یونېسف: په ختیځ افغانستان کې د زلزلې له امله زیانمن شوي ماشومان ملاتړ ته اړتیا لري

د ملګرو ملتونو له ماشومانو څخه د ملاتړ صندوق (یونېسف) اعلان کړی چې د افغانستان په ختیځ کې زلزله ځپلي ماشومان لا هم ملاتړ ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو له ماشومانو څخه د ملاتړ صندوق (یونېسف) اعلان کړی چې د افغانستان په ختیځ کې زلزله ځپلي ماشومان لا هم ملاتړ ته اړتیا لري.
یاد سازمان نن دوشنبه په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې په اغېزمن شویو سیمو کې څه باندې شپږ زرو ماشومانو ته د زدهکړو ۲۰۰ لنډمهالي ځایونه برابر شوي، خو لا هم ملاتړ ته اړتیا ده.
د راپور له مخې، د افغانستان په ختیځ کې له مرګونې زلزلې درې میاشتې تېرېږي، د دې خونړۍ زلزلې له امله نږدې دوه زره کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی و، او په لسګونه زره نور عامه وګړي زیانمن شوي دي چې لا هم بشري مرستو ته اړتیا لري.
د ملګرو ملتونو د بشري استوګنې پروګرام هم ویلي چې د هغه ښوونځی هم د بیا رغولو په حال کې دی چې دوه کاله وړاندې د هرات ولایت په زلزله کې ویجاړ شو او ۵۰۰ زده کوونکي یې له خپلو درسونو بې برخې کړل.
د یادونې ده چې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د وروستیو زلزلو په پایله کې د ځاني زیان ترڅنګ ګڼ مالي زیانونه اوښتي دي.


د طالبانو برېښنا شرکت رییس عبدالباري عمر او د ایران سفیر علی رضا بیکدلي د «بیا نوي کیدونکي انرژۍ» سرچینو پراختیا او د بریښنایی تجهیزاتو تولید په اړه خبرې کړي. ښاغلي بیکدلي په ټولو برخو کې په ځانګړې توګه افغان تخنیکي انجینرانو ته د ویزو په ورکولو کې د بشپړې همکارۍ اعلان کړی.
د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت نن دوشنبه، لیندۍ ۱۰مه د خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یاد شرکت رییس عبدالباري عمري ویلي چې په افغانستان کې د «بیا نوي کیدونکي انرژۍ» سرچینو په پراختیا کې د پانګونې کچه تر بل هر وخت ډیره شوې ده.
هغه ایراني شرکتونه وهڅول چې په دې برخه کې پانګونه وکړي.
په ورته وخت کې بیکدلي د افغانستان او ایران ترمنځ د اوږدمهاله تمدني او کلتوري اړیکو ته په اشارې سره وویل چې د سوداګرۍ او اقتصاد په برخو کې د دواړو هیوادونو ترمنځ همکاري باید پراخه شي.
د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام د روان کال کې اعلان وکړ چې شاوخوا ۹۷ سلنه افغانان د لسیزو جګړو او د زیربنایي پانګونې نشتوالي له امله د انرژۍ له فقر او د برېښنا له کمښت سره مخ دي.
که څه هم افغانستان د انرژۍ له پلوه د نړۍ یو له ناامنه هیوادونو څخه دی، د ملګرو ملتونو په وینا، په هیواد کې د نوي کیدونکي انرژۍ ته د لیږد لپاره لوی ظرفیت شتون لري.
افغانستان د اټکل له مخې د ۲۲۲ ګیګاواټه لمریزې انرژۍ او ۶۷ ګیګاواټه بادي انرژۍ ظرفیت سره کولی شي په دوامداره توګه خپلې مخ په زیاتیدونکې انرژۍ اړتیاوې پوره کړي.

د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی چې د افغانستان سره د لارو تړل، د صادراتو د بندولو سربیره، د منځنۍ اسیا هیوادونو او روسیې ته د ټرانزیټ سوداګري هم ګډوډ کړې ده. د ورځپاڼې په وینا، پاکستان تیره اونۍ د سبزیجاتو په بازار کې د سقوط سره مخ شوی دی.
ډان ورځپاڼې د پاکستان د فیصل اباد پوهنتون د پخواني پروفیسور وقار احمد او د پراختیا او کرنې کارپوه خالد وټو لخوا د دوشنبې په ورځ، د دسمبر په لومړۍ نیټه لیکل شوي تحلیلي راپور کې لیکلي چې افغانستان په پاکستان کې د سبزیجاتو، په ځانګړې توګه د کچالو لپاره ترټولو لوی بازار جوړوي.
د کرنې او تولید حجم له مخې د پاکستان ترټولو زیات سبزیجات، چې له یو میلیون جریبه څخه ډیر ځمکه پوښي، کچالو دي، چې هر کال د صادراتو لپاره د پام وړ اضافي عاید رامینځته کوي.
د نړیوال سوداګرۍ کمیسیون د احصایو له مخې، پاکستان په ۲۰۲۴ کال کې د ۱۳۸ میلیون ډالرو په ارزښت له ۷۳۶ ټنو څخه ډیر کچالو صادر کړل، چې له دې جملې څخه ۴۲ سلنه یې افغانستان ته صادر شوي دي.

