د خیبر پښتونخوا په بنو کې د پاکستاني ځواکونو د عملیاتو پرمهال ۲۲ وسله‌وال وژل شوي دي

د بشري حقونو فعالې سامنتا لییننګ نن دوشنبه ، د لیندۍ ۳مه په خپل اېکس کې لیکلی، چې د راپورونو له مخې د پښتون ژغورنې غورځنګ د غړو په زوره ورکولو کې په ساده جامو او یونیفورم ملبس کسان ښکېل دي.
هغه وايي، چې د پیښور پولیسو له خوا اخیستل شوې سي سي ټي وي ویډیو کې د پیښې پرمهال موجود موټر او کسان پیژنېدل کېږي، خو نوموړې زیاتوي، چې تر اوسه رسمي څېړنې نه دي ثبت شوې.

نوموړې اندېښنه ښودلې، چې ورک شوي کسان ممکن په اسلام اباد یا شاوخوا سیمو کې ساتل کېږي خو هیڅ رسمي تایید شوي معلومات په لاس کې نشته.

هغې غوښتنه کړې، چې دا وضعیت بیړنۍ پاملرنې ته اړتیا لري.

د پښتون ژغورنې غورځنګ په نیول شویو، غړو کې نورالله ترین، حنیف پشتین، سید عرفان الله، فرمان وزیر، عدنان وزیر او حبیب وزیر شامل دي.

د خیبرپښتونخوا سر وزیر سهیل اپریدي د لړم پر ۲۲مه له خبریالانو سره په خبرو کې ویلي و، چې د پېښور په امن جرګه کې ټول ګډون کوونکي د جرګې میلمانه وو او هر چا چې د پښتون ژغورنې غورځنګ دوه غړي تښتولي هغه د پښتنو د امن دښمنان دي.

راپور د هغې غوښتنې په ځواب کې محکمې ته وړاندې شوی، چې په‌کې د سږنیو طبيعي پېښو له امله د خلکو د تاوان د جبران او د یوه هر اړخیز ناورین ‌مدیریت پلان د جوړېدو غوښتنه شوې وه.

یادې ادارې ویلي، چې د پاکستان لومړي وزیر د هر مړه شوي کس کورنۍ ته د دوه مېلیونه کلدارو مرستې منظور کړې دي. د خېبرپښتونخوا د بېړنیو مرستو او بیارغونې ادارې او د اقلیم بدلون وزارت هم خپل ځوابونه محکمې ته سپارلي دي.

په غوښتنلیک کې له محکمې غوښتنه شوې، چې حکومت دې د ورته غمیزو د بیا تکرار د مخنیوي لپاره عملي ګامونه واخلي. د ځنګلونو پراخېدنه، د مناسبې بنسټیزې زېربنا جوړول، د چټکې خبرتیا سیسټم رامنځته کول، د بېړنیو حالاتو لپاره چمتووالی، د طبیعي پېښو د تاوان ارزونه، د زیانمنو سیمو بیا رغول او د لومړنیو اړتیاوو لکه خوړو، سرپناه او درملنې برابرول په دغه پلان کې شامل دي. دغه شان د اقلیم‌بدلون د اغېزو د مهار غوښتنې هم په‌کې شاملې شوې دي.

د پاکستان د ملي افتونو ادارې په وینا؛ تر ټولو ډېر تلفات په بونیر کې ثبت شوي، ورپسې په صوابۍ، سوات، شانګله، مانسهره او باجوړ کې دي. په دغه سېلابونو کې ټول ټال ۲۱۸ کسان ټپيان شوي هم دي.

راپور زیاتوي، چې ټولټال ۳٬۲۲۲ کورونه زیانمن شوي چې له ډلې یې ۷۰۱ کورونه په بشپړه توګه ویجاړ شوي دي. د کورونو تر ټولو زیات زیان هم په بونیر کې رامنځته شوی دی. تر دې سربېره، له ۵٬۴۶۰ ډېر څاروي هم له‌منځه تللي دي.

یادې پاکستانۍ ادارې ویلي، چې د دوی د خبرداریو څانګه د سپوږمکۍ معلوماتو او د ځمکمنۍ ارزونې پر بنسټ د څار شبکو له لارې د هوا او اوبو وضعیت په دوامداره توګه څاري. یادې ادارې ټینګار کړی، چې د «۲۰۲۵ ملي بحران‌ مدیریت پلان» په هېواد کې د طبیعي ګواښونو هراړخیز انځور وړاندې کړی دی.

