په بدخشان کې یوه واورین پړانګ د ځايي خلکو لسګونه څاروي داړلي دي

دغه تونده اعلامیه یوه ورځ وروسته له هغه خپره شوه، چې د افغانستان د ملي امنیت پخوانی افسر جهان‌ شاه ساپی له داعش سره د همکارۍ په تور ونیول شو.د افغانستان دوو مخکنيو امنیتي چارواکو او د ساپي کورنۍ د امریکا دا تور رد کړی او ویلي یې دي، چې جهان‌ شاه د داعش پر وړاندې جنګېدلی او ان ټپي شوی هم دی.جنرال سمیع سادات له امریکا غوښتنه کړې، چې ساپی خوشې کړي.

د امریکا د کورني امنیت وزارت په خپله اعلامیه کې ادعا کړې، چې «د بایډن د حکومت پر مهال د افغانانو د بشري انتقال پروګرام په ځانګړي ډول د متحدینو د هرکلي عملیات، زرګونه بې اسناده افغانان، چې په‌کې ترهګر، جنسي تیري کوونکي، د ماشومانو ځورونکي او تښتوونکي شامل دي امریکا ته داخل کړي دي.»

دا لومړی ځل دی، چې د ټرمپ حکومت په دومره تونده او کډوال‌ وېرونکي ژبه پر افغان پناه غوښتونکو برید کوي.

د دې ډول الفاظو کارول د هغوسختو څرګندونو یاد راژوندي کوي، چې د ټرمپ چارواکو د لاتینې امریکا د پناه‌ غوښتونکو په تړاو کولې.

د ټرمپ حکومت وايي، د طالبانو له واکمنېدو وروسته د بایډن حکومت له ۱۹۰ زره زیات افغانان امریکا ته انتقال کړي دي. د دوی له ډلې ځینې لکه جهان‌ شاه ساپی د امنیتي ځواکونو پخواني غړي و، چې د طالبانو د احتمالي غچ اخیستنې له وېرې امریکا ته وړل شوي دي.

د امریکا د کورني امنیت وزارت په یوې اعلامیې کې ویلي، چې د ټرمپ حکومت «هغه پېژندل شوي یا شکمن ترهګر، مجرمین او ناقانونه وګړي نیسي، چې د بایډن د واکمنۍ پر مهال د بشري انتقال د پروګرامونو له لارې دغه هېواد ته داخل شوي دي.»

په اعلامیه کې د شپږو افغان وګړو نومونه اخیستل شوي، قسمت‌الدین زعفران، منصور ولي‌زاده، محمد طیب رسولي، جاوید غمګین، اسیرالله خالد خان او سید محمد ټڼی چې په تېرو شپږو میاشتو کې نیول شوي دي.

هغوی په «تښتونه او جنسي تیري، د کم عمره کسانو ځورولو او له هغوی سره د جنسي اړیکو، غلا، د نشه‌ يي توکو ساتلو او د ټرافیکي پېښې له ځایه د تېښتې» په جرمونو تورن دي.

د افغانستان د دفاع وزارت پخواني مرستیال تمیم عاصي د جهان‌ شاه ساپي د نیولو او د امریکايي چارواکو له‌خوا د افغان کډوالو په تړاو پر لفظي بریدونو نیوکې کړې دي.

هغه ویلي، چې ټرمپ د افغان کډوالو له موضوع څخه د سیاسي وسیلې په توګه ګټه اخلي.

نوموړي په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د واشنګټن پېښه «د ټرمپ ادارې د سیاسي وسیلې په توګه وکاروله، ځکه چې د اپسټین جنسي رسوايي له امله په بېلابېلو سروې ګانو کې د هغه شهرت او محبوبیت کم شوی و او ډیری نظر پوښتنو وړاندوینه کړې وه، چې جمهوري غوښتونکي به د منځمهاله ټاکنې له لاسه ورکړي. ټرمپ د یوه فرصت په تمه و، چې پیښ شي او د متحده ایالاتو پر کډوالۍ سیسټم برید پیل کړي. دا یوه پلمه شوه.»

د ټرمپ حکومت اعلان کړی، چې د افغان کډوالو لپاره د ویزې، ګرین‌ کارت او تابعیت ورکولو پروسه تر نامعلوم وخته ځنډولې ده. واشنګټن د دې پریکړې دلیل د امریکا د ملي امنیت لپاره د ګواښ په توګه افغان کډوال یاد کړي دي.

دا اقدامات په واشنګټن ډي‌سي کې د امریکا د ملي ګارد پر دوو غړو د یوه افغان تر برید وروسته ترسره شول. په دې برید کې د ملي ګارد یوه غړې ووژل شوه او بل یې ټپي دی.

دغه وزارت د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې حمدالله زاهد، د ایران د روغتیا وزارت له مرستیال او د خوړو او درملو سازمان له رييس مهدي پیر صالحي سره په لیدنه کې د شرکتونو او د هغوی د اقلامو د ثبت او راجسټر پروسو کې د رامنځته شویو اسانتیاوو په اړه خبرې کړې دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، ایراني لوري د افغان متخصصینو د ظرفیت لوړولو لپاره چمتووالی څرګند کړی او د ایراني درملو د کیفیت د تضمین په اړه یې هم معلومات وړاندې کړي دي.

حمدالله زاهد زیاته کړې، که د کیفیت، مناسب قیمت او د قاچاق او تقلبي محصولاتو د مخنیوي په برخه کې ډاډ موجود وي، لازمې همکارۍ او اسانتیاوو برابرولو ته ژمن دي.

