ملګرو ملتونو په افغانستان او نړۍ کې د جرمي شبکو پر وړاندې د مبارزې پر اړتیا ټینګار کړی

ملګرو ملتونو د شنبې په ورځ (د لړم ۲۴مه) په يوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د نړۍوالو مالي ستونزو د بشري مرستو بهير اغېزمن کړی دی.

د خبرپاڼې له مخې، د جمعې له ورځې راهيسې افغان راستنېدونکو ته د نغدو مرستو ورکول محدود شوي دي.

په اعلاميه کې راغلي: «اوسمهال ټول افغان راستنېدونکي د مرستې ترلاسه کولو وړ نه دي. دا ډول هدفمنده مرسته يوازې د هغو کسانو لپاره ده، چې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ کې ثبت شوي او يا د پي او‌ ار کارټ لري.»

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په پاکستان کې ټینګار کړی، چې د افغان کورنيو ستونزې د درک وړ دي او که مالي تمويل برابر شي، مرستې به بيا پيل شي.

د ملګرو ملتونو له خوا د افغان کډوالو مرستې په داسې حال کې محدودې شوي، چې پاکستان تازه د افغان کډوالو د شړلو نوې څپه پيل کړې او يوازې په يوه ورځ کې شاوخوا اووه زره افغانان له دې هېواده شړل شوي دي.

دې لړۍ د بشري حقونو د سازمانونو اندېښنه هم راپارولې ده. د ملګرو ملتونو کارپوهانو هم د افغان کډوالو د شړلو ناوړه پايلو په اړه خبرداری ورکړی او له اسلام‌اباد څخه يې غوښتي، چې خپلو نړۍوالو ژمنو ته وفادار پاتې شي.

ايران هم هره ورځ سلګونه افغان کډوال شړي. د ملګرو ملتونو د امنيت شورا ويلي، چې د افغانانو د دوامداره شړلو له امله په افغانستان کې د بشري مرستو رسونه لا نوره هم پېچلې شوې ده.

زېلېنسکي د شنبې په ورځ (د لړم ۲۴مه) په ټیلګرام ولیکل، چې د مالي چارو له هر اړخیزې څېړنې سره باید د شرکتونو د مدیریت د بیا کتنې بهیر هم پیل شي. د هغه په وینا، له لومړۍ وزیرې یولیا سوردنکو سره د اصلاحاتو د راتلونکو پړاوونو په اړه هوکړه شوې ده.

د ولسمشر په خبره، د اټومي انرژۍ دولتي شرکت «انرګواتم» لپاره د نوې نظارتي شورا جوړول باید د یوې اوونۍ په موده کې بشپړ شي او د یاد شرکت ټوله مدیره پلاوي هم بدلېږي.

هغه زیاته کړه، چې د مدیریت بدلونونه به د دولتي برېښنايي شرکت «اوکرهیدروانرګو» د ګازو د نل‌لیکې سیسټم او د دولتي انرژۍ ستر شرکت «نفتوګازو» کې هم عملي شي.

د راپورونو له مخې، انرګواتم د روسیې د ۲۰۲۲ کال د پوځي مداخلې له پیل راهیسې د اوکراین د تر ټولو سترې فساد قضیې په مرکز کې دی، هغه رسوايي چې د وروستیو ورځو په ترڅ کې د دوو وزیرانو د استعفا لامل شوې ده.

دغه قضیه د میلیونونو ډالرو په رشوتونو متمرکزه ده، چې ویل کېږي د هغو دفاعي تاسیساتو د جوړولو پر مهال ورکړل شوي، کوم چې د روسیې د بریدونو پر وړاندې د انرژۍ د بنسټونو د خوندي کولو لپاره طرحه شوي وو.

په ورته وخت کې راپورونه وایي، چې دوه تورن کسان چې یو یې د زېلېنسکي له نږدې کسانو څخه دی له هېواده تښتېدلي دي.

د اردُن پاچا دویم عبدالله د شنبې په ورځ (د لړم ۲۴مه) د پاکستان پلازمینې اسلام‌اباد ته په یوه دوه ورځني سفر ورسېد. هغه د پاکستان له ولسمشر سره په کتنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي، اقتصادي او کلتوري اړیکو د پراختیا او دوه اړخیزو همکاریو په اړه خبرې وکړې.

د اردُن پاچا د دغه هېواد له لومړي وزیر شهباز شریف سره په جلا کتنه کې د پاکستان او اردُن ترمنځ د ستراتېژیکو او اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا تر څنګ په سیمه‌ییزو او نړۍوالو پلیټفارمونو کې د متقابلو ګټو پر بنسټ د ګډو همکاریو د پراخېدو ژمنه وکړه.

د پاکستان حکومت د خبرپاڼې له‌مخې، شهباز شریف په دې کتنه کې «د پاکستان په ګاونډ کې د وروستیو تحولاتو، په ځانګړي ډول د افغانستان او هند په اړه پاچا دویم عبدالله ته معلومات ورکړل.»

په خبرپاڼه کې د دغه معلوماتو د ورکړې په تړاو نور جزییات نه‌دي ورکړل شوي، خو د اردُن د پاچا له قوله ویل شوي، چې هغه د سیمې په ثبات او سوله کې د پاکستان مهم رول ستایلی دی.

