له هرات څخه د ۳۰ زره ډالرو په ارزښت مربا او ترشي امریکا ته صادره شوه

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) په خپله اېکس پاڼه ویلي، چې د یوې هوکړې له‌مخې به تر ۲۰۲۸ کال پورې دوه اړخیزه سوداګري ۲۰۰ میلیونه ډالرو ته ورسوي.

نوموړي زیاته کړې، چې د قرغیزستان له ولسمشر سره یې توافق کړی، چې د کاسا ۱۰۰۰ پروژې له لارې د انرژۍ د اتصال، د سړک، رېل پټلۍ او هوايي اړیکو د پراخولو په برخو کې باید کارونه چټک شي.

د کاسا ۱۰۰۰ پروژه له منځنۍ اسیا څخه سوېلي اسیا ته برېښنا لېږدوي. دغه پروژه په ۲۰۱۶ کال کې په تاجکستان کې د سیمه‌ییزو هېوادونو مشرانو په ګډون پرانیستل شوه او ټاکل شوې وه، چې د ۲۰۲۲ کال تر مارچ میاشتې پورې بشپړه شي، خو لا تر اوسه هم نه‌ده بشپړه شوې.

د کاسا ۱۰۰۰ پروژه د افغانستان له اوو ولایتونو تېرېږي او بیا له پاکستان سره نښلول کېږي.

د طالبانو تر حاکمیت لاندې د ارګ د خبرپاڼې له‌مخې، په دې کتنه کې چې په افغانستان کې د اروپايي ټولنې شارژدافيرې ویرونیکا بوسکویچ هم حضور درلود، اندریاس پاپا کونستانتینو زیاته کړه: «اروپايي ټولنه په خپلواکه توګه عمل کوي او هڅه کوي د خلکو اړتياوې په دقیق ډول تشخيص او له افغان ملت سره اغېزناکې مرستې وکړي.»

نوموړي همداراز وويل، اروپايي ټولنه ځوانانو ته د کارموندنې او راستنو شويو کډوالو سره د همکاریو پر پروګرامونو کار کوي او د بشري بنسټونو له‌خوا د لا زياتو مرستو برابرولو لپاره هڅه کوي.

په دې کتنه کې د طالبانو د رياست الوزراء اداري مرستيال عبدالسلام حنفي له راستنو شويو کډوالو او زلزله ځپلو سره د اروپايي ټولنې له مرستو مننه وکړه.

حنفي له اروپايي ټولنې سره د افغانستان د نيکو اړيکو يادونه وکړه او په سياسي، اقتصادي او کلتوري برخو کې يې د اړيکو پر پياوړتيا هم ټينګار وکړ.

عبدالسلام حنفي دا هم وویل، چې د تپل شویو جګړو له امله افغانانو ډېر زيانونه ليدلي او په بېلابېلو برخو کې همکاريو ته اړتيا ليدل کېږي.

عبدالسلام حنفي زیاته کړه، چې د افغانستان او اروپایي ټولنې تر منځ هېڅ ډول ستونزه نشته او طالبان د متقابل احترام پر بنسټ له ټولې نړۍ سره د ښو اړيکو غوښتونکی دي.

د حنفي دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، هېڅ اروپايي هېواد طالبان په رسمیت نه‌دي پېژندلي.

د یادې قومندانۍ مسوولینو د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) ویلي، چې دغه کسان یې د بېلابېلو کشفي عملیاتو په ترڅ مهال نیولي‌ دي.

د امنیه قومندانۍ د معلوماتو له‌مخي، نیول شویو انساني قاچاق وړونکو غوښتل همدغه کسان د پیسو په بدل کې په قاچاقي لارو ګاونډيو هېوادونو ته ولېږدوي.

طالبانو ویلي، د ۶۸ هیوادوالو په ډله کې کم عمره ماشومان هم شامل و او ټول یې بېرته خپلو کورنیو ته سپارل شوي دي.

په کندهار کې د طالبانو امنیتي مسوولینو خبرداری ورکړی، چې د انساني قاچاق پر وړاندې یې مبارزه جدي ده او نیول شوي کسان به تر پوښتنو وروسته عدلي او قضايي ادارو ته وسپارل شي.

د یادونې وړ ده، چې په هېواد کې د فقر او بېکارۍ له امله یو شمېر هېوادوال د یوې مړۍ ډوډۍ د پيدا کولو لپاره په مرګونو او ناقانونه لارو ګاونډیو هېوادونو ته روان دي، خو ډېر کم یې خپل منزل ته رسېږي او ځينې یې په لارو کې خپل ژوند له لاسه ورکوي.

