د طالبانو امنیتي مشرانو په بدخشان کې د امنیتي او اقتصادي وضعیت د ارزونې په موخه ناسته وکړه

صالح د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۵مه) پر اېکس‌پاڼه لیکلي، چې د یوه ملت د هویت د تثبیت لپاره تر ټولو مهم بنسټونه حماسه او ادبیات دي او نور ارزښتونه که هر څومره مهم هم وي یوازې حاشیه ګڼل کېږي، نه متن.

صالح ټینګار کړی، چې د ملکیت د ثبوت لپاره قباله اړینه ده، خو د هویت د ثبوت سرچینه اساسي قانون او فرهنګي بنسټونه دي.

هغه زیاته کړې: «حماسه او ادبیات د هویت جوړونکي اساسي عوامل دي. هغه کسان چې د «نه یم» پر شعار ټینګار کوي، باید هڅه وکړي چې متن ته داخل شي، ځکه دا مهال د حاشیې په حاشیه کې ولاړ دي.»

صالح یو ځل بیا په ټینګار سره ویلي: «زه افغان یم.»

په امریکا کې د یوه افغان‌ له‌خوا د ملي ګارد پر دوو عسکرو تر برید وروسته په خواله رسنیو کې د «زه افغان یم» په نوم د افغان کډوالو، سیاسي څېرو، پخوانیو چارواکو او مدني ډلو له‌خوا کمپاین پیل شو.

په واشنګټن کې تر یاد برید وروسته خپاره شوي راپورونه ښيي، چې د امریکا د امنیتي ادارو لپاره د پېښې حساسیت او همدارنګه د افغان کډوالو پر وړاندې د احتمالي بدبینۍ وېره، د دې لامل شوې چې دغه پېښې د افغانانو په منځ کې د هویت بحث راوپاراوي او ورسره یو شمېر کسانو د «زه افغان نه‌یم» کمپاین پیل کړ؛ خو د امرالله صالح په ګډون ډېریو افغانانو له دغه کمپاین سره مخالفت څرګند کړ او د «زه افغان یم» ټرېنډ یې جوړ کړ او دغه ټرېنډ ته یې په خواله رسنیو کې په پښتو، دري او انګلیسي ژبو زور ورکړ.

د امرالله صالح دغه چاره د ډېریو افغانانو له لوري له ستایلو سربېره بدرګه شوی هم دی.

له دې سره سم، یو شمېر افغانانو د یاد کمپاین په غبرګون کې ویلي، هغه کسان چې ځانونه «افغان» نه‌بولي، د دې حق نه‌لري چې د افغانستان له تذکرې او پاسپورټ څخه استفاده وکړي.

د تېر جمهوري نظام کې د اساسي قانون په څلورمه ماده کې راغلي: «په افغانستان كې ملي حاكميت په ملت پورې اړه لري چې په مستقيم ډول يې په خپله يا يې د خپلو استازو له لارې عملي كوي. د افغانستان ملت عبارت دی له هغو ټولو افرادو څخه چې د افغانستان تابعيت ولري. د افغانستان ملت له پښتون، تاجك، هزاره، ازبك، تركمن، بلوڅ، پشه يې، نورستاني، ايماق، عرب، قرغيز، قزلباش، ګوجر، براهوي او نورو قومونو څخه جوړ دى. د افغان كلمه د افغانستان د ملت پر هر فرد اطلاق كېږي.»

د دغه ولایت لپاره د طالبانو د فرعي ګمرکونو رييس حاجي حقمل وايي، دغه توکي په ۱۷ موټرو کې ځای پر ځای شوي و او چلوونکو یې غوښتل هغه له محصول پرته هلمند ولایت ته وارد کړي، خو تر هغې مخکې یې مخه نیول شوې ده.

نوموړي ویلي: «یو شمېر خلکو د ۱۷ بار وړونکو موټرو په ذریعه غوښتل ۵۹ ټُنه خوراکي توکي لکه انساني درمل، کېله، لېمو، مالټې، ماهیان او ګوړه او غیر خوراکي توکي لکه ټوکر بې محصوله هلمند ولایت ته را وارد کړي، چې د یاد ریاست د اړوندو استازولیو ګرځنده ټيمونو له لوري یې مخه نیول شوې ده.»
د نوموړي په وینا، د دغې چارې په تړاو ۳۵ کسان نیول شوي او تر لومړنیو پوښتنو وروسته به اړوندو ادارو ته وروپېژندل شي.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستان تر منځ د اړیکو له خرابېدو وروسته له شاوخوا دوو میاشتو راهیسې د ډیورند کرښې په اوږدو کې د افغانستان او پاکستان تر منځ لارې د هر ډول سوداګریزو توکو د لېږد رالېږد پر مخ تړل شوې او یو شمېر کسان هڅې کوي په قاچاقي لارو د سوداګریزو توکو واردات او صادراتو ته دوام ورکړي.

نوموړي د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۵مه) رسنیو ته ویلي، چې د افغانستان خلاف لاس موټر چې ثبت او نمبر ونه لري په کابل کې نیول کېږي.

هغه زیاته کړې، چې د کابل ښار په پنځو سیمو کې یې د دغو موټرو د راټولولو او له ښاره د اېستلو پروسه شروع کړې.

نوموړي خبرداری ورکړی، چې له سرغړونکو سره به قانوني چلند وکړي.

له دې سره هم مهاله د طالبانو ریاست الوزرا څه موده مخکې په یوه حکم کې «امارتي ادارې او مسوولین» مکلف کړي و، چې د افغانستان خلاف لاس موټرو له رانیولو ډډه وکړي.

په حکم کې له مسوولینو غوښتل شوي، چې د افغانستان خلاف لاس وسایطو د ثبت پروسه هم وتړي.

