د قطر د بهرنیو چارو وزیر: دوحې د افغانستان د جګړې په پای ته رسولو کې بنسټیز رول درلود

د طالبانو د ټولګټو وزارت ویاند محمد اشرف حق شناس نن یکشنبه، د لیندۍ ۱۶مه په یوه ویډیويي پېغام کې له خلکو غوښتنه کړې ده، چې د بار وړونکو موټرو په شمول ټول موټر کولی شي سر له سبا د سالنګ لوېې لار باندې سفر وکړي.

نوموړي له موټر چلوونکو غوښتي، چې د ورښتونو لپاره ټول وسایل له ځانونو سره ولري او ټرافیکي قوانین مراعات کړي.

له دې وړاندې د یادې ډلې د ټولګټو وزارت ویلي و، چې د سالنګ لویې لارې دننه تونل او د ۱۵مې او ۱۶مې ګالري په برخه کې د کانکریټي پوړ پر سر قیر اچوي او له همدې امله یې سالنګ لویه لاره تړلې وه.

له تېرو څلورو کلونو راهسې طالبان په دې نه دي توانیدلي چې د سالنګ لویه لاره په بشپړ ډول جوړه کړي او ګټې اخیستنې ته یې وسپاري.

د سالنګ لویه لار د هېواد له مهمو ټرانزیټي لارو یوه ده چې د هېواد پلازمېنه کابل له شمالي ولایتونه سره نښلوي او له منځنۍ اسیا سوداګریز توکي پرې رالېږدیږي.

عبدالحي قانت د دوحې فورم په دوهمه ورځ سیمه ییز اتصال کې د افغانستان د رول په اړه پنل کې ګډون کړی او وايي، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د سیمې هېوادونه دوه ډوله لید لري.

د نوموړي په وینا، د سیمې ځینې هېوادونه د افغانستان په اړه پخوانی امنیتي او د کړکېچ لید لري، خو د ځینو هېوادونو لید بیا اقتصاد محوره دی.

نوموړي زیاته کړې:« ځینې هېوادونه غواړي افغانستان د سیمه ییز اتصال برخه جوړ شي، ډیرې همکارۍ رامنځته کړي او غواړي افغانستان له سیمې سره وصل شي. دا دوهمه تګلاره د افغانستان په اړه ازبکستان تر لاس لاندې لري. له ۲۰۲۱ کال راهیسې په همدې فکر له افغانستان سره مخ ته ځي.»

نوموړي ویلي، چې له تېرو څلورو کلونو ارزونو وروسته په ډاګه شوې، چې د افغانستان په اړه د ازبکستان تګلاره د سوداګرۍ، ترانزیت او اتصال په برخه کې خورا بریالۍ وه.

پر همدغه مهال عبدالحي قانت د طالبانو او پاکستان ترمنځ نښتو ته غبرګون ښودلی او وايي، چې د افغانستان او پاکستان له نښلولو پرته، د منځنۍ اسیا هیوادونه له سویلي اسیا سره نښلول ناممکن دي او دا ننګونې باید د خبرو اترو له لارې حل شي.

نوموړي د خپلو خبرو په دوام ویلي، چې طالبان په خپل بهرني سیاست کې پر اقتصاد محوره پالیسۍ تمرکز کوي او د خبرو له لارې د ستونزو پر حل باور لري.

د کونړ مرکز اسعداباد ځينو اوسیدونکو نن یکشنبه، د لیندۍ ۱۶مه وویل، چې تېره ورځ د یوه ښوونځي زده کوونکي د دوولسم ټولګي د فراغت غونډې لپاره راټول شوي ول او له سندونو ترلاسه کولو وروسته یې پر جامو د افغانستان ملي بیرغ او لاسلیکونه کړي ول.

د طالبانو د کونړ امربالمعروف محتسبین پارک ته داخل شول او د زده کوونکو د فرافت مراسم یې ګډوډ کړل او هغه زده کوونکي یې ونیول چې ملي بیرغ یې پر جامو رسم کړی و..

افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلې ویډیو کې ښکاري، چې د طالبانو د امربالمروف ریاست متحسبین په زوره یو شمېر زده کوونکي موټر ته پورته کوي.

تر اوسه د نیول شویو زده کوونکو د خوشې کولو په اړه راپورونه نشته.

تېر کال هم د طالبانو استخباراتو د کونړ په مرکز اسعد اباد کې تر ۲۵ ډېر زده کوونکي د فراغت مراسمو کې پر جامو ملي بیرغ ته ورته لاسلیکونو د کولو له امله په یوه پارک کې ونیول.

د افغانستان په ختیځ کې د لېسو او پوهنتونونو ګڼ زده کوونکي د فراغت غونډو کې د یادګار په توګه ملي بیرع یا هم د یو بل پر جامو لاسلیکونه کوي.

د طالبانو ۲۱۵ قول اردو د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یادې قول اردو د قوماندان محمد ایوب خالد په مشرۍ پلاوي نیمروز ولایت ته سفر کړی او ددې ډلې د نیمروز والي او نورو سیمه ییزو طالب چارواکو سره یې کتلي دي.

