فراه کې د‌ طالبانو امربالمعروف محتسبینو ۳کسان د جعلي افغانیو د کارولو په تور نیولي

د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، په خبرو کې دواړو لورو پر دې ټینګار وکړ چې د کلتورونو او دینونو ترمنځ ډیالوګ د نړۍوالو اړیکو د پیاوړتیا لپاره حیاتي اهمیت لري.

په خبرپاڼه کې راغلي، په خبرو کې د ترکمنستان وړاندیزونه هم شامل وو، چې د یونسکو او د مدني ټولنو د اتحاد تر ملاتړ لاندې د «منځنۍ اسیا، د سولې د ژوند د جوړولو ساحه» په نوم نړۍوال فورم او د «د سولې، باور او متقابل درناوي کلتور» نړیوالې سرمشریزې ترسره کول دي.

د دواړو لورو ترمنځ د ۲۰۲۵ د دسمبر پر ۱۲مه نېټه په عشق اباد کې د ترسره کېدونکي نړۍوالې سولې او باور فورم په اړه هم نظرونه تبادله شول.

اصف دراني په اېکس پوسټ کې لیکلي: «د تجارت بندول یا د بې ګناه خلکو د وژلو اجازه ورکول د دولت چلند یا پوځي ځواک ننداره نه ده، دا هېڅ اسلامي، انساني یا اخلاقي بنسټ نه لري، که د کومې نظریې یا حکومتدارۍ تر چتر لاندې وي».

هغه پوښتنه هم مطرح کړې چې «هماغه غږونه اوس چیرته دي؟»

ددغه کمېسیون په راپور کې راغلي، د جمعې په ورځ د (لیندۍ ۱۴مه) له پاکستان څخه ۲ زره او ۵۴۳ افغان کډوال د تورخم، سپین بولدک او بهرامچې (ډیورنډ کرښې) له لارې هېواد ته راستانه شوي.

راپور زیاتوي، همدارنګه، په همدې موده کې له ایران څخه ۴۲۲ افغان کډوال د اسلام کلا او ورېښمو بندرونو له لارې را ستانه شوي دي. د کمېسیون د معلوماتو له مخې، راستانه شوي افغان کډوال د هېواد بېلایبلو ولایتونو ته خوندي لېږدول شوي دي.

راپور کې راغلي، ټول ثبت شوي کډوال ۲۹۶۵ تنه وو چې ۵۷۶ کورنۍ وې. د طالبانو حکومت د کډوالو د ستونزو د رسېدنې عالي کمېسیون د معلوماتو پر اساس، د دې کډوالو ټول معلومات ثبت شوي او د اړتیا وړ خدمات ورته برابر شوي دي.

همدا راز ویل شوي چې دغه کډوالو سره ۸۲۷۶۴۰۰ افغانۍ مالي مرسته شوې ده. همدارنګه، دوی ته بېلابېلو برخو کې خدمات لکه صحي، خوارکي او بنسټیزې اړتیاوې وړاندې شوي، څو د هېواد دننه د ستنېدو پروسه یې اسانه شي.

په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو نیولو او جبري ستنولو عملیات په وروستیو میاشتو کې خورا چټک شوي دي. د پاکستان د پلازمینې اسلام اباد او نورو ښارونو کې پولیس کور په کور د افغانانو د لټون عملیات کوي او په ډېرو سیمو کې د هغوی د کورونو دروازې ماتې شوي.

دې لړۍ د ډېرو افغانانو د ژوند شرایط سخت کړي او د بشري مرستو اړتیا یې زیاته کړې ده.

هلمند د کې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ ریاست د تازه مالوماتو پر اساس، د دې ولایت په مرکز لښکرګاه، نادعلي، موسی کلا او نوزاد ولسوالیو کې د شاتو مچیو فارمونه پراخ شوي. طالبان چارواکي مناسب اقلیم، پراخې ځمکې او د شاتو ښه بازار د چټکې ودې اصلي لامل بولي.

د هلمند د مچیو پالونکو ټولنې رییس امیر خان ناصري وايي: «موږ په کال کې نږدې ۳۵ټنه شات تولیدوو او شاوخوا ۴۰۰ کسان په دې فارمونو کې کار کوي». هغه زیاتوي، د مچیو پلونکي له دې کاروباره خوښ دي، خو غواړي چې حکومت په کرنیزه برخه کې ورسره ځانګړې همکاري وکړي، په ځانګړي ډول هغه برخې کې ګلونه ولري.

په هلمند کې د طالبانو د کرنۍ او مالدارۍ ریاست ویلي، د هلمند د مچیو فارمونه نه یوازې د سیمه ییز اقتصاد د ودې سبب ګرځي، بلکې د ځوانانو لپاره د کار زمینه هم برابروي او د ولایت د کرنیزې ودې په برخه کې مهم رول لري.

دوی په خپل راپور کې چې د ډسمبر په څلورمه خپور شوی لیکلي، د روان زېږدیز کال په تېرو یوولسو میاشتو کې لږ تر لږه ۱۴۲۶ کسان په ایران کې اعدام شوي دي، چې په‌کې ۷۴ تنه افغانان دي. د راپور له مخې، دا شمېر د تېر کال د همدې مودې له ۸۳۶ اعدامونوسره پرتله کې نږدې ۷۰ سلنه زیاتوالی ښيي.

د ایران نه بهر د بشري حقونو فعالو سازمانونو ویلي چې پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته ایران کې د افغان بندیانو د اعدام لړۍ نوره هم چټکه شوې ده. د ایران د بشر حقونو سازمان په بل راپور کې ویلي و چې یوازې د اکټوبر په میاشت کې لږ تر لږه ۲۱۷ کسان اعدام شوي، چې په‌کې ۱۱ تنه افغانان وو.

تر اوسه د اعدام شویو افغانانو د هویت او د هغوی د تورونو په اړه کوم رسمي مالومات نه دي خپاره شوي. په ځینو راپورونو کې راغلي چې یو شمېر دغه کسان د مخدره موادو اړوند تورونو په اساس اعدام شوي دي.

د دې تر څنګ، لا هم د ایران حکومت او طالب چارواکو د دغو افغانانو د اعدام په اړه هېڅ نه دي ویلي. دا هم څرګنده نه ده چې اعدام شویو کسانو د مدافیع وکیل حق ته لاسرسی درلود او که نه.