طالبانو ویلي: «په هر ولایت کې د ثبت او نوم لیکني په اساس د افغانستان خلاف لاس موټر یوازې تر خپلو ولایتونو محدود ګرځېدلی شي او بل ولایت ته د تګ اجازه نه لري.»

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت دوې میاشتې وړاندې له خلکو غوښتې، چې د افغانستان خلاف لاس موټرونه ثبت او ورته ځانګړي سټیکرونه واخلي.

احمد الشرع د خپلې جګړه‌ییزې تېرې تجربې په اړه وویل، چې په شلو کلونو کې یې هېڅکله هم ملکي کسانو ته زیان نه دی اړولی او ټینګار یې وکړ، چې «ترهګر هغه کسان دي چې بې‌ګناه خلک په ځانګړي ډول ښځې او ماشومان وژني او له نامشروع لارو خلکو ته زیان رسوي.»

نوموړي په خپلو څرګندونو کې زیاته کړه: «موږ په افغانستان او عراق کې جګړې لیدلي دي، ټول وژل شوي کسان بې‌ګناه وو. دا هماغه قاتلان دي چې نور ترهګر یادوي.»

احمدالشرع په دې باور دی، چې له ۲۵ کلونو جګړو او تجربو وروسته خلکو دا ښه درک کړې چې څوک په رېښتیني معنا ترهګر دي.

هغه د سوریې د ښځو د رول په اړه وویل، چې ښځې په دغه هېواد کې پیاوړې شوې دي او د حکومت هڅه دا ده، چې هغوی په بشپړ ډول د دولت او پارلمان په چارو کې برخه واخلي.

شاه محمود میاخېل د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۵مه) له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، پاکستان د خپلو ستراتیژیکو موخه لپاره خپلې جوړې کړې افراطي ډلې د هماغو هېوادونو پر ضد استفاده کوي او یا هم ترې باج اخلي.

میاخېل وايي: «پاکستان لشکر طیبه د هند پر ضد، تحریک اسلامي ترکستان یې د چین پر ضد، تحریک اسلامي ازبکستان یې د ازبکستان پر ضد او همداراز جهش العدل او سپاه صحابه یې د همدې موخو لپاره جوړې کړې دي.»

هغه وايي، تر هغې چې د سیمې لپاره د پاکستان په عمومي او ستراتیژيکو پالیسیو کې ژور بدلون رانه‌شي، نو سیمه کې به د شته ستونزو لمن لاپسې پراخه شي.

شاه محمود میاخېل خبرداری ورکوي، که وضعیت همداسې دوام وکړي، نو په سیمه کې به نیابتي او سیمه ییزو جګړو ته لا زمینه برابره او ورسره به سخت‌دریځي لاپسې تقویه شي او په پایله کې به پاکستان تر نورو ډېر تاوان وکړي.

میاخېل په دې مرکه کې پر افغان خاورې د پاکستان د تېرې شپې برید ته په اشارې ویلي، په داسې شرایطو کې د سیاسي جریانونو په ګډون د ټولو افغانانو ګډ مسوولیت او مکلفیت دی، چې د پاکستان پر وړاندې ودرېږي، ځکه دا د ملي ګټو ځمکنۍ بشپړتیا او خپلواکۍ مسایل دي او باید په دغه ډول مهمو مسایلو کې افغانان په یوه صف کې ودرېږي.

نوموړي همداراز څرګنده کړه، په اوسنیو شرایطو کې له پاکستان سره مخالفت په دې معنا نه‌دی چې دوی د طالبان له حاکمیت او د حکومتولۍ له اسلوب سره موافق دي.

د شاه محمود میاخېل په باور، پاکستان غواړي چې افغانستان یو ضعیف او اسلام‌اباد پورې تړلی حکومت ولري او زیاتوي، که پاکستان په دې اړه په‌خپلو پالیسو او ستراتېژيو کې ژور بدلون رانه‌ولي نو دغه مسایل د خبرو له لارې نه‌هوارېږي او په وینا یې: «پاکستان باید د افغانستان په تړاو په خپلو پالیسیو کې ژور بدلون راولي، تر هغو چې دغه بدلون رانه‌شي دغه مسایل په نورمالو خبرو او ډيپلوماسۍ نه‌حلېږي، ځکه پاکستان غواړي په افغانستان کې پاکستان پورې تړلی حکومت وي، چې دا یوه لویه ستونزه ده، ځکه هېڅ حکومت دا نه‌شي منلی.»

نوموړی زیاتوي، که په افغانستان کې هم وضعیت همداسې دوام وکړي، نو پاکستان هڅې کوي چې افغانستان د ترهګرۍ مرکز معرفي کړي، ځکه پاکستان د ملګرو ملتونو د ترهګرۍ پر ضد کمېټه کې غړیتوب لري حال دا چې: «پاکستان په‌خپله د ترهګرۍ ملاتړی او جوړوونکی دی.»

شاه محمود میاخېل وايي، افغان ولس په افغانستان کې د یوه قانوني او مشروع حکومت غوښتونکی دی او په باور یې: «تر هغې چې په افغانستان کې یو قانوني او مشروع حکومت رامنځته نه‌شي، افغانستان خپلو افغانانو، سیمې او نړۍ ته ګواښ دی او که په‌کې قانوني او مشروع حکومت وي، بیا هېچاته هم ګواښ نه یو او افغانان هم کولی شي په خپلو کې په سوله کې په ګډه ژوند وکړي.»

دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې له څه باندې څلورو کلونو راهیسې طالبان حاکم دي او له روسیې پرته بل هېڅ هېواد په رسمیت نه‌دي پېژندلي.