د طالبانو رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند د پانګونې د جذب سیمینار ته په خپل پیغام کې ویلي، چې د پانګې اوپانګونې په جذب سره به په افغانستان کې اقتصادي تحرک رامنځته کړي او خلک به د نورو له احتیاج څخه وژغوري.
ملا محمدحسن اخوند په کابل کې د پانګونې جذب سیمینار ته په خپل پیغام کې ویلي، چې طالبانو د پانګونې د جذب په موخه پانګوالو ته د امنیت، ویزو، د پیسو د انتقال او جواز اخېستلو ترڅنګ په نورو برخو کې غوره فرصتونه چمتو کړي دي.
ملاحسن په خپل پیغام کې غوښتنه کړې، چې « د افغان پانګولو ترڅنګ دې، بهرنیو پانګوالو ته د انرژۍ، کرنې، مالدارۍ، پرېښنا، کان کېندنې، سړک جوړولو او نورو برخو کې امکانات برابر شي».
دغه طالب لوړپوړي چارواکي د افغانستان په اقتصادي ثبات کې د خصوصي سکټور رول مهم بللی دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې د سعودي عربستان له ولیعهد محمد بن سلمان سره د لیدنې پر مهال وویل، چې متحده ایالاتو د خپلو مشرانو د «ناسمو پرېکړو» له امله د پوځ یوه برخه تجهیزات په «احمقانه ډول» په افغانستان کې له لاسه ورکړل.
ټرمپ وویل: «تاسې پوهېږئ، موږ د خپلې لومړۍ دورې پر مهال په ټریلیونونو ډالر ولګول او پوځ مو بیا ورغاوه، خو د همدې تجهیزاتو یوه برخه مو په افغانستان کې په احمقانه ډول بایلوده، ځکه زموږ هېواد ناپوهه خلکو اداره کاوه.»
ټرمپ تر دې وړاندې هم څو ځله له افغانستان څخه د امریکایي ځواکونو پر بیړنیو وتلو او د بگرام پوځي اډې پرېښودلو نیوکې کړې دي. نوموړي مخکې ویلي و چې هغه به په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو پاتې شوي نظامي وسایل له طالبانو بېرته ترلاسه کول غواړي.
هغه طالبان وګواښل چې که بګرام اډه ور نه کړي، چې ډېرې بدې پېښې به وشي.
نوموړي د روان کال د سنبلې په میاشت کې ویلي وو چې د ولسمشر بایدن ادارې پوځي وسایل طالبانو ته پرېښودل او طالبان هر کال له همدې وسلو سره پوځي رژه کوي چې دا کار ورته د منلو وړ نه دی.
طالب چارواکو که څه هم د ټرمپ د اوسنیو څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي، خو له دې وړاندې یې د ټرمپ څرګندونې ردې کړې وې او ویلي یې وو چې په افغانستان کې پاتې تجهیزات دوی د «غنیمت» په توګه ترلاسه کړي او هېڅ ډول امتیاز یا وسیله بېرته نه سپاري.
څه موده وړاندې د امريکا دفاع وزارت وویل، چې په افغانستان کې ترې پاتې شوي امريکايي وسايل شاوخوا ۷ میليارده ډالر ارزښت لري چې پوځي زغروال ټانکونه، پرمختللې وسلې، د بایومټریک وسایل او نور ټکنالوژيکي وسايل پکې شامل دي.
د ۲۰۰۲ کال له جون میاشتې نه تر ۲۰۲۰ کال پورې امريکا ۸۸،۶ میليارده ډالر د افغانستان د امنيتي ځواکونو ملاتړ صندوق له لارې د افغان پوځ د تجهيز، اکمال او روزنې لپاره لګولي وو.
هممهاله پاکستان هم څو ځله اندېښنه څرګنده کړې، چې په افغانستان کې پاتې امریکایي وسلې د دوی امنيت ته جدي ګواښ دی، خو د ټرمپ ادارې او امریکايي چارواکو پر دې اندېښنو هیڅ غبرګون نه دی ښودلی.
په اسلام اباد کې د روسیې سفیر وايي، چې هېواد یې د طالبانو- پاکستان او هند او پاکستان ترمنځ د شخړو د حل منځګړتوب ته چمتو دی. البرت خوروف ویلي، چې دوی د سیمهییز امنیت، په ځانګړي ډول د افغانستان وضعیت او سولې په تړاو ګډې اندېښنې لري.