طالبانو ویلي، په یاده ناسته کې افغانستان ته د بې کیفیته تیلو د وادرولو د مخنیوي، په سرحدي سیمو او د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د غیر قانوني صادراتو او وارداتو د مخنیوي او همدارنګه د انساني قاچاق د مخنیوي په اړه خبرې شوې دي.

طالبانو یاده ناسته پرداسې مهال کړې ده، چې له پاکستان سره د سوداګریزو لارو له بندېدو وروسته اوس ځینې توکي په قاچاقي ډول افغانستان ته واردیږي او په افغانستان کې د بې کارۍ له امله ګڼ ځوانان پر غیر قانوني لارو ایران ته سفرونه کوي.

د القاعدې برصغیر یا هند نیمه لویې وچې څانګې په خپل نوي مستند « له دشت لیلې نه د کابل تر سوبې»کې، چې تازه خپور شوی هڅه کړې چې پر کابل د طالبانو بیا واکمنېدل د خپلو تبلیغاتي اړتیاوو له زاویې بیا تعریف کړي.

مستند، چې ددې ډلې د السحاب خپرنیز مرکز له‌خوا په پښتو، اردو، عربي او انګلیسي ژبو خپور شوی، په پاکستان، کشمیر، لیبیا، یمن، مالي، سومالیا او نورو هېوادونو کې د جنګیالیو ډلو د ورته بري وړاندوینه کوي.

افغانستان انټرنشنل ددغه مستند یوه نسخه وکتله چې خپله کیسه د دشت لیلې له صحنې او په ۲۰۰۱ کال کې د طالبانو د ماتې له مرحلې پیلوي.

د مستند په روایت کې د طالبانو بنسټګر ملا محمد عمر ته نسبت شوی د ۲۰۰۳میلادي کال د جهاد اعلان مرکزي ځای لري.

دغه اعلان په پاکستان او قبایلي سیمو کې د نویو وسله‌والو ډلو دراپورته کېدو او د طالبانو د خورو ورو ډلو په راټولېدو کې ټاکونکی رول درلود.

دغه سیمې، چې د امریکا د بې‌پیلوټه بریدونو تر سخت فشار لاندې وې، د القاعدې او طالبانو د ګډ مقاومت د پټ مرکز په توګه په مستند کې انځور شوې دي.

په مستند کې د القاعدې شبکې د وژل شویو مشرانو یادونه او د هغوی ویناوې راخېستل شوې دي.

د شیخ ابویحی اللیبي هغه وینا پکې رانقل شوې چې د خپل وژل شوي ملګري او د القاعدې د جګپوړي قوماندان ابو لیث اللیبي په اړه یې کړې وه او اورېدونکي یې جګړې ته هڅول.

مستند د برصغیر څانګې د پخواني مشر مولانا عاصم عمر د وژل کېدو انځورونه ښيي، چې ورسره د اردو ژبې ترانې هم په بک ګرونډ کې راخېستل شوې دي.

دغه راز د پنجابي طالبانو مشهور قوماندانان احمد فاروق، چې په شمالي وزیرستان کې یې مرکزونه درلودل، اوشیخ احسن عزیز هم په مستند کې تصویربندي شوي، چې د القاعدې د برصغیر څانګې په جوړولو او د افغانستان په جګړه کې یې مهم رول درلود.

مستند په فلسطین، پاکستان، چیچنیا، سومالیا، یمن، الجزایر، کشمیر، لیبیا، مالي او نورو جګړه ځپلو او له ترهګرۍ سره لاس او ګریوان سیمو کې د القاعدې او جهادي سازمانونو اړوندو ډلو غیر مستقیمه یادونه کوي، چې په افغانستان کې واک ته د طالبانو بیا رسېدل، د نورو ډلو لپاره هم یو موډل کېدای شي.

سره له دې چې طالبانو د ۲۰۲۰میلادي کال د دوحې تړون له مخې نړیوالو ته ډاډ ورکړی چې القاعدې ته به ځای نه ورکوي، خو دغه مستند ښيي چې د دواړو ډلو ترمنځ اړیکې لاهم پیاوړې دي او القاعده طالبان د جهادي ډلو لپاره د بري د یوه موډل په توګه وړاندې کوي.

په مستند کې په انځوریز ډول د منځني ختیځ او سوریې بدلونونه هم ښودل شوي دي.

خو په مستند کې د پاکستاني طالبانو او حقاني شبکې په اړه، چې د دې جګړې په پرمخ بیولو کې یې ټاکونکی رول درلود، یادونې نه دي شوې.

د افغان طالبانو د ځینو مشرانو ملا اخترمحمد منصور، ملا دادالله اخوند او ملا عبدالمنان یادونه شوې ده، چې وروستيو دوو کسانو یې له القاعدې سره په جګړو کې خورا نږدې همکاري درلوده.