د خیبرپښتونخوا د بېړنیو مرستو اداره وايي، چې د ژغورنې ۱۱۲۲ ټیمونو تر اوسه له ۶٬۳۹۵ ډېر کسان له سېلاب‌ځپلو سیمو ژغورلي او ۴۴۲ مړي یې موندلي دي. دغه اداره وايي، چې سخت بارانونه، ناڅاپي سېلابونه او ځمک ښویېدنې طبیعي او د نه‌ اټکل وړ پېښې دي. د راپور له مخې؛ د بارانونو له پیل مخکې د لوړپوړو چارواکو په ګډون د چمتووالي ناسته ترسره شوې وه؛ څو لازم ګامونه پورته شي.

د پاکستان د اقلیم‌بدلون وزارت محکمې ته ویلي، چې دغه غوښتنلیک دې رد شي ځکه د شته قوانینو له مخې مدعي کولای شي خپله دعوه د خېبرپښتونخوا د چاپېریال محکمې ته یوسي او د چاپېریال د قوانینو د پلي کولو واک د دغه ایالت د چاپېریال ساتنې ادارې سره دی.

په پېښور کې د سرحدي ځواکونو دفتر مرستیال قوماندان جاوید اقبال ویلي، درې ځانمرګي چې پر مرکزي دفتر یې برید کړی و؛ وژل شوي دي. نوموړي وویل: «سرحدي ځواکونو په زړورتیا سره د بریدګرو مقابله وکړه او د ځانمرګو بریدګرو هڅه یې شنډه کړه».

جاوید اقبال زیاته کړه، په دغه برید کې د سرحدي ځواکونو درې سرتېري وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي چې په‌کې دوه پولیس او درې ملکي وګړي شامل دي. د نوموړي په وینا؛ ټپیان د درملنې لپاره روغتون ته انتقال شوي دي.

جاوید اقبال وویل، چې د دوی د ځواکونو له‌خوا سیمه کلابنده شوې او چاڼیز عملیات لاهم روان دي.

په بروکسل کې د هندـ پسیفیک وزیرانو فورم په غونډه کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډارله وینا سره هممهاله، له ودانۍ بهر د پښتون ژغورنې غورځنګ اعتراض کوونکو د پاکستان حکومت او پوځ پر ضد د شعارونو له ورکړې سربېره له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې په پاکستان کې د پښتنو، افغان کډوالو او بلوڅانو پر وړاندې د روانو ظلمونو او د هغو د حقونو تر پښو لاندې کولو ته جدي پام وکړي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ غړي وایي، له دغه اعتراض څخه یې موخه دا وه، چې د اروپايي ټولنې په پارلمان کې د اسحاق ډار له وینا مخکې د پاکستان د حکومت او په ځانګړې توګه د پوځ اصلي څېره نړۍ ته څرګنده کړي.

دپي‌ټي‌اېم غړو په خپلو ویناو کې ټینګار وکړ، چې پاکستانی پوځ له کلونو راهیسې په پښتني سیمو کې بې‌ګناه خلک وژني او په جبري توګه یې لادرکه کوي او همداراز له شکنجې سربېره پوځي عملیات او نور ناوړه چارې ترسره کوي، چې نړۍوال باید پرې چوپ پاتې نه‌شي.

دوی له اروپايي ټولنې وغوښتل چې پر پاکستان فشار راوړي څو د پښتنو، افغانانو او بلوڅانو بشري حقونو ته درناوی وکړي او د جګړو، جبري بې‌درکۍ او پوځي عملیاتو پر ځای د سولې، عدالت او بشري حقونو ته د درناوي لارې غوره کړي.

دغو اعتراض کوونکو همدارازد اروپايي ټولنې له پارلمان څخه وغوښتل، چې د پاکستان د حکومت او پوځ له‌‌خوا د بشري حقونو د نقض موضوع جدي وڅېړي او د عدالت پلې کېدو لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

له دې سره سم، هممهاله د جمعې په ورځ (د لړم۳۰مه) د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین پر خپله فېسبوک پاڼه لیکلي، چې د خیبر پښتونخوا په لکي مروت سیمه کې د پاکستاني پوځ له لوري دوه بې‌ګناه کم عمره پښتانه ځوانان، چې نوید او نعمان نومېدل وژل شوي دي. پښتین همداراز ویلي، چې د بنو بکاخېل د شهاب‌الدین په کلي کې د پوځ د ډزو له امله ټپي شوې پنځوس کلنه ښځه هم مړه شوې ده.

