، چې په کابل کې خپل تخنیکي ماموریت د سفارتخانې کچې ته لوړوي او دا پرېکړه به ژر عملي شي.

هند دا کار «د نوي ډیلي د قوي ارادې» نښه بللې چې غواړي د طالبانو له حکومت سره دوه اړخیز تعامل پراخ کړي.

په پنجشېر کې د طالبانو امنیه قومندانۍ د شنبې په ورځ (د لړم ۱۷مه) ویلي، چې په پریان ولسوالۍ کې یې د پټو معلوماتو پر اساس یو سراچه ډوله موټر نیولی، چې ۱۴۷ کیلو ګرامه تاریاک په کې ځای پر ځای شوي وه.

طالبانو ویلي، چې په دې تړاو یې هغه دوه کسان هم نیولي دي چې غوښتل یې دغه مواد له پنجشېر څخه کابل ته انتقال کړي.

د دې ولایت د طالبانو امنیتي مسوولینو په یوې جلا خبرپاڼه کې ویلي، چې د خنج ولسوالۍ د دواب په سیمه کې یې د تالاشي پر مهال له یوه کس سره درې میله کلاشنیکوف، څلور عدده شاجور مرمی، یو دوربین او یوه مخابره نیولي دي.

طالبانو ویلي، چې دغه کس غوښتل وسلې د خنج ولسوالۍ څخه دره ولسوالۍ ته ولېږدوي.

طالبانو په خبرپاڼه کې ویلي، چې نیول شوي کسان یې عدلي او قضايي ارګانونو ته سپارلي دي.

نوموړي د شنبې په ورځ په اېکس‌پاڼې لیکلي، چې د سرحدي تاوتریخوالو، د کډوالو د ستونزو او د متقابل باور د کمښت دوام د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې لا پسې خرابولی شي او د سیمې امنیت له جدي ګواښ سره مخ کولی شي.

سراج الحق ټینګار وکړ، چې اسلام‌اباد او طالبان باید د متقابل درناوي، ډیپلوماتیکو اړیکو او د ولسي ګټو پر بنسټ د اختلافونو د حل لارې ولټوي، ځکه د تاوتریخوالي دوام به د دواړو هېوادونو د خلکو لپاره ستر زیانونه ولري.

د نوموړي څرګندونې په داسې حال کې دي، چې طالبان وايي، په استانبول کې د پاکستاني پلاوي له لوري د همکارۍ د نشتوالي او «غېرمسولانه چلند» له امله د نومبر د ۶مې او ۷مې ناستې پایله ور نه‌کړه.

دوی له ترکیې او قطر څخه د منځګړیتوب لپاره مننه کړې او بیا یې ټینګار کړی، چې افغان خاوره هېڅوک د بل هېواد پر ضد نه‌شي کارولی.

د دې سازمانونو راپور ښيي، چې په نیول شویو کسانو کې ۷۷ سلنه د افغانستان د تابعیت کارټ لرونکي یا بې‌اسناده کډوال دي او پاتې ۲۳ سلنه د نوم‌لیکنې سندونه لري.

په راپور کې راغلي، چې د نیول شویو کسانو ۸۶ سلنه په بلوچستان ایالت کې نیول شوي دي.

همداراز ویل شوي، چې د روان کال له پیل راهیسې تر ټولو ډېرې نیونې د بلوچستان په چاغي او کوټې ښارونو کې او همداراز د پنجاب په اټک کې ثبت شوې دي.

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، د اکټوبر میاشتې په وروستۍ اوونۍ کې د افغانانو رضاکارانه ستنېدنه هم زیاته شوې او په دې موده کې له ۱۸ زرو ډېر افغان کډوال خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

له نړۍوالو غبرګونونو سره سره، له هېواد څخه د افغان کډوالو اېستل دوام لري او د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر څخه د روان کال د نومبر تر لومړۍ نیټې پورې له ۱.۶ میلیون څخه ډېر کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.

د ملګرو ملتونو په راپور کې ویل شوي، چې په تېرو دوو کلونو کې د ۹۳ سلنه کډوالو د ستنېدو اصلي لامل د نیول کېدو وېره وه.