د افغانستان د مخکېني جمهوري نظام د کورنیو چارو وزارت امنیتي معین جنرال خوشال سادات د د پاکستان د استخباراتي ادارې (ISI) پر تګلارو کلکې نیوکې کړي. هغه ویلي چې اسلاماباد له کلونو راهیسې سختدریځې ډلې د «کورنیو بوټو» په شان روزلي او اوس د همدې پالنې له پایلو شکایت کوي.
جنرال خوشال سادات پر خپله اېکس پاڼه لیکلي: « ای اېس ای مهرباني وکړه، نفس ونیسه، دا ډېره خواشینوونکې ده چې نور په خلکو د ‘طالب پلوه’ تور لګوې، په داسې حال کې چې تاسې نیمه پېړۍ سختدریځان لکه د باغ د بوټو په شان روزلي».
هغه په طنزيه ژبه زیاته کړې چې پاکستان اوس له دې امله شکایت کوي چې امریکا ورباندې نور د «لویو مرستو باران» نه کوي.
سادات لیکلي: «اوس، چې نور عادي ملاتړ نه شته، غږ اوچتوئ او غوښتنه کوئ چې نړۍ دې ستاسو درد درک کړي، شاید لږ نوره ژړا وکړئ، څوک به یې د ‘ستراتېژیک ژوروالي’ په نوم تعبیر کړي».
سادات دغه څرګندونې په داسې وخت کې کړي دي چې اسلاماباد په وار وار ادعا کوي د پاکستان ضد وسلهوال د افغانستان له خاورې فعالیت کوي، خو پر کابل واکمن طالبان دا ادعاوې ردوي.
د اوکراین سیمهییز چارواکي وايي، روسیې د نومبر پر ۳۰مه د شپې له خوا پر کېیف اوبلاست ډرون برید کړی چې په پایله کې یې یو تن وژل شوی اود یو ماشوم په ګډون ۱۱ نور ټپیان دي.
د کېیف د پوځي ادارې مشر میکولا کلاشنېک د روسیې له خوا ددغه تازه برید په اړه ویلي چې په ویشهوروډ ولسوالۍ کې یوې لوړ پوړیزې استوګنیزې ودانۍ اور اخیستی او یو شخصي کور په بشپړ ډول لهمنځه تللی دی.
د نوموړي په وینا، د پېښې له ځایه شپږ ټپیان روغتون ته لیږدول شوي او د ژغورنې ډلې، ډاکټران او رواني متخصصین اوس هم د قربانیانو او سیمهوالو د مرستې لپاره په سیمه کې دي.
د اوکراین چارواکي زیاتوي چې روسیې په وروستیو اونیو کې د کېیف پر ښار او اوبلاست بریدونه زیات کړي دي. یوازې د پرون ورځې د ډرونونو او توغندیو ګډ برید دوه کسان وژلي، ۳۸یې ټپیان کړي او د پلازمېنې شاوخوا نیمايي برخه یې له برېښنا محرومه کړې وه.
سیمهییزو سرچینو تایید کړې چې د طالبانو استخباراتو ریاست تېره یکشنبه د (لیندۍ لومړۍ نېټه) په بلخ ولایت کې ځايي شاعر او فرهنګي فعال سید سکندر حسینی بامداد هغه مهال نیولی چې کار ته روان و. د سرچینو په وینا، بامداد یوازې د خپلو ادبي او فرهنګي فعالیتونو له امله نیول شوی دی.
سرچینې زیاتوي چې تر اوسه د هغه د بند ځای او د حالت په اړه هېڅ راز مالومات نشته. یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي: «نن یوه اونۍ بشپړېږي چې بامداد نیول شوی، خو لا هم هېڅ مالومات نه لري چې چېرته ساتل کېږي او څه وضعیت کې دی».
د بامداد دوستان او خپلوان وایي چې د هغه د برخلیک د مالومولو لپاره یې د طالبانو اړوندو ادارو ته څو ځله مراجعه کړې، خو چارواکو یو ځل دعوه کړې چې موضوع «پلټنې غواړي» او بل ځل یې ویلي چې نوموړی کابل ته لېږدول شوی دی.
خو کابل کې طالب چارواکو لا تر اوسه پورې د دې شاعر د بندي کېدو، ځای او وضعیت په اړه ناخبري ښودلې ده. یوې سرچینې زیاته کړې چې د نوموړي د نیولو یو لامل دا بلل شوی چې د ده په یو فرهنګي پروګرام کې ځینو ښځو هم ګډون کړی و.
سید سکندر حسيني بامداد په ۱۳۷۰ کال کې د بلخ ولایت په مزارشریف کې زېږېدلی. د ده د شعرونو درې چاپ شوې ټولګې د «بوسه بر گلوی نی»، «شاه شمشادقدان» او «مظلومیت بیمرز» په نومونو دي. طالبانو له هغه وروسته چې د ۱۴۰۰ لمریز کال د زېږدیز میاشتې پر ۲۴مه نېټه پر افغانستان واکمن شول، په پراخه کچه د مدني ټولنې فعالان، خبریالان، فرهنګي څېرې او د بشري حقونو مدافعان نیولي دي.
د بشري حقونو بنسټونه وایي چې ډېری نیول شوي کسان د مدافع وکیل له حقه محروم وي او د عادلانه قضایي بهیر اصول یې په ګڼو قضیو کې نه مراعت کېږي.
د امریکا د کورني امنیت وزارت په دغه هېواد کې د ترهګریزو فعالیتونو په تړاو د دوو افغانانو له نیول کېدو وروسته په تاوتریخجنو پېښو کې د ښکېلو ۷ نورو افغانانو نوملړ هم اعلان کړ. دغه وزارت ویلي، امریکا باید د هغو خلکو له لوري له تاوتریخوالي سره مخ نهشي چې هلته باید نهوای.
د تېرې اوونۍ د چهارشنبې په ورځ د رحمانالله لکڼوال په نوم یوه افغان په واشنګټن کې سپنې ماڼۍ ته څېرمه د ملي ګارډ پر ځواکونو وسلهوال برید وکړ او له امله یې یوه سرتېرې ووژل شوه او یو بل ټپي شو او پهخپله یې هم ځای پر ځای ونیول شو.
له دغې پېښې یوه ورځ مخکې، د محمد داوود الکوزي په نوم بل افغان د امریکا د کورني امنیت وزارت لهخوا د «ترهګریز ګواښ» په تړاو نیول شوی و.
له دغو پېښو وروسته د امریکا د کورني امنیت وزارت د یکشنبې په سهار وختي (د لیندۍ ۹مه) په خپله اېکس پاڼه په تاوتریخجنو پېښو کې د ۷ نورو ښکېلو افغانانو نوملړ اعلان کړ.
په دې نوملړ کې یو یې جمال ولي دی. دی د جوبایډن د حکومت پر مهال د «متحدینو د ښه راغلاست» پروګرام له لارې امریکا ته لېږدول شوی او د ویرجینیا په فیرفکس کې د ټرافیک له لوري تر درول کېدو او لفظي شخړې وروسته پر ځایي پولیسو ډزې وکړې او دوه یې ټپيان کړل او پهخپله یې هم په ځوابي ډزو کې ووژل شو.
په دې نوملړ کې دوه نور کسان عبدالله حاجيزاده او ناصر احمد توحیدي نومونه راغلي او پر دوی تور دی، چې غوښتل یې د ۲۰۲۴ کال د ټاکنو په ورځ په اوکلاهوما ښار کې «ترهګریز» برید وکړي، خو تر هغې مخکې ونیول شول او بیا محاکمه شول. د امریکا د کورني امنیت وزارت په وینا، دغو کسانو له داعش سره د وفادارۍ لوړه هم کړې وه.
د محمد خاروین په نوم یو بل افغان هم په دې نوملړ کې راغلی او د امریکا د کورني امنیت وزارت په وینا، نوموړی د «ترهګرۍ په څار لېست» کې و او په ۲۰۲۴ کال کې ونیول شو او د بایډن ادارې تر نیول کېدو وروسته ازاد کړ، خو بیا ځلي د ټرمپ د ادارې پر مهال ونیول شو.
په دې نوملړ کې د جاوېد احمدي په نوم د یوه بل افغان نوم هم راغلی او د امریکا د کورني امنیت وزارت وايي، دی یو ناقانونه کډوال و او پر دویمې درجې برید محکوم شو، په ۲۰۲۵ کال کې د ټرمپ د حکومت پر مهال ونیول شو.
د بهرالله نوري او ذبیحالله محمد په نومونو دوه نور افغانان بیا په دې نوملړ کې دي او د جنسي تیريو په جرم بندیان دي.
د امریکا د کورني امنیت وزارت زیاته کړې: «دا یوازې یو څو مجرمین دي چې ویل کېږي د بایډن ادارې لهخوا په بشپړ ډول ارزول شوي دي. امریکاییان اړتیا نهلري چې د هغو کسانو له تاوتریخوالي سره مخ شي چې باید دلته هېڅکله هم نه وای.»
دغه وزارت خبرداری ورکړی: «موږ به یې بېرته واستوو.»
د امریکا په پلازمېنه کې د یوه افغان پناه غوښتونکي رحمانالله لکڼوال له لوري د ملي ګارډ پر سرتېرو له برید وروسته په امریکا کې پر مېشتو افغان کډوالو محدودیتونه ډېر شوي او ان د دغه هېواد بهرنیو چارو وزارت افغانانو ته د ویزې ورکړې بهیر هم وځنډاوه.
د ملي اسلامي جنبش ګوند مشر عبدالرشید دوستم په امریکا کې د ترهګریزو ګواښونو په تړاو د یوه افغان د نیول کېدو په تړاو وايي، د طالبانو د عادي ښودلو بهیر باید پای ته ورسېږي. هغه ویلي، هر څوک چې د طالبانو ملاتړ کوي د امریکا لپاره نېغ په نېغه امنیتي ګواښ دی.
عبدالرشید دوستم د شنبې په ماخوستن (د لیندۍ ۸مه) په خپله اېکس پاڼه د محمد داوود الکوزي په نوم افغان چې په ښکاره یې پر امریکاییانو د ځانمرګي برید ګواښ کړی و، ویلي: «هر څوک چې له طالب ترهګره ملاتړ کوي، نو د امریکا لپاره نېغ په نېغه امنیتي ګواښ دی.»
هغه همداراز غوښتنه کړې: «د طالبانو عادي کول هم باید پای ته ورسېږي.»
د یادونې وړ ده، چې د امریکا د کورني امنیت وزارت یو افغان کډوال د «ترهګریزو ګواښونو» په تور نیولی دی. هغه د ۲۰۲۲ کال په سپټمبر کې امریکا ته رسېدلی و.
محمد داوود الکوزی پر دې تورن دی، چې د ټکزاس په فورټ ورث سیمه کې یې د یوې موخې لپاره د بم جوړولو لپاره په ټیک ټاک کې خپله ویډیو خپره کړې ده.
تر دې مخکې هم یوه بل افغان پناه غوښتونکي په واشنګټن کې د ملي ګارد یوه غړې وژلې او یو بل یې ټپي کړی دی.
دغې پېښې له پراخو غبرګونو سره سره په امریکا کې مېشت افغان د اېستل کېدو له ګواښ سره مخ کړي دي.
تر دې برید وروسته ټرمپ د کډوالۍ اړوند تګلارې، په ځانګړي ډول د افغان پناهغوښتونکو لپاره لا سختې کړې.
له دې مخکې د امریکا د کډوالۍ ادارې اعلان کړی و، چې د افغان وګړو د ټولو کډوالۍ غوښتنلیکونو ارزونه یې درولې ده. سربېره پر دې، ټرمپ امر کړی، چې د هغو ټولو افغانانو دوسیې دې له سره وڅېړل شي، چې د جو بایډن په دوره کې امریکا ته داخل شوي دي.
ټرمپ همدارنګه امر کړی، د امریکا د کډوالۍ خدمتونو اداره دې د هغو هېوادونو د اوسېدونکو د ګرینکارټ (دایمي استوګنې) دوسیې له سره وڅېړي، چې «د اندېښنې وړ هېوادونه» بلل کېږي چې افغانستان هم په دغه نوملړ کې شامل دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان کړی، چې له ټولو هغو هېوادونو څخه چې «درېیمې نړۍ هېوادونه» بلل کېږي؛ امریکا ته به یې د کډوالۍ لړۍ په دایمي توګه دروي. ټرمپ وایي، دغه ګام د امریکا د «سیسټم د بېرته رغولو» لپاره اخلي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزیر عبدالمنان عمري بهر ته د افغان کارګرانو د لېږد ټولنې له مشر سره په کتنه کې خبرداری ورکړ، هغه شرکتونه به د قانون منګلو ته وسپارل شي چې په ناقانونه توګه بهر ته افغان کارګر استوي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې کتنه کې بهرنیو هېوادونو ته د نویو افغان کارګرو د لېږد پر څرنګوالي، هلته د مېشتو افغان کارګرانو د اوسني وضعیت، د ستونزو د حل، د حقونو د خونديتوب او اړتیاوو، د بهرنیو چارو وزارت په ملتیا کارګرمنونکو هېوادونو ته له یادې ټولنې سره د ثبت شرکتونو د رسمي معرفت او قطر او نورو هېوادونو کې د افغان کارګرانو د لېږد د ټولنو لپاره د رسمي دفترونو پرانېستلو په تړاو خبرې شوې دي.
عبدالمنان عمري همداراز بهر ته د افغان کارګرانو د لېږد له ټولنې وغوښتل، چې په کارګرمنونکو هېوادونو کې افغان کارګرانو لپاره بازارموندنه وکړي، د کارګرمنونکو هېوادونو د کارګرانو له رسمي ټولنو سره کاري اړیکې جوړې کړي او همداراز له دوی سره مرسته وکړي: «هغه شرکتونه وپېژني او د قانون منګلو ته یې وسپاري، چې په غېرقانوني ډول بهر ته افغان کارګران استوي.»
نوموړي همداراز په ډاګه کړه، چې په نږدې راتلونکي کې د ایران د کارپنځونې مرستیال کابل ته سفر لري او په ګډه به له هغوی سره خپلې غوښتنې شریکې کړي.
بهر ته د افغان کارګرو د ټولنې مشر نورالله فدوي د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو له وزارت څخه وغوښتل، چې بهرنۍ کاري اړیکو ته یې د ټینګښت زمینه برابره کړي.
د یادونې وړ ده، چې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت د چنګاښ په ۳۰مه اعلان وکړ، چې په قانوني توګه افغان کارګر قطر ته د کار کولو په موخه استوي، خو له څلورو میاشتو په تېرېدو لا تر اوسه یو افغان هم د کار لپاره قطر ته نهدی استول شوی.
قطر نږدې ۷ زره کارګر پهکار و، خو په هماغه لومړیو ورځو کې څه باندې ۴۰ زره کسانو ورته نوم لیکنه کړې وه.