منظور پښتین وایي، هره ورځ د پښتونخوا ولس وژل کیږي. د هغه په وینا د بې‌ګناه پښتنو له وژنې پرته د پاکستان د پوځ وخت نه‌تیریږي.

پښتین همداراز څرګنده کړه: «وفاقي او صوبايي اسمبلۍ، پاکستاني رسنۍ، محکمې دا لا خو پرېږده ان د پښتنو د سیاسي او ټولنیزو تنظیمونو مشران، پښتانه خبریالان او مشهور شخصیتونه هم د دې وحشي ظلم او جبر په اړه یو جمله هم نه لیکي.»

منظور پښتین په بروکسل کې د اروپايي ټولنې پارلمان مخې ته د پښتون ژغورنې غورځنګ د غړو اعتراضي راټولېدنې ته په نغوتې سره زیاته کړې، دوی د دې اعتراض له لارې غوښتل اروپايي ټولنه د پاکستان د حکومت او پوځ له لوري د پښتنو، بلوڅانو او افغانانو پر وړاندې له روانو ظلمونو او د بشري حقونو له پراخو سرغړونو خبره کړي.

د هغه په وینا، د اعتراض پر مهال د اروپايي ټولنې پارلمان له ۲۰۰ څخه زیاتو غړو ته په لیکلي بڼه داسې اسناد او شواهد وسپارل شول، چې پکې په ډاګه شوي چې پاکستان څنګه په «وحشي» او زورواکانه ډول د پښتنو حقونه تر پښو لاندې کوي، خلک جبراً تري تم کوي، وژني او بندیانوي.

منظور پښتین وویل، سره له دې چې پاکستان له نړۍوالو سره د بشري حقونو په نوم د همکارۍ تړونونه کوي، خو په عملي توګه د پښتنو او بلوڅانو په سیمو کې د قانون، عدالت او بشري حقونو هېڅ نښې نښانې نه لیدل کېږي او هلته هره ورځ بې‌ګناه کسان وژل کېږي یا تري تم کېږي.

هغه ټینګار وکړ، چېدویبه د خپلو خلکو د حقونو لپاره خپلې مبارزې ته دوام ورکړي او د نړۍ هرې دروازې ته به د انصاف او عدالت غوښتنې غږ ورسوي.

د پاکستان د لومړي وزیر مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډارد هندـ پسیفیک وزیرانو فورم په غونډه کې چې په بروکسیل کې جوړه شوې وه، د بېلابېلو موضوعګانو په اړه خبرې وکړې.

اسحاق ډار: افغانستان د سیمې د ثبات لپاره مهم او اغېزناک هېواد دی | افغانستان انټرنشنل پښتو

هغه د افغانستان په اړه وویل، چې افغانستان د پاکستان او سیمې د ثبات لپاره مهم او اغېزناک هېواد دی. هغه یو ځل بیا له طالبانو وغوښتل چې په افغانستان کې د ترهګرۍ جرړې وباسي. طالبانو بیا په وار وار ویلي، چې په افغان خاوره کې ترهګره ډله نه‌شته.

د بښنې نړیوال سازمان د سویلي اسیا څانګې په پیښور کې د پښتون ژغورنې غورځنګ د شپږو غړو د جبري ترې تم کېدو ته سخت غبرګون ښودلی او وايي، په خیبر پښتونخوا او بلوچستان کې د جبري نیونو او ترې تم کولو دا ډول پیښې د اندېښنې وړ دي.

یاد سازمان ویلي، چې د پښتون ژغورنې غورځنګ غړي نورالله ترین، حنیف پشتین، سید عرفان الله، فرمان وزیر، عدنان وزیر او حبیب وزیر د نوامبر په ۱۲ نېټه ورک شوي او تر اوسه یې د ځای ځایګې په اړه هېڅ معلومات نشته.

د بښنې نړیوال سازمان د پاکستان پر حکومت غږ کړی، چې د جبري ورکېدو عمل پای ته ورسوي او د ورک شویو فعالانو ځای پیدا او خوندې ستنول دې یقیني کړي.

همدارنګه یاد سازمان د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه کړي، چې ژر تر ژره دې د ورک شویو کسانو د موندلو په اړه پلټنې پیل او په دغه ډول قضیو کې لاس لرونکي کسان دې محاکمه کړل شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پښتون ژغورنې غورځنګ ځیني غړو د پښتونخوا په امن جرګه کې د وینا نه ورکولو وروسته د اعتراض په ډول له جرګې سره پرېکون وکړ او د جرګې له صالون څخه تر وتلو وروسته د مخ پټو کسانو له خوا وتښتول شول.