البرت خوروف د اسلام اباد د ستراتیژیکو مطالعاتو انسټیټیوټ په یوه بحث کې وویل، چې مسکو د پاکستان او هند، او د پاکستان او طالبانو ترمنځ د وروستیو شخړو د حل په لټه کې منځګړتوب ته تیار دی.
د تاس اژانس د رپوټ له مخې، خوروف زیاته کړه: «موږ د سیمهییز امنیت په اړه ګډې اندېښنې لرو، په ځانګړي ډول د افغانستان وضعیت او د سولې د ټینګښت، د ترهګرۍ د مخنیوي او ټولنیز-اقتصادي پرمختګ د هڅولو لپاره د دوامداره همکارۍ ملاتړ کوو».
په اسلام اباد کې د روسیې د دیپلوماتیک ماموریت مشر یادونه وکړه چې د جنوبي اسیا د هېوادونو ترمنځ ترینګلتیا ډېری وخت د سیمهییزو نه، بلکې د بهر ځواکونو له خوا رامنځته کېږي.
په دې تړاو، هغه د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین څرګندونو ته اشاره وکړه، چې د اروپایي-اسیایي همکاریو او د اروپایي-اسیایي «مساوي او نه ماتېدونکي» امنیت د نوي جوړښت په تړاو یې کړې وې.
خوروف ټینګار وکړ چې دا مفاهیم یو بل تکمیلوي او د عمومي اصل پر بنسټ ولاړ دي چې سیمهییزې ستونزې باید د سیمهییزو لوبغاړو له خوا حل شي.
د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي له پاکستان سره د شخړې دوام ته په اشاره ویلي، چې د خپلې پالیسۍ له مخې، له ګاونډیانو او نورو سره د متقابل احترام پر بنسټ اړیکې غواړي او ټول مسایل باید د مذاکراتو له لارې حل شي.
د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي د چارشنبې په ورځ، د لړم ۲۸مه د پانګونې جذب تر سرلیک لاندې سیمینار کې وویل، چې:« جګړه د هېڅ اړخ په ګټه نه ده او مسایل باید د یوې معقولې او منطقي طرحې او متقبل درناوي پر اساس حل شي.»
نوموړي پاکستان ته په اشاره ویلي، چې دواړه هېوادونه باید د سولې او امن په فضا کې دوستانه اړیکې ولري.
نوموړي زیاته کړې:«موږ نه پر چا برید کړی، نه مو تجاوز کړی او نه یې کوو. که څوک پر موږ برید کوي، نو دا بیا زموږ حق دی، چې ځواب یې ورکړو.»
عبدالسلام حنفي دا څرګندنې پر داسې مهال کړي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته د دواړو لوریو ترمنځ سوداګري او هر ډول اړیکې په ټپه دریدلې او طالبانو د سوداګرۍ د نویو لاریو چارو په لټه خپل د سوداګرۍ وزیر له ایران وروسته نن د چارشنبې په ورځ هندوستان ته استولی دی.
د پیسو په بدل کې په جرمني کې د میشتېدو له پروګرام نه د لاس پر سرکېدو موده پای ته ورسېده، خو تر اوسه یوازې ۶۲ تنو افغانانو یاد وړاندیز منلی دی. د جرمني د کورنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، مالي وړاندیزونه شاوخوا ۶۵۰ تنو افغانانو ته شوي وو.
د جرمني د کورنیو چارو وزارت په یوه لیک کې چې اغیزمنو او تر ګواښ لاندې افغانانو ته استول شوی و، ویل شوي وو، « د جرمني فدرالي حکومت پرېکړه کړې چې له خطر سره د مخ افغانانو لپاره د رضاکارانه کوربهتوب پروګرامونه پای ته ورسوي».
په لیک کې ویل شوي وو، « له بده مرغه تضمین نشته چې ټولې دوسیې په وخت سره بشپړې شي».
د جرمني حکومت پلان درلود په رضاکارانه ډول له دوسیو لاس اخېستونکو افغانانو سره یوځلي مالي مرستې وکړي، چې د کورنۍ د وضعیت له مخې څو زره یورو کیدای شي.
د یوې یوازې ښځې لپاره تر وتلو مخکې په پاکستان کې ۱۵۰۰ یورو او د نوي پیل لپاره ۵۰۰۰ یورو ورکول کېدې. د کورنیو لپاره دغه مبلغ لوړېدای شوای، او په ځینو قضیو کې تر ۲۵۰۰ یورو تر وتلو مخکې او ۱۰ زره نورې وروسته هم ورکول کېدې.
