حنیف اتمر: د ازبکي‌ ژبې سپکاوی او ورسره تبعیض د ټولو افغانانو سپکاوی دی

سادات پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي: «د وطن د ودانۍ قیمت کی ۲۰۰ زره د نظام سرتیري قرباني شول، ۱۳۰۰۰ دیني علما طالبانو ووژل او درې لکه ملکي خلګ یې ووژل. اوس د وطن دا آبادي د افغانانو په وینه جوړه شوې ده.»

خو سادات دا نه ده روښانه کړې چې دغه شمېر افغانان د جګړې له کوم اړخه قرباني شوي او همدا راز هغه د طالب لوري ته د اوښتې مرګ ژوبلې په اړه څه نه دي ویلي.

هغه زیاته کړې، چې د تنظیمي جګړو او د طالبانو د تېرو جګړو له امله د افغانستان ښکلې پلازمېنه کابل سخت ویجاړ شوی و، خو افغانانو د نړیوالې ټولنې په همکارۍ یو نوی دولت جوړ کړ، چې د ټولو افغانانو ګډ کور و.

هغه ویلي، دا یو ستونزمن ماموریت و، ځکه هر ځل چې افغانانو د دولت او بنسټونو د جوړولو هڅه کوله، طالبانو د پاکستان په لارښوونه دا بنسټونه ویجاړول، متخصصین یې تښتول او نوې زېربناوې یې د بریدونو او چاودنو هدف ګرځولې.

سمیع سادات زیاته کړې، له ټولو ستونزو سره سره افغان ملت د پرمختګ لپاره هڅو ته دوام ورکړ. د ده په وینا، د جمهوریت اداره د افغانانو له خوا پرمخ وړل کېده او د ملت ګټه، ازادي او امنیت یې اصلي موخې وې.

سادات، طالبان تورن کړل، چې د پاکستان د ګټو لپاره یې افغانستان ویجاړ کړ او په باور یې د سیمې د سیالیو د یوې وسیلې په توګه ترې استفاده شوې ده.

هغه ادعا کړې، چې د طالبانو د ظلم له امله نن شاوخوا ۱۰ میلیونه افغانان له خپلې خاورې کډه شوي، ۶ میلیونه ماشومان او ښځې له سختې خوارځواکۍ او لوږې سره مخ دي او افغانستان د افراطیت او ترهګرۍ پر مرکز بدل شوی دی.

له نن (د نومبر ۱۳مه) څخه پوره ۲۴ کاله مخکې پر افغانستان د امریکا له بریدونو وروسته د طالبانو واکمني پایته ورسېده.

اصف دراني په دغه ځانګړي لیک کې چې د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۲۲مه) خپور شوی، لیکلي: «هغه له طالبانو پوښتلي چې ولې د خپل مشر فتوا په رسمي‌ توګه نه اعلانوي؟»

اصف دراني په دې لیک کې ویلي، چې په تېرو کلونو کې له افغان لوري سره د اړیکو مسوول او د دې موضوع شاهد پاتې شوی دی. هغه زیاته کړې:« ځینو افغان وزیرانو راته ویلي وو، چې هبت‌الله اخوندزاده پر پاکستان برید «حرام» اعلان کړی دی، خو افغان طالبانو دا فتوا هېڅکله په عام ډول نه ده خپره کړې. باید له هغوی وپوښتل شي، چې که رښتیا داسې فتوا ورکړل شوې، نو ولې مو دا په ښکاره اعلان نه کړه؟»

افغان طالبانو په دې اړه څه نه‌دي ویلي او په وار وار یې په ډاګه کړې، افغان خاوره به د هېڅ هېواد پر ضد ونه کارول شي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال رحمت‌الله نجيب د چهارشنبې په ورځ هم په یوه خبري کنفرانس کې وویل، چې د ترکیې په ناسته کې پاکستان غوښتل چې طالبان په دغه هېواد کې روانه جګړه «ناروا» اعلان کړي؛ خو دوی څرګنده کړه، چې د فتوا صادرول یوازې د دارالفتوا مسوولیت دی. نوموړي زیاته کړه، له همدې امله خبرې بې‌ پایلې پایته ورسېدې.

هغه ویلي: «طالب پلاوي په اصولي ډول موافقه څرګنده کړه، چې فتوا صادرېدای شي، خو روښانه شوه چې د فتوا صادرول د دارالفتوا مسوولیت دی او د دې ادارې هر تصمیم به یوازې د اسلامي قانون پر اساس وي، نه د چا د غوښتنو او خوښې پر بنسټ.»

پاکستان ادعا لري، چې د ټي‌ټي‌پي له پنځو زرو تر شپږو زرو جنګیالي په افغانستان کې حضور لري او که د هغوی کورنۍ هم حساب شي نو شمېر یې شاوخوا ۵۰ تر ۶۰ زرو پورې رسېږي.