تر دې وړاندې هم عامې روغتیا وزارت ویلي و، چې له ایراني چارواکو سره یې د درملو، طبي تجهیزاتو او تشخیصیه وسایلو په برخه کې د همکارۍ د پراختیا په اړه خبرې کړي. دغه وزارت همداراز څرګنده کړې وه، چې له ایران سره به د درملو او سنتي طبابت د معیاري کولو لپاره نوي تړونونه وکړي.

طالبان له پاکستان سره تر ترینګلتیا وروسته هڅه کوي، چې په بېلابېلو برخو په څانګړي ډول سوداګرۍ او درملو کې له نورو هېوادونو سره اړیکې پراخې کړي.

تر دې مهاله هند او ایران هغه دوه هېوادونه دي، چې طالبان ورباندې ډېره تکیه کوي.

د روسیې ولسمشر د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) هند ته د خپل سفر پر مهال د دې هېواد د لومړي وزیر نرندرا موډي له تاوده هرکلي سره مخ شو او موډي په خپله د هغه تر الوتکې په پښو ورغی.

دا دوه ورځنی سفر د واشنګټن له هغو فشارونو سره سره ترسره کېږي، چې غواړي نوی ډیلي خپلې اړیکې له مسکو سره راکمې کړي.

پوتین له دې سفر یوه ورځ مخکې په مسکو کې د «انډیا ټوډې» له خبریالانو سره ناسته درلوده او د بېلابېلو موضوعاتو په اړه یې خبرې وکړې، چې افغانستان هم پکې شامل و.

هغه وویل: «طالبان په څرګنده توګه د افغانستان وضعیت په خپل کنټرول کې لري.»

په دې مرکه کې د روسیې ولسمشر د خپلو ځینو چارواکو د څرګندونو برعکس د طالبانو د اړیکو په اړه له عربو او د منځنۍ اسیا له ترهګرو ډلو سره اندېښنې یوې خوا ته کړې.هغه وویل: «د افغانستان حکومت د ترهګرۍ د مخنیوي او د بېلابېلو ترهګریزو سازمانونو پر وړاندې ډېر اقدامات کړي دي.»

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال دیمیتري لیوبینسکي تازه ویلي، چې په افغانستان او منځني ختیځ کې د ترهګرۍ وضعیت د نړۍوالې ټولنې لپاره جدي اندېښنې رامنځته کړي. هغه وویل، چې د نړۍوالو ترهګریزو سازمانونو ګواښونه نه یوازې زیات شوي، بلکې په بدلون هم روان دي.

په دې وروستیو کې د تاجکستان او افغانستان پر پوله د پنځو چینایي وګړو وژل کېدو د منځنۍ اسیا هېوادونه او روسیه اندېښمن کړي دي. د تاجکستان حکومت ویلي، چې دا بریدونه د افغانستان له خاورې تنظیم شوي او له طالبانو یې غوښتي چې د دې بریدونو مخه ونیسي.

ځينې دغه چینايي وګړي په تاجکستان کې د بې‌ پیلوټه الوتکې په وسیله په نښه شوي دي. طالبانو ویلي، چې د دې بریدونو د عاملانو په موندلو کې له تاجکستان سره همکاري کوي.

دغې ادارې د پنجشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۳مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې ترابي د اندریاس پاپاکونستانتینو سره په لیدنه کې له نړۍوالو مرستندویه بنستټونو سره د ښو اړیکو پر پراختیا هم ټینګار کړی دی.

ترابي ویلي: «موږ پرته له قومي، مذهبي، سمتي او جنسیتي توپیر څخه خلکو ته خدمات وړاندې کوو او دا موضوع له مؤسسو سره په عملي همکارۍ کې ثابته شوې ده.»

د اروپايي ټولنې د ملکي ساتنې او بشري مرستو د عملیاتو مشر ویلي، چې د افغانستان لپاره ځانګړې بودجه لري او د خلکو مرستو ته به پروخت رسېدنه وکړي.

د هرات د سوداګرۍ او پانګونې خونې مسوولینو ویلي، چې د روان کال په اتو میاشتو کې د ۶۰ میلیونه ډالرو په ارزښت نورو هېوادونو ته سوداګریزې کڅوړې صادرې شوې دي.

په هرات کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ رییس بشیر محمد سیرت له سوداګرو پر ملاتړ له ټينګار سربېره ویلي، د هرات له صنعتي ښارګوټي له امریکا سربېره ډېریو اروپايي هېوادونو ته هم صادرات روان دي.

وچه او تازه مېوې، خوراکي مواد، ګول‌سیخ او د اوبلنو ګاز ټانکرونه له هغو صادراتي توکو دي چې نورو هېوادونو ته صادرېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې په هرات کې د طالبانو د والي رسنیز دفتر خبر ورکړی، چې له دغه ولایت څخه روسیې او منځنۍ اسیا ته د اوبلن ګاز د ټانکرونو صادرات هم پيل شوي دي.

له دې سربېره د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېره یوه اونۍ کې د افغانستان د اوسپنې پټلۍ له لارې په ټولیز ډول ۱۵۳ زره او ۳۹۳ ټُنه انتقالات شوي چې په‌کې تېل او نور سوداګریز توکي شامل دي. د معلوماتو له مخې، په‌ دې کې ۶۳ ټُنه سوداګریز توکي او په ځانګړې توګه د انارو جوس صادر شوي دي.

بل‌خوا، د طالبانو د بلخ ولایت چارواکو پرون (چهارشنبه) وویل، چې شاوخوا ۵۰۰ ټُنه تازه مېوې ازبکستان ته صادرې شوې.

د دغو صادر شویو میوو ټول ارزښت ۲۵۰ زره ډالره ده او طالب چارواکي وايي، چې تر دې وروسته به دغه ډول صادرات دوام ومومي.