د یادونې وړ ده، چې پاکستان د روان کال په ترڅ کې لومړی له هند سره جګړه وکړه او بیا تر هغې وروسته له طالبانو سره ونښتل، خو د امریکا په وینا له هند سره اوربند وشو او د قطر او همداراز ترکیې په منځګړیتوب له طالبانو سره اوربند وشو، خو لا هم د دواړو هېوادونو د ستونزو د اساسي حل لپاره ۳ ځلي خبرو له اوربند پرته بله څه پایله نه ده ورکړې.

د اریانا افغان هوايي شرکت مشر بخت‌الرحمان د شنبې په ورځ (د لړم ۲۴مه) په یوه اعلامیه کې ویلي: «اریانا ویاړي چې په نړۍواله کچه د افغاني تولیداتو د لېږد په برخه کې خپل ملي مسوولیت ادا کوي او موخه یې دا ده، چې افغاني تولیدات په ټیټه بیه د نړۍ هر ګوټ ته ورسېږي.»

اوسمهال دغه شرکت د کارګو الوتنو له لارې د افغانستان وچه او تازه مېوه، زعفران، غالۍ او نور صادراتي توکي ګڼو هېوادونو ته انتقالوي.

اریانا افغان هوايي شرکت وروسته تر هغه دغه اقدام کړی، چې د طالبانو اقتصادي مرستیال ملا برادر له پاکستان سره د سوداګرۍ د بندېدو خبر ورکړ.

نوموړي ویلي، چې د افغان سوداګرو لپاره پر بدیلو لارو او اسانتیاوو کار کوي.

د پاکستان د لومړي وزیر ستر سلاکار رانا ثناالله د شنبې په ورځ (د لړم ۲۴مه) د پنجاب په فیصل‌اباد کې په یوې غونډې کې په دې اړه وضاحت ورنه‌کړ چې له افغانستان څخه یرغل به څوک کوي، ځکه د طالبانو په وینا، هر کله پاکستان د جګړې پیلوونکی وي.

رانا ثناالله تر دې مخکې هم ویلي و، چې د ډيورند کرښې په اوږدو کې د «ترهګرو» د نفوذ له امله له ترهګریزو بریدونو سره مخ دي.

دغه پاکستانی چارواکی په داسې حال کې افغان طالبان ګواښي، چې په دې وروستیو میاشتو کې د اسلام‌اباد او طالبانو اړیکې ډېرې خړې شوي او له وسله‌والې مخامخ جګړې وروسته په قطر او ترکیه کې د سولې په موخه ۳ ځلي کتنو له اوربند پرته بله څه پایله نه ده ورکړې.

پاکستان له افغانستان سره د هر ډول ستونزو له راولاړېدو سره سم، په لومړي ګام کې له افغانستان سره ټولې لارې بندوي او دا ځل هم له طالبانو سره تر مخامخ جګړې وروسته له څه باندې یوې میاشتې راهیسې یې لارې بندې کړي او یوازې د افغان ګډوالو د لېږدونې پر مخ خلاصې دي.

په دې سره، په دواړو خواوو کې د سوداګرو له زیانمنېدو سربېره د کرښې په دواړو خواوو کې د خوراکي توکو، مېوو او سبزیجاتو بیې لوړې شوي او ورسره طالبانو هم له پاکستان څخه د وارداتو د پرېکون اعلان وکړ او ملا عبدالغني برادر له افغان سوداګرو وغوښتل، چې له پاکستان سره په هره برخه کې خپل تړونونه تر درېیو میاشتو تصفیه کړي او په ډاګه کړې یې ده، چې د پاکستان د وارداتو د ټیټ کیفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.

طالبانو هم له دغې پرېکړې وروسته د منځنۍ اسیا هېوادنو او ایران ته مخه کړې او نن (شنبه د لړم ۲۴) د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت سرپرست نورالدین عزیزي ایران ته په دې موخه تللی، چې د افغانستان وارداتو او صادراتو ته بدیلې سوداګریزې لارې ومومي.

د پاکستان دفاع وزیر بیا د ملا برادر د پرېکړې په غبرګون کې ویلي، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو اړیکو کمول به اسلام‌اباد ته د تاوان پر ځای ګټه ورسوي، ځکه په دې سره به پاکستان ته د سوداګرو یا بل نوم د ترهګرو تګ راتګ کم شي او ورسره به د کرښې اداره کول اسانه شي.

له دې سره سم، د شنونکو په باور، په وچه کې بند هېواد ټرانزیټ د ګاونډي هېواد «امتیاز یا ډالۍ» نه، بلکې د نړۍوالو قوانینو او دوه اړخیزو سوداګریزو تړونونو له مخې مشروع حق دی.

په دې ناندریز ماحول کې پاکستان تل پر افغان طالبانو تور پورې کړی، چې له ټي‌ټي‌پي ملاتړ کوي، خو طالبانو بیا د اسلام‌اباد دغه ادعاوې په وار وار رد کړي او د ټي‌ټي‌پي مساله یې د پاکستان کورنۍ مساله بللې ده.