طالبان: که پاکستان په معقولو غوښتنو خبرو ته راوګرځي، نو موږ هم بیاځلي خبرو ته چمتو یو

د سرچینې په خبره چې روانه اونۍ د جمعې په ورځ یو شمېر سعودي مېشتو افغانانو د نوموړي لپاره د خدای په امانۍ یوه غونډه هم نیولې ده.

سرچینه زیاتوي، چې په سعودي عربستان کې د افغانستان د سفارت پخوانيو ډېپلوماټانو د جمهوري دولت له سقوط وروسته دندې پرېښي او نورو هېوادونو ته کډوال شوي دي.

د سفیر په توګه د احمد جاوید مجدیدي دنده پرېښودل به په ریاض کې د افغانستان سفارت د بندېدو له ګواښ سره مخ کړي.

دا مهال سعودي عربستان په ریاض کې د افغانستان په سفارت کې د طالبانو ډېپلوماټان نه دي منلي خو یو استازی یې په جده کې قونسلي خدمات وړاندې کوي.

هڅه مو وکړه چې په دې اړه په سعودي عربستان کې د افغانستان د جمهوري دولت د سفیر نظر هم را واخلو خو له پرلپسې اړیکو نیولو وروسته هم ونه توانېدو.

تر اوسه طالبانو هم په دې اړه رسنیو ته څه نه دي ویلي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت او په بن کې د افغانستان کونسلګرۍ اعلان وکړ، چې د دوشنبې له ورځې یې خپل فعالیت پیل کړی دی.

د جرمني اې ار ډي ټلویزیون وايي، چې د طالبانو یوه غړي د دې کونسلګرۍ مشري په لاس کې اخیستې ده. هغه ځان جنرال کونسل بولي، خو د جرمني حکومت یې په دې توګه لا نه پیژني.

دی یو له هغو دوو ډیپلوماتانو دی چې له څو ورځو راهیسې د جرمني حکومت له خوا په رسمي توګه تصویب شوي دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر ډوبرینټ په وینا، دوی ددې لپاره راغلي چې د جرمونو مرتکب افغانان ژر تر ژره وایستل شي. خو د اې ار ډي د څېړنو له مخې، یوه یې د کونسلګرۍ مشري په لاس کې اخیستې او له افغان کډوالو سره اړیکې جوړوي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت دغه ټلویزیون ته ویلي چې «د بن جنرال کونسلګري اوسمهال هیڅ جنرال کونسل نه لري او د افغانستان [طالبانو] ټاکل شوی کس به یوازې هغه وخت کونسل شي چې له بهرنیو چارو وزارت څخه د کنسولري فعالیت اجازه، ترلاسه کړي. دا تر اوسه نه دی ترسره شوی».

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت وايي، د برلین او مونشن افغان کونسلګرۍ لا هم د ۲۰۲۱ کال د اګست له واک بدلون مخکې د افغانستان له خوا ټاکل شوي کسان پر مخ وړي.

یاد وزارت ویلي، « د بن جنرال کونسلګري د برلین سفارت تر څارنې لاندې ده».

د طالبانو د استازو پر وړاندې د غبرګون په ډول د بن کونسلګرۍ پخواني جنرال کونسل حامد ننګیالی کبیري څو اونۍ مخکې خپله دنده پرېښوده. د کونسلګرۍ کارکوونکو هم استعفاوې ور کړې، خو اوس یې پنځه تنه بېرته دندو ته حاضر شوي دي.

د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت د وزیر رییس دفتر نن د دوشنبې په ورځ، د لړم پر ۱۹مه، په کابل کې یوې خبري ناستې ته وویل، چې د پخوا په پرتله د ایران په چابهار بندر کې د ستونزو په حل کېدو سره له دې لارې صادرات او واردات زیات شوي دي.

محمد الله بختیار وویل، چې د ایران چابهار بندر د پاکستان د کراچۍ بندر بدیل بلل کېږي او دغه بندر د افغان سوداګرو لپاره ښه فرصت دی.

د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت دغه چارواکي زیاته کړه:«چابهار بندر د چین، هند او عربي اماراتو تر منځ مستقیمه منظمه سمندري لیکه هره اونۍ فعاله ده.»

محمد الله بختیار په یاد خبري کنفرانس کې وویل، « د سوداګرۍ وزارت په هڅو د ایران د چابهار بندر له لارې د ترانزیتي او تجارتي چارو د تنظیم لپاره زیاتې اسانتیاوې برابرې شوي، چې د هېواد د صادراتو او وارداتو په پراختیا کې مهم ګام بلل کېږي».