د بې پولې خبریالانو سازمان یا ار‌اېس‌اېف ویلي، چې له دوی سره ثبت ۲۰۰ افغان خبریالان درېیمو هېوادونو ته د تګ په تمه په پاکستان کې شپې او ورځې تېروي، خو په درېیمو هېوادونو کې د مېشتېدو بهیر د بندېدو او یا هم ټکني کېدو له امله د افغان خبریالانو انتظار کلونو ته اوږد شوی او اوس د پاکستان د حکومت له‌خوا بېرته افغانستان ته د شړلو له ګواښ سره مخ دي.

د بې پولې خبریالانو سازمان یادو مسایلو ته د اندېښنې په ښودلو سره ویلي، که یاد افغان خبریالان بېرته افغانستان ته ستانه کړای شي، ښايي د طالبانو له خوا له شدید غچ اخېستلو سره مخ شي.

یاد سازمان ویلي:«په تېرو شپږو میاشتو کې د پاکستان له بېلابېلو ښارونو څخه سازمان ته له افغانستان څخه پاکستان ته د راغلو افغان خبریالانو د خپل سرو نیونو، توقیف او د څو ساعتونو په لړ کې افغانستان ته د شړلو راپورونه ډېر شوي دي.»

د بې پولې خبریالانو د سویلي اسیا څانګې مشرې سیلیا مرسیر ویلي، چې په‌ پاکستان کې د افغان خبریالانو وضعیت د زغملو نه‌دی او د پاکستان حکومت دې نور د افغان خبریالانو له نیولو او ځورونې لاس په سر شي.

مرسیر ویلي: «افغان خبریالان د طالبانو د ظلم له امله پاکستان ته تللي او اوس هلته له خپل سري نیونو او هره ورځ د شړلو له ګواښ سره مخ دي. دا مسلکي کسان د خپل ژوند ژغورلو لپاره له افغانستان څخه وتلي او اوس په پاکستان کې مجرمان ګڼل کېږي.»

ار‌اېس‌اېف په خپل راپور کې په پاکستان د مېشت یوه افغان خبریال له قوله لیکلي: «موږ په دوامداره وېره کې ژوند کوو، نیول کېږو او افغانستان ته ستنول کېږو. ما د ویزې د تمدید لپاره څو غوښتنلیکونه ورکړي، خو ټول رد شوي دي. که ما بېرته افغانستان ته واستوي، ژوند به مې له خطر سره مخ شي او طالبان به پر ما هېڅ رحم ونه‌کړي.»

له دې سره سم، یوه بل خبریال بیا ویلي، چې په تور بازار کې د یوې ویزې بیه تر ۱۰۰۰ ډالرو رسیږي، په داسې حال کې چې اصلي قیمت یې ۱۵ ډالره دی او همداراز زیاتوي:«د ویزې دغه قیمت د یوې لویې کورنۍ لپاره ملا ماتوونکی دی. د دې ستونزو له امله ډیرې کورنۍ له رواني او اقتصادي ستونزو سره مخ شوې دي.»

د بې پولي خبریالانو سازمان ویلي، چې په پاکستان کې مېشت افغان خبریالان په داسې مهال د جبري اخراج له ګواښ سره مخ دي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې محدودیتونه په بې ساري ډول ډېر شوي؛ خبریالان د تعقیب، شکنجې او بندي کېدو له ګواښ سره مخ دي.

یاد سازمان له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې ژر تر ژره دې د افغان خبریالانو د خوندیتوب، ژغورنې، ملاتړ او په بیړني ډول د بیا مېشتېدو لپاره عملي ګامونه واخلي.

دغه سازمان زیاته کړې، چې تردې مهاله د پاکستان حکومت د افغان خبریالانو د خوندتوب په اړه د دوی اندېښنو ته ځواب نه‌دی ورکړی.

اصف دراني د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ به سوداګري او د خلکو تګ راتګ بیا پیل شي.نوموړي ویلي، د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته یو ولس دی او د حکومتونو ادلون او بدلون پرې اغیز نه‌کوي.

دراني ټینګار کړی: «دواړو غاړو ته ولسونه یو له بل سره مینه لري، دا اړیکې باید په راتلونکي کې د قوي دلیل لپاره پاتې شي.»

په پاکستان کې د ناامنۍ له زیاتېدو وروسته د کابل او اسلام اباد اړیکې ترینګلې شوې او له شاوخوا دوو میاشتو راهیسې د سوداګرۍ ترڅنګ د خلکو پر مخ هم د تګ راتګ لارې بندې دي.

طالبانو له افغان سوداګرو وغوښتل، چې له پاکستان سره سوداګرۍ پای ته ورسوي او دوی ورته بدیلي لارې پيدا کوي.

پاکستان بیا په خپل هېواد کې د ناامنی د کابو کولو لپاره له افغان طالبانو د مرستې غوښتنه کړې او ټينګار یې کړی، چې افغان طالبان دې د ټي‌ټي‌پي پر وړاندې سخت دريځ غوره کړي.

خو طالبان بیا دا مسله د پاکستان خپل منځي ستونزه یادوي او د نه مداخلې خبره کوي.