جرمني د طالبانو استازی تر اوسه د جنرال کونسل په توګه نه دی منلی

د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت د وزیر رییس دفتر نن د دوشنبې په ورځ، د لړم پر ۱۹مه، په کابل کې یوې خبري ناستې ته وویل، چې د پخوا په پرتله د ایران په چابهار بندر کې د ستونزو په حل کېدو سره له دې لارې صادرات او واردات زیات شوي دي.

محمد الله بختیار وویل، چې د ایران چابهار بندر د پاکستان د کراچۍ بندر بدیل بلل کېږي او دغه بندر د افغان سوداګرو لپاره ښه فرصت دی.

د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت دغه چارواکي زیاته کړه:«چابهار بندر د چین، هند او عربي اماراتو تر منځ مستقیمه منظمه سمندري لیکه هره اونۍ فعاله ده.»

محمد الله بختیار په یاد خبري کنفرانس کې وویل، « د سوداګرۍ وزارت په هڅو د ایران د چابهار بندر له لارې د ترانزیتي او تجارتي چارو د تنظیم لپاره زیاتې اسانتیاوې برابرې شوي، چې د هېواد د صادراتو او وارداتو په پراختیا کې مهم ګام بلل کېږي».

د طالبانو د سوداګرۍ وزارت له نظره، د ایران له ترانزیتي لارو په ځانګړي ډول د چابهار له بندره ګټه اخسیتنه ځانګړی اهمیت لري، ځکه دا یو ډاډمن ترانزیتي مسیر دی او اوبو او ازادو سمندرونو ته د هېواد د لاسرسي زمینه برابروي.

یاد وزارت وايي، چې د طالبانو او ایران د چارواکو ترمنځ د پرله ‌پسې رسمي سفرونو او همکاریو په نتیجه کې د بندري چارو د چټکتیا، د اېکسرې ماشینونو د نصب، د لوژستیکي خدمتونو د معیاري کولو پهبرخو کې اړتیا وړ اقدامات تر سره شوي دي.

نوموړي دغه راز په دې خبري ناسته کې وویل، چې د ایران له لوري د چابهار بندر له لارې د ترانزیتي لګښتونو په کچه کې ۵۰ سلنه کموالی راغلی.

د طالبانود سوداګرۍ وزارت د ګډو ټرانسپورټي شرکتونو جوړول، د لوژستیکي مرکزونو رامنځته کول او د میلک بندر تجهیز هغه چارې وګڼلې، چې د هېواد په اقتصادي ودې، کارموندنې او صادراتو کې مهمې دي.

وخت ناوخت د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د شخړو له امله پر ډیورنډ کرښه سوداګریزې لارې بندېږي، چې سوداګرو ته درانده مالي زیانونه اړوي. دواړو لوریو ته سوداګرو نیوکه کړې، چې سوداګري باید د سیاسي ناندریو ښکار نه‌شي، خو د شنونکو په باور، پاکستان له کلونو راهیسې له افغانستان سره سوداګریزې لارې د فشار د وسیلې په توګه کاروي.

د طالبانو د ارګ د چارو ادارې نن دوشنبه، د لړم ۱۹مه وویل، چې د کابینې په دې ناسته کې د پراختیايي پروژو پر څرنګوالي بحث وشو او د غیر مالیاتي عوایدو راپورونه تایید شول.

د کابینې د ناستې په تړاو خبرپاڼه کې ویل شوي، په دې ناسته کې پرېکړه وشوه چې د ټولو اړوندو ادارو را ټول شوي وړاندیزونه، په ځانګړې توګه په پراختیايي برخه کې وړاندیزونه په نظر کې ونیسي او خلکو ته د کارزمینه برابره شي.

په دې ناسته کې د طالبانو مالیې وزارت ته لارښوونه شوې، چې هر څومره ژر کېدلی شي د نفتو او ګازو د لابراتوارونو اړوند دستګاوې د معیار او کیفیت له ادارې سره په همغږۍ وپېري چې د غیر معیاري نفتو او ګازو د وارېدېدلو مخه ونیول شي.

دا پرېکړه په داسې حال کې کېږي، چې هېوادوال وخت ناوخته له ایران او نورو هېوادونو نه د بې کیفیته ګاز او نفتو له واردولو شکایت کوي.

یو شمیر سوداګرو، د ټرانسپورټ د برخې مسوولانو او د سوداګرۍ اتحادیې غړو نن دوشنبې په ورځ، د لړم ۱۹مه د خیبر پښتونخوا د خیبر ولسوالۍ په لنډي کوتل سیمه کې په یوه غونډه کې وویل، چې د تورخم لارې د بندېدو له امله د سیمې خلک بې‌روزګاره شوي او لسګونه پاکستاني مساپر په افغانستان کې بند پاتې دي.

سوداګرو د دواړو هېوادونو له چارواکو وغوښتل، چې د مذاکراتو له لارې دې د تورخم لاره ژر تر ژره په بشپړ ډول پرانیزي.

د غونډې ګډونوالو وویل چې د تورخم سوداګریزې لارې تړل کېدو له امله د دواړو غاړو پښتانه له ستونزو سره مخ دي او د مساپرو ترځنګ سلکونه بار وړونکي موټر په داوړو خواو کې بند پاتې دي.

دوی همدراز خبرداری ورکړ، چې که په درې ورځو کې لاره خلاصه نشي نو په دې اړه به یوه جرګه وکړي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې سوداګریزې لارې وتړلې خو د تورخم دروازه څو ورځې وړاندې یوازې له پاکستان نه د اېستل کېدونکو افغان کډوالو پر مخ پراخېستل شوې ده.

لاره لا هم له افغانستان نه پاکستان ته د تلونکو کسانو پر مخ بنده ده.

په دواړو خواوو کې سوداګر، محصلان، ناروغان او عام خلک د لارې بندېدو له امله له ګڼو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.

کرزي پر خپل اېکس د نومبر د لسمې په تړاو ویلي، چې دا ورځ د سولې په ټینګښت او د بشري ټولنې پراختیا کې د علم د حیاتي رول یادونه کوي.

پخواني ولسمشر د دې ورځې د نمانځلو په ترڅ کې ویلي، چې افغانستان هم لکه نورې ټولنې، علم او پوهې ته اړتیا لري او یوازې هغه وخت پر ستونزو بریالی او پرمختګ او ځان بسیاینې ته رسېدای شي چې د سراسري تعلیم او زده کړو لازم شرایط برابر شي.

کرزي هیله څرګنده کړې، چې د نجونو پرمخ ژر تر ژره د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانېستل شي.

نوموړي له ټولو افغان ځوانانو، نجونو او هلکانو غوښتنه کړې چې د علم او پوهې د ترلاسه کولو لپاره له هر شوني فرصت او وسیلې ګټه واخلي او ځانونه لوړو علمي مقامونو ته ورسوي، چې افغانستان د علم په رڼا کې او د خپلو لوستو ځوانانو په مټ سولې او تلپاتې پراختیا ته ورسیږي.

د نومبر لسمه داسې مهال نمانځل کیږي، چې طالبانو واک ته له رسېدو وروسته په ټول افغانستان کې د نجونو پرمخ د پوهنتونونو او له شپږم پورته ټولګیو ښوونځیو دروازې تړلې دي.

دې ډلې تر اوسه ددې پرېکړې روښانه دلایل نه دي وړاندې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت اسماعیل بقايي د دوشنبې په ورځ په خپله اونیزه خبري ناسته کې وویل، چې د ایران حکومت په ختیزو سرحدونو کې د شخړو د زیاتوالي په اړه ژوره اندېښنه لري.

د ویاند په وینا، دا اندېښنه یوازې د جغرافیايي ګاونډیتوب له امله نه، بلکې د دې لپاره هم ده چې پاکستان او افغانستان د ایران مسلمان ګاونډیان دي او له ایران سره اوږدې تاریخي، فرهنګي او مذهبي اړیکې لري.

اسماعیل بقايي زیاته کړه چې په ختیزو سرحدونو کې هر ډول ناامني د ټولې سیمې امنیت اغېزمنوي.

نوموړي وویل، « د دې لپاره، ایران له لومړۍ ورځې څخه دواړې خواوې حوصلې او خبرو اترو ته هڅولې او د واړو هېوادونو ترمنځ د شخړو کمولو لپاره یې خپل چمتووالی اعلان کړی دی».

نوموړي وویل، چې په تازه پرمختګ کې، د ایران د بهرنیو چارو وزیر له خپل پاکستاني او افغان سیالانو سره ټیلیفوني تماسونه نیولي، خپل دریځونه یې شریک کړي او بیا یې تایید کړه چې ایران د شخړو د حل او د تاوتریخوالي د زیاتوالي د مخنیوي لپاره هر ډول مرستې ته چمتو دی.