د طالبانو د سوداګرۍ وزارت له نظره، د ایران له ترانزیتي لارو په ځانګړي ډول د چابهار له بندره ګټه اخسیتنه ځانګړی اهمیت لري، ځکه دا یو ډاډمن ترانزیتي مسیر دی او اوبو او ازادو سمندرونو ته د هېواد د لاسرسي زمینه برابروي.

یاد وزارت وايي، چې د طالبانو او ایران د چارواکو ترمنځ د پرله ‌پسې رسمي سفرونو او همکاریو په نتیجه کې د بندري چارو د چټکتیا، د اېکسرې ماشینونو د نصب، د لوژستیکي خدمتونو د معیاري کولو پهبرخو کې اړتیا وړ اقدامات تر سره شوي دي.

نوموړي دغه راز په دې خبري ناسته کې وویل، چې د ایران له لوري د چابهار بندر له لارې د ترانزیتي لګښتونو په کچه کې ۵۰ سلنه کموالی راغلی.

د طالبانود سوداګرۍ وزارت د ګډو ټرانسپورټي شرکتونو جوړول، د لوژستیکي مرکزونو رامنځته کول او د میلک بندر تجهیز هغه چارې وګڼلې، چې د هېواد په اقتصادي ودې، کارموندنې او صادراتو کې مهمې دي.

وخت ناوخت د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د شخړو له امله پر ډیورنډ کرښه سوداګریزې لارې بندېږي، چې سوداګرو ته درانده مالي زیانونه اړوي. دواړو لوریو ته سوداګرو نیوکه کړې، چې سوداګري باید د سیاسي ناندریو ښکار نه‌شي، خو د شنونکو په باور، پاکستان له کلونو راهیسې له افغانستان سره سوداګریزې لارې د فشار د وسیلې په توګه کاروي.

د طالبانو د ارګ د چارو ادارې نن دوشنبه، د لړم ۱۹مه وویل، چې د کابینې په دې ناسته کې د پراختیايي پروژو پر څرنګوالي بحث وشو او د غیر مالیاتي عوایدو راپورونه تایید شول.

د کابینې د ناستې په تړاو خبرپاڼه کې ویل شوي، په دې ناسته کې پرېکړه وشوه چې د ټولو اړوندو ادارو را ټول شوي وړاندیزونه، په ځانګړې توګه په پراختیايي برخه کې وړاندیزونه په نظر کې ونیسي او خلکو ته د کارزمینه برابره شي.

په دې ناسته کې د طالبانو مالیې وزارت ته لارښوونه شوې، چې هر څومره ژر کېدلی شي د نفتو او ګازو د لابراتوارونو اړوند دستګاوې د معیار او کیفیت له ادارې سره په همغږۍ وپېري چې د غیر معیاري نفتو او ګازو د وارېدېدلو مخه ونیول شي.

دا پرېکړه په داسې حال کې کېږي، چې هېوادوال وخت ناوخته له ایران او نورو هېوادونو نه د بې کیفیته ګاز او نفتو له واردولو شکایت کوي.

یو شمیر سوداګرو، د ټرانسپورټ د برخې مسوولانو او د سوداګرۍ اتحادیې غړو نن دوشنبې په ورځ، د لړم ۱۹مه د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په لنډي کوتل سیمه کې په یوه غونډه کې وویل، چې د تورخم لارې د بندېدو له امله د سیمې خلک بې‌روزګاره شوي او لسګونه پاکستاني مساپر په افغانستان کې بند پاتې دي.

سوداګرو د دواړو هېوادونو له چارواکو وغوښتل، چې د مذاکراتو له لارې دې د تورخم لاره ژر تر ژره په بشپړ ډول پرانیزي.

د غونډې ګډونوالو وویل چې د تورخم سوداګریزې لارې تړل کېدو له امله د دواړو غاړو پښتانه له ستونزو سره مخ دي او د مساپرو ترځنګ سلکونه بار وړونکي موټر په داوړو خواو کې بند پاتې دي.

دوی همدراز خبرداری ورکړ، چې که په درې ورځو کې لاره خلاصه نشي نو په دې اړه به یوه جرګه وکړي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې سوداګریزې لارې وتړلې خو د تورخم دروازه څو ورځې وړاندې یوازې له پاکستان نه د اېستل کېدونکو افغان کډوالو پر مخ پراخېستل شوې ده.

لاره لا هم له افغانستان نه پاکستان ته د تلونکو کسانو پر مخ بنده ده.

په دواړو خواوو کې سوداګر، محصلان، ناروغان او عام خلک د لارې بندېدو له امله له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.