دراني زیاته کړې، طالبانو تر اوسه له پاکستان سره د ډیورنډ کرښې موضوع په رسمي ډول نه ده مطرح کړې او په وینا یې یوازې د افغان طالبانو په څرګندونو کې راځي.

افغان چارواکي، واکمنه ډله او ټول افغانان ديورنډ کرښه د یوه رسمي پولې په توګه نه مني.

د طالبانو دغې ادارې د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۲۲مه) په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې د دغې ادارې رييس نورالدین ترابي د ډنمارک کمېټې له سرپرست نور ګل نوري یاد تفاهم لاسلیک کړی دی.

ترابي ویلي: « خوښ یو چې نن یو داسې تفاهم لیک لاسلیک کوو، چې په هغه سره د ۵ ولایتونو ۳۳ ولسوالیو کېخلکو ته اساسي او وقایوي پروژې تطبیق کیږي.»

طالبان د ورته پروژې د تطبیق او خلکو ته د اسانتیاوو د برابرولو په پلمه له زياتو بنسټونو او مرستندویه ادارو مرستې اخیستي؛ خو دغې ډلې خلکو ته د شفافیت په برخه کې هېڅ ځواب نه دی ویلی.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۲۲مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي: «په واڼه کې پر پوځي پوهنتون برید له افغانستان څخه پلان او کنټرول شوی و.»

دغه وزارت ټینګار کړی، چې په برید کې ښکېل ټول بهرني کسان افغانان دي او د وسله‌والو وسلې او تجهیزات هم له افغانستان څخه برابرې شوې وې.

د پاکستان د رسنیو وزارت ادعا کړې، چې د طالبانو د فشار له امله تحریک طالبان پاکستان د خپلو بریدونو له منلو ډډه کوي، ځکه که ټي‌ټي‌پي د بریدونو مسوولیت ومني، نو د افغان طالبانو حکومت به د پاکستان او نورو هېوادونو تر فشار لاندې راشي.

د پاکستان حکومت دا ادعا هم کړې، چې دا برید د هند د استخباراتي ادارې په غوښتنه ترسره شوی دی.

پاکستان زیاتوي، د بریدګرو هویت او د هغوی اړیکې له هغو مرکزونو سره چې په افغانستان کې دي تثبیت شوي دي.

له دې وړاندې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر هم ویلي و، چې د اسلام‌اباد او د واټه پر پوځي پوهنتون برید کوونکي د افغانستان وګړي وو او د هغه په وینا، په داسې حالاتو کې له طالبانو سره خبرې کول هېڅ معنا نه لري.

پاکستاني چارواکي دغه ادعاوې په داسې حال کې کوي، چې په هېواد کې د وروستیو ناخوالو له امله د پاکستان او طالبانو اړیکې خورا اغېزمنې شوي، سوداګریزې لارې بندې او زرګونه افغانان له ستونزو او کړاوونو سره مخ دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستاني رسنیو تېره ورځ راپور ورکړ چې د سوېلي وزیرستان په مرکز واڼه کې د پوځي پوهنتون د برید ټول بریدګر وژل شوي او هېڅ زده‌کوونکي یا ښوونکي ته په‌کې زیان نه‌دی رسېدلی.

د ډان ورځپاڼې د راپور له مخې، د چهارشنبې په سهار د واڼه پوځي پوهنتون د برید ټول بریدګر وژل شوي دي. راپور زیاته کړې، چې په وژل شویو کسانو کې یو ځانمرګی بریدګر او څلور نور وسله‌وال شامل دي.

دغه څرګندونې په داسې حال کې شوي چې د اسراییل او امریکا ترمنځ د ۲۰ کلن امنیتي تړون د امکان په اړه راپورونه خپاره شوي دي. د «اکسیوس» د راپور له مخې، اسراییل امریکا ته د داسې یوه اوږدمهاله تړون وړاندیز کړی چې تر ۲۰۴۸ کال پورې، د اسراییل د سل کلنۍ، دوام وکړي.

دغه چارواکي چې د نوم څرګندونه یې نه ده شوې ویلي، موخه دا ده چې د مرستو تمرکز له مستقیم نظامي تمویل څخه ګډو څېړنو، دفاعي ټکنالوژۍ او استخباراتو ته واړول شي، څو اسراییل له دفاعي اړخه لا تقویه شي.

دغه چارواکي زیاته کړه: «زموږ نظامي مرسته د هغه څه پرتله چې امریکا په افغانستان یا منځني ختیځ کې لګولې ده، ډېره کمه ده.»

هغه دا هم وویل، چې له دې مرستې ۸۰ سلنه په امریکا کې لګول کیږي او دندې هم رامنځته کوي.

د راپور له مخې، د نوي تفاهم لیک خبرې د دواړو هېوادونو ترمنځ په وروستیو اونیو کې پیل شوي، خو د غزې جګړې له امله تر ډېره ځنډېدلې وې.

په ورته وخت کې، د اسراییل لومړي بنیامین نتنیاهو دغه ډول راپورونه رد کړي دي.