سربېره پر دې، دوی ته د توکو او د سفر لګښتونه هم ورکول کېدل. دغه راز افغانستان ته له رسېدو وروسته به تر درې میاشتو پورې د استوګنې، خوړو، روغتیايي او رواني خدماتو په ګډون مرستې ورکړل شي.
د جرمني اې ار ډي ټلویزیون ددغه هېواد د کورنیو چارو وزارت د ویاندې له قوله ویلي: «تر دې دمه د هغو کسانو شاوخوا لس سلنې، چې لیک ور استول شوی و، دا وړاندیز منلی. دا ۶۲ کسان کیږی».
سربېره پر دې، « له نورو هغو کسانو سره هم تماس روان دی، چې اوس د دې پرېکړې په پروسه کې دي چې ایا وړاندیز ومني که نه».
تر اوسه شاوخوا دوه زره افغانان، چې ډېری یې په پاکستان کې دي، جرمني ته د تګ لپاره انتظار کوي.
دوی د تیرو څو کلونو په اوږدو کې د څلورو مختلفو منلو پروګرامونو له لارې جرمني ته د تګ اساسي ژمنه ترلاسه کړې، ځکه د طالبانو له خوا له ګواښ سره مخ دي. ځینې یې په وروستیو کلونو کې د جرمني په اداري محکمو کې د قضیو وړاندې کولو له لارې بریالي شوي دي.
د جرمني د کورنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، وروستي مالي وړاندیزونه شاوخوا ۶۵۰ کسانو ته شوي.
دوی د بشري حقونو د نوملړ له لارې د منلو ژمنه ترلاسه کړې ده. په دې ډله کې هغه افغانان شامل دي چې د مدني ټولنې په فعالیتونو کې یې برخه اخیستې. خبریالان، قاضیان، څارنوالان، د بشري حقونو فعالان او دولتي مامورین په دغه نوملړ کې دي.
د جرمني شاوخوا ۲۵۰ پخواني ځایي کارکوونکي او شاوخوا زر کسان، چې د منلو فدرالي پروګرام برخه دي، له دې وړاندیزونو مستثنی شوي وو. د بشري حقونو د لیست په پرتله، دې دواړو ډلو ته ښه فرصتونه شته چې د دوی قضیې د کال تر پایه بشپړې شي.
ایراني سوداګرو د سېشنبې په ورځ په کابل کې د طالبانو د کانونو له وزیر هدایتالله بدري سره په لیدنه کې په افغانستان کې د مسو، اوسپنې او د سرو زرو کانونو د کېندنې په برخه کې د پانګونې لېوالتیا څرګنده کړې.
د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ هدایتالله بدري په کابل کې د ایران سرپرست سفیر عليرضا بېکدلي او د دغه هېواد له سوداګریز پلاوي سره کتلي دي. په دغه لیدنه کې د ایران د سوداګرۍ خونې رییس ویلي، ایراني شرکتونه چمتو دي چې په افغانستان کې د مسو، سرو زرو او د اوسپنې کانونو په استخراج کې پانګونه وکړي.
نوموړي همداراز ژمنه کړې، چې د اوسپنې د ويلي کولو فابریکې، معیاري لابراتوارونو، د تخنیکي خدماتو مرکز او د یاد وزارت د انجنیرانو د مسلکي روزنې او ظرفیت لوړونې په برخه کې به له افغانستان سره مرسته وکړي.
د طالبانو د کانونو وزیر د ایراني شرکتونو د پانګونې له وړاندیز نه هرکلی کړی او ژمنه یې کړې، چې اړینې اسانتیاوې به ورته برابرې کړي. هغه ټینګار کړی، چې د کانونو پروسس باید د افغانستان دننه ترسره شي.
ایراني سوداګر دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې تر دې مخکې د چین له لوري د نفتو، ګازو او مسو د سترو پروژو قراردادونه له ځنډ او خنډ سره مخ شوي دي.
څو ورځې وړاندې د طالبانو د کانونو وزیر د عینک مس پروژې له مسوول څخه غوښتي و، چې د یادې پروژې عملي کار چټک کړي؛ خو لا هم څرګنده نهده، چې دغه پروژه به څه مهال د ګټې اخستنې پړاو ته ورسېږي.
په ورته وخت کې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو ترینګلتیا له امله د طالبانو او ایران ترمنځ سوداګریزې اړیکې پراخې شوې دي.