کارپوهان وايي چې د "بې ثباته" افغان بازار باندې دومره زیات انحصار د اوږدمهاله جوړښتي کمزورۍ څرګندونه کوي. دوی وايي چې د کچالو د کروندګرو بقا په خورا مهمه توګه د افغانستان د پولې په بیا پرانیستلو پورې اړه لري ځکه چې د پاکستان دودیز کرنیز سکتور نشي کولی نوي بازارونه ومومي.
کارپوهانو خبرداری ورکړی، چې دا ډول غلط اقتصادي پالیسیو د پاکستان لپاره د محصولاتو او صادراتو بازارونو لړۍ محدوده کړې ده او دا چې د کچالو د صادراتو په حجم کې د چټک کمښت له امله له جدي بحران سره مخ دی.
که څه هم د پولې احتمالي بیا پرانیستل ممکن سږکال بزګرانو ته لنډمهاله مهلت ورکړي، کارپوهان وايي چې د دې سکتور اوږدمهاله ثبات ستراتیژیکو او پلان شویو حکومتي مداخلو ته اړتیا لري.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي اعلان کړی چې د روانې اوونۍ له پیل سره به په ټول هېواد کې د ناقانونه مېشتو افغانانو د لټون او بېرته ستنولو پروسه پیل کړي.
د هغه په وینا، افغانان په بېلابېلو پېښو کې په ځانګړي ډول د سرحدي ځواکونه پر مرکز ، واڼه کې پر پوځي کالج او د اسلاماباد په وروستي بریدونو کې ککړ ثابت شوي.
نقوي ویلي چې فدرالي حکومت ټولو اړوندو ادارو ته هدایت ورکړی چې په هر ایالت کې د ناقانونه افغانانو د موندلو، نیولو او بېرته لېږلو لپاره پراخ اقدامات ترسره کړي. د هغه په خبره، د دې اقدام موخه د امنیت ټینګښت او د "ریاستي ګټو خوندي کول" دي.
هغه زیاته کړه چې د خیبر پښتونخوا ایالت حکومت ته هم ښکاره پیغام ورکړل شوی چې په اوسنیو حالاتو کې باید د سیاست پر ځای د دولت ګټې لومړیتوب ولري، او د فدرالي حکومت پرېکړې په بشپړ ډول عملي کړي.
د پاکستان د کورنیو چارو وزیر په داسې حال کې دا څرګندونې کوي چې حکومت یې له څه مودې راهیسې په دغه هېواد کې د مېشته افغانانو د نیولو او بېرته ستنولو لړۍ چټکه کړې.

د تاجکستان د ولسمشرۍ ماڼۍ مطبوعاتي دفتر د دوشنبې په ورځ وویل چې تېره اونۍ کې د افغانستان له خاورې په دوو بریدونو کې پنځه کسان وژل شوي او پنځه نور ټپیان شوي دي. ولسمشر امام علي رحمان امنیتي ادارو ته امر کړی چې وضعیت او د سرحدي امنیت د پیاوړتیا لپاره پر لارو چارو بیاکتنه وکړي.
د تاجکستان د ولسمشرۍ ماڼۍ مطبوعاتي دفتر نن دوشنبه، د لیندۍ ۱۰مه ویلي چې امام علي رحمان د افغان وګړو غیرقانوني او پارونکي اقدامات په کلکه وغندل او د ستونزې د حل او د داسې پیښو د بیا تکرار مخنیوي لپاره یې د اغیزمنو اقداماتو امر وکړ.
له دې وړاندې تاجک چارواکو افغانستان پولې په اوږدو کې د مخدره توکو قاچاق وړونکو او د سرو زرو غیرقانوني کان کیندونکو په اړه خبرداری ورکړی و.
د تاجکستان د بهرنیو چارو وزارت د لیندۍ ۶مه د یوې اعلامیې په خپرولو سره وویل، چې د افغانستان له خاورې څخه په یوه برید کې د «شاهین ایس اېم» د سرو زرو د استخراج شرکت درې چینایي کارکوونکي وژل شوي دي. تاجکستان ویلي، چې د افغانستان په خاوره کې ورانکارې ډلې لا هم د سرحدي وضعیت د ګډوډولو هڅې کوي.
دغه وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي چې دا برید د افغانستان له پولې د شمسالدین شاهین ولسوالۍ په پوله کې د یاد شرکت د کارکوونکو پر استوګنځي شوی دی.

د افغان–امریکايي ټولنې غړو تیره شپه د امریکا د ملي ګارډ سرتیرې سارا بکسټروم په یاد کې د شمعو په بلولو سره دغه پېښه وغندله. یادې ټولنې ویلي، موږ ویاړو چې د امریکا برخه یو او د دې هېواد د امنیت، یووالي او راتلونکي لپاره خپله ژمنتیا بیا تازه کوو.
په امریکا کې د افغان ـ امریکايي ټولنې غړي د سپینې ماڼۍ مخ ته ور ټول شوي وو او د یوه افغان له لوري وژل شوې د امریکا ملي ګارد سرتیرې سارا بکسټروم د درناوی لپاره یې شمعې روښانه کړې.
افغان – امریکایي ټولنې په خپره کړې اعلامیه کې ویلي چې په سارا بکسټروم او اندرو وُلف باندې د یو افغان وګړي رحمن الله لکڼوال له خوا شوی برید غندي.
دوی ټینګار وکړ چې په دې حساسو شېبو کې باید اجازه ور نه کړو چې د یوه کس کړنه د کډوالو د ټولې ټولنې استازیتوب وکړي، او نه دا چې یوه پېښه د لسیزو باور، ملګرتیا، او ګډه قرباني ټکنۍ کړي.
دوی زیاتوي، هېڅ یوه ټولنه باید د یوه کس د ناسم عمل له امله مجازات نشي.
د تېرې چهار شنبې ورځ په دغه پېښه کې د یو افغان له لوري د ملي ګارډ په دوه عسکرو برید شوی چې یوه سرتېرې په کې وژل شوې او بل